Sau tuổi 30, nhiều nam giới thấy vòng bụng tăng lên dù thói quen ăn uống không đổi, phản ánh những thay đổi âm thầm trong chuyển hóa, khối cơ và nội tiết của cơ thể.
TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, cho biết vòng bụng to thường là kết quả tích lũy của nhiều năm ngủ muộn, ngồi lâu, ít vận động, ăn uống thất thường, stress kéo dài và các cuộc nhậu sau giờ làm. Ở góc nhìn chuyển hóa và nội tiết, đây không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn là dấu hiệu cơ thể đang thay đổi cách vận hành.
Ở độ tuổi 20, nam giới có thể ăn khuya, thức đêm, uống bia nhưng cơ thể vẫn xử lý tương đối tốt nhờ khối cơ còn cao và chuyển hóa mạnh. Tuy nhiên, từ sau 25-30 tuổi, quá trình này bắt đầu thay đổi.
Khối cơ - yếu tố tiêu thụ năng lượng quan trọng nhất - có xu hướng giảm dần nếu không được duy trì bằng vận động. Khi cơ bắp giảm, tốc độ chuyển hóa cơ bản cũng giảm theo. Điều này khiến cùng mức ăn như trước nhưng cơ thể tiêu hao ít hơn, phần dư năng lượng dễ tích tụ thành mỡ, đặc biệt ở vùng bụng.
Bia rượu, đồ chiên rán, nước ngọt, ăn khuya và thiếu ngủ khiến tình trạng này nặng hơn. Stress kéo dài cũng làm tăng cảm giác thèm ăn, ưu tiên thực phẩm giàu năng lượng và giảm động lực vận động.
Theo nghiên cứu của Harman và cộng sự công bố trên The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, nồng độ testosterone có xu hướng giảm dần theo tuổi nhưng tốc độ không giống nhau ở mỗi người. Không phải cứ qua tuổi 25 là testosterone "tụt dốc", nhưng lối sống thiếu ngủ, ít vận động, tăng mỡ bụng và stress kéo dài có thể khiến cơ thể xuống nhịp sớm hơn.
Theo bác sĩ Duy, testosterone liên quan đến khối cơ, phân bố mỡ, năng lượng, sức bền và chức năng sinh lý nam. Khi mỡ bụng, đặc biệt là mỡ nội tạng, tăng lên, cơ thể có thể rơi vào trạng thái viêm mức độ thấp kéo dài, đi kèm kháng insulin và rối loạn chuyển hóa. Mối quan hệ này mang tính hai chiều, mỡ bụng làm giảm chất lượng chuyển hóa và hormone, trong khi testosterone thấp lại khiến khối cơ giảm và dễ tăng mỡ hơn.
Điều này tạo thành một vòng xoắn, bụng tăng khiến cơ thể mệt hơn, ít vận động làm giảm khối cơ, giảm cơ khiến tiêu hao năng lượng giảm và từ đó bụng tiếp tục tăng. Nhiều nam giới chỉ nhận ra khi các dấu hiệu trở nên rõ rệt như tăng cân vùng bụng, giảm năng lượng, ngủ kém hoặc giảm ham muốn.
Ảnh minh họa bằng AI
Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health từng tiếp nhận bệnh nhân 35 tuổi làm kinh doanh, tăng gần 9 kg trong vài năm. Người này cho biết trước đây ăn uống thoải mái nhưng không tăng cân, nay bụng tăng nhanh, thường xuyên mệt, ngủ muộn và giảm phong độ. Khám ghi nhận vòng bụng gần 100 cm, BMI thừa cân, kèm huyết áp và mỡ máu tăng nhẹ. Xét nghiệm cho thấy đường huyết ở ngưỡng tiền nguy cơ, mỡ máu tăng, testosterone buổi sáng ở mức thấp bình thường.
Trường hợp này không cần dùng thuốc ngay mà được ưu tiên điều chỉnh lối sống, giảm rượu bia, cải thiện giấc ngủ, tăng vận động và kiểm soát chế độ ăn. Sau vài tháng, các chỉ số chuyển hóa cải thiện rõ rệt cùng việc giảm vòng bụng.
Bác sĩ Duy khuyến cáo không nên nhìn bụng bia như một vấn đề đơn lẻ. Đây là chỉ dấu tổng hợp của lối sống, không chỉ là hệ quả của ăn uống. Sau tuổi 25-30, cơ thể vẫn có thể khỏe và giữ phong độ nếu được chăm đúng cách.
Nam giới không cần tập luyện cực đoan hay tự ý dùng hormone. Có thể bắt đầu từ các thay đổi đơn giản như ngủ đủ và đúng giờ, giảm bia rượu, hạn chế ăn khuya, tăng đạm tốt, rau xanh và chất xơ. Duy trì vận động đều đặn như đi bộ nhanh 20-30 phút mỗi ngày, đứng dậy sau mỗi 45-60 phút ngồi, leo cầu thang thay thang máy. Tập kháng lực nhẹ 2-3 buổi mỗi tuần như squat, chống đẩy tường, plank ngắn hoặc đạp xe nhẹ cũng giúp cải thiện chuyển hóa và kiểm soát vòng bụng.
Khi bụng tăng nhanh kèm mệt mỏi, giảm ham muốn, rối loạn cương hoặc chỉ số chuyển hóa bất thường, nam giới nên khám chuyên khoa để được đánh giá đúng nguyên nhân.
Lê Phương
