Nhiều nước đã lên kế hoạch hoặc ban hành lệnh cấm trẻ vị thành niên dùng mạng xã hội, trong đó Australia tiên phong còn Pháp mới thông qua ngày 21/7.
Pháp
Ngày 21/7, Pháp thông qua dự luật cấm trẻ dưới 15 tuổi dùng mạng xã hội, trở thành quốc gia đầu tiên trong Liên minh châu Âu (EU) đưa ra giới hạn này. Từ 1/9, người dưới 15 tuổi không được phép mở tài khoản, trong khi các nền tảng mạng xã hội có thêm 4 tháng để đóng tài khoản cũ.
Luật mới sẽ được Arcom, cơ quan quản lý truyền thông nghe nhìn và kỹ thuật số của Pháp, thi hành, dự kiến áp dụng cho mọi nền tảng lớn. Ngoài ra, luật cũng sẽ cấm sử dụng điện thoại di động tại các trường trung học phổ thông, mở rộng quy định vốn đã áp dụng ở bậc tiểu học và trung học cơ sở.
"Pháp đang đi đầu châu Âu trong bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nói, gọi đây là "bước tiến lớn" và cảm ơn các nghị sĩ đã ủng hộ dự luật.
Na Uy
Na Uy là một trong những quốc gia đầu tiên đề xuất lệnh cấm mạng xã hội với trẻ dưới 16 tuổi, trước cả Australia. Tuy nhiên, đến tháng 4, chính phủ nước này mới công bố kế hoạch trình Quốc hội.
Nếu được chấp thuận, các công ty công nghệ sẽ phải triển khai cơ chế xác minh độ tuổi nhằm ngăn trẻ tạo tài khoản. Chính phủ Na Uy cho rằng trẻ ngày càng đối mặt với nguy cơ bị bắt nạt trực tuyến, tiếp xúc nội dung độc hại và chịu áp lực tâm lý từ thuật toán mạng xã hội.
Một trẻ đang sử dụng smartphone. Ảnh: Bảo Lâm
Áo
Tháng 3, chính phủ Áo cho biết sẽ cấm trẻ dưới 14 tuổi sử dụng mạng xã hội và đang chuẩn bị dự luật nhằm hạn chế trẻ tiếp cận, trong đó thống nhất chủ trương nâng độ tuổi tối thiểu lên 15 hoặc 16, đồng thời yêu cầu nền tảng công nghệ áp dụng cơ chế xác minh độ tuổi hiệu quả hơn.
Dự luật hiện trong giai đoạn hoàn thiện, nhưng Áo cũng được xem là một trong những quốc gia châu Âu tích cực tham gia làn sóng siết quản lý mạng xã hội với trẻ vị thành niên.
Đan Mạch
Đan Mạch xem xét hạn chế nền tảng mạng xã hội với trẻ dưới 15 tuổi. Tháng 11 năm ngoái, chính phủ thông báo đã nhận được sự ủng hộ cho lệnh cấm từ ba đảng liên minh cầm quyền và hai đảng đối lập trong Quốc hội.
Theo AP, kế hoạch của chính phủ có thể trở thành luật giữa năm nay. Bộ Các vấn đề Kỹ thuật số Đan Mạch cũng đang triển khai ứng dụng "bằng chứng kỹ thuật số" tích hợp các công cụ xác minh độ tuổi, có thể dùng để thực thi lệnh cấm.
Đức
Theo Reuters, đầu tháng 2, đảng bảo thủ của Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã thảo luận về đề xuất cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội. Tuy nhiên, có dấu hiệu cho thấy các đối tác liên minh trung tả của ông còn do dự trong việc ủng hộ một lệnh cấm hoàn toàn.
Hy Lạp
Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis hồi tháng 4 tuyên bố nước này sẽ cấm trẻ dưới 15 tuổi truy cập mạng xã hội từ tháng 1/2027. Ông Mitsotakis cho biết, biện pháp mới nhằm giải quyết tình trạng lo âu và rối loạn giấc ngủ ngày càng tăng ở trẻ em, đồng thời đối phó với thiết kế gây nghiện của mạng xã hội.
Liên minh châu Âu (EU)
Ngày 12/5, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen cho biết, EU sẽ tăng cường bảo vệ trẻ em trước những tính năng có hại của mạng xã hội. Liên minh sẽ nhắm đến "thiết kế gây nghiện và có hại" trong dự luật, dự kiến trình cuối năm nay, trong khi một hội đồng chuyên gia đang chuẩn bị các khuyến nghị về cách triển khai.
Anh
Thủ tướng Anh Keir Starmer hôm 15/6 thông báo chính phủ sẽ ban hành lệnh cấm người dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội, áp dụng cho hàng loạt nền tảng như Snapchat, TikTok, YouTube, Instagram, Facebook, X. Dịch vụ nhắn tin như WhatsApp và Signal không thuộc phạm vi cấm, tuy nhiên, chatbot AI đóng vai trò "bạn đồng hành lãng mạn" phải đảm bảo chỉ người trên 18 tuổi mới được sử dụng.
Ông Starmer thừa nhận việc thực thi, dự kiến vào mùa xuân 2027, sẽ gặp nhiều thách thức nhưng vẫn khả thi.
Australia
Australia là quốc gia đầu tiên trên thế giới áp dụng lệnh cấm trẻ sử dụng mạng xã hội ở quy mô toàn quốc. Theo đạo luật được Quốc hội thông qua cuối 2024 và có hiệu lực từ 10/12/2025, người dưới 16 tuổi không được phép tạo hoặc duy trì tài khoản trên những nền tảng như TikTok, Instagram, Facebook, Snapchat, X.
Thay vì xử phạt người dùng hay phụ huynh, luật đặt trách nhiệm lên doanh nghiệp, với mức phạt có thể lên tới 34,5 triệu USD nếu không tuân thủ. Chính phủ cho rằng các nền tảng nên áp dụng nhiều phương pháp xác minh nhằm đảm bảo người dùng trên 16 tuổi, không thể chỉ dựa vào việc người dùng tự nhập thông tin.
Theo Reuters, một tháng sau khi luật được ban hành, nhiều công ty mạng xã hội đã đồng loạt vô hiệu hóa tài khoản của gần 5 triệu thanh thiếu niên tại Australia.
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE)
Ngày 18/ 6, UAE thông qua nghị quyết quy định 15 là độ tuổi tối thiểu sử dụng mạng xã hội, trở thành quốc gia Arab đầu tiên đưa ra biện pháp. Trẻ sẽ không thể tạo hoặc dùng tài khoản mạng xã hội cá nhân, đồng thời hạn chế quyền truy cập đầy đủ tính năng của các nền tảng.
Mỹ
Phát biểu tại sự kiện ở Washington hôm 12/5, thượng nghị sĩ Cộng hòa Ted Cruz tuyên bố ủng hộ dự thảo Đạo luật An toàn Trực tuyến cho Trẻ em, trong đó yêu cầu công ty mạng xã hội thận trọng trong thiết kế tính năng có thể gây hại cho trẻ vị thành niên.
Dự luật này tách biệt với Đạo luật Bảo vệ Quyền riêng tư Trực tuyến của Trẻ em, vốn từ lâu đã ngăn doanh nghiệp thu thập dữ liệu cá nhân của trẻ dưới 13 tuổi mà không có sự đồng ý của phụ huynh. Một số bang đã thông qua luật yêu cầu trẻ vị thành niên phải được phụ huynh đồng ý mới có thể dùng mạng xã hội, nhưng vấp phải rắc rối pháp lý liên quan đến quyền tự do ngôn luận.
Canada
Canada đang đề xuất cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội, nhưng có một số ngoại lệ cho những nền tảng đáp ứng tiêu chuẩn an toàn. Dự luật cũng kiểm soát mức độ an toàn của chatbot AI thông qua cơ quan quản lý kỹ thuật số chuyên thiết lập tiêu chuẩn.
Nếu không tuân thủ, các công ty vận hành mạng xã hội tại Canada có thể đối mặt mức phạt 3% doanh thu toàn cầu hoặc 7,2 triệu USD, tùy theo mức nào cao hơn. "Luật sẽ tạo ra môi trường an toàn hơn cho thanh thiếu niên, giúp họ kết nối trực tiếp, xây dựng tình bạn, tập trung học tập và học hỏi kỹ năng thực tế để phát triển toàn diện", Marc Miller, Bộ trưởng Bản sắc và Văn hóa Canada, phát biểu ngày 10/6 khi thông báo dự luật.
Dự luật có thể mất một năm để Quốc hội thông qua và 18 tháng để thành lập cơ quan quản lý kỹ thuật số.
Một người đang đăng nhập vào tài khoản mạng xã hội Facebook. Ảnh: Trọng Đạt
Trung Quốc
Cơ quan quản lý không gian mạng của Trung Quốc đã triển khai chương trình "chế độ vị thành niên", đặt hạn chế ở cấp độ thiết bị và quy tắc cụ thể cho từng ứng dụng nhằm giới hạn thời gian dùng màn hình tùy theo độ tuổi.
Indonesia
Indonesia hồi tháng 3 tuyên bố cấm trẻ dưới 16 tuổi truy cập mạng xã hội, trở thành quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á áp dụng. Theo Bộ trưởng Truyền thông Indonesia Meutya Hafid, tài khoản của người dưới 16 tuổi trên những nền tảng có rủi ro cao sẽ bị vô hiệu hóa, trước tiên là YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live và Roblox.
Trước khi lệnh cấm được đưa ra, bà Hafid cho biết việc lạm dụng nền tảng kỹ thuật số có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần và khả năng phát triển của trẻ. Bà khẳng định đối tượng mà quy định nhắm tới là các công ty công nghệ, không phải trẻ em hay phụ huynh. Những nền tảng không hoàn thành nghĩa vụ sẽ phải đối mặt biện pháp trừng phạt.
Malaysia
Malaysia thúc đẩy một số biện pháp nhằm bảo vệ trẻ trên môi trường số, ví dụ hạn chế hoặc cấm người dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội năm nay. Cuối năm ngoái, chính phủ cho biết đang xây dựng khung pháp lý yêu cầu nền tảng số tăng cường xác minh độ tuổi và chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc bảo vệ người dùng vị thành niên.
Malaysia nhiều lần tuyên bố tham khảo mô hình quản lý từ Australia và một số quốc gia châu Âu, nhưng chưa áp dụng. Nếu được thông qua, Malaysia có thể trở thành quốc gia thứ hai tại Đông Nam Á giới hạn độ tuổi nghiêm ngặt với người dùng mạng xã hội.
Những quốc gia khác
Trên khắp thế giới, các nước cũng đang đưa ra những biện pháp giúp bớt áp lực và rủi ro mà người dùng nhỏ tuổi có thể gặp phải trên mạng xã hội. Dù việc xác minh độ tuổi gây ra một số lo ngại, chẳng hạn về quyền riêng tư, nhiều nước vẫn tiếp tục thúc đẩy những dự luật.
Tại Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Nghị định 147 về quản lý việc cung cấp, sử dụng Internet và thông tin trên mạng. Trong đó, dự thảo đề xuất cấm người dưới 16 tuổi đăng bài, bình luận, chia sẻ hoặc bày tỏ cảm xúc trên mạng xã hội. Ban soạn thảo cho biết sẽ cân nhắc các góp ý, đồng thời nghiên cứu phương án bổ sung trường thông tin để nền tảng nhận diện tài khoản trẻ em ngay từ khi phụ huynh đăng ký, qua đó áp dụng cơ chế phân phối nội dung và bảo vệ phù hợp.
Thu Thảo tổng hợp
