Cấp thiết xử lý trụ sở dôi dư: Cơ hội tái cấu trúc đô thị Quảng Trị

Không chỉ đặt mục tiêu tránh lãng phí, địa phương còn xem đây là cơ hội để tái cấu trúc không gian đô thị, chuyển đổi công năng phục vụ người dân và tạo thêm nguồn lực phát triển.

TÁI ĐỊNH HÌNH KHÔNG GIAN ĐÔ THỊ

Trung tâm hành chính của tỉnh Quảng Trị mới đặt tại Đồng Hới, nhưng lại chưa có đủ trụ sở làm việc cho các cơ quan sau khi hợp nhất 2 tỉnh Quảng Trị và Quảng Bình. Vì vậy, địa phương lựa chọn phương án hoán đổi trụ sở giữa các cơ quan, tận dụng tối đa cơ sở vật chất sẵn có thay vì đầu tư xây dựng mới. Nhiều công trình hiện hữu cũng được cải tạo để phục vụ nhu cầu.

Trụ sở Sở Tài chính Quảng Trị (cũ) cửa đóng then cài

ẢNH: BÁ CƯỜNG

Đơn cử, trụ sở Trung tâm Giáo dục thường xuyên TP.Đồng Hới (cũ), khu giảng đường dãy nhà C cao 5 tầng của Trường ĐH Quảng Bình, khu giảng đường và hành chính Trường trung cấp Kinh tế (cũ), Trung tâm Vì sự phát triển của phụ nữ Bắc Trung bộ... được cải tạo thành nhà công vụ, nơi lưu trú cho cán bộ, công chức, viên chức từ khu vực Quảng Trị (cũ) ra Đồng Hới làm việc.

Sau khi hợp nhất Quảng Bình và Quảng Trị thành tỉnh Quảng Trị mới, toàn tỉnh có 206 trụ sở dôi dư do không còn phù hợp về vị trí hoặc nhu cầu sử dụng, trong đó khu vực Quảng Bình (cũ) có 111 cơ sở và Quảng Trị (cũ) có 95 cơ sở. Khối lượng tài sản cần xử lý rất lớn khiến việc sắp xếp trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của tỉnh ngay sau khi bộ máy mới đi vào hoạt động.

Trụ sở UBND P.2 (TP.Đông Hà cũ) dần xuống cấp do không được sử dụng lâu ngày

ẢNH: BÁ CƯỜNG

Theo phương án của ngành tài chính, thay vì chỉ thu hồi hoặc bán đấu giá, nhiều trụ sở sẽ được ưu tiên chuyển đổi công năng thành cơ sở y tế, giáo dục, thư viện, công viên, thiết chế văn hóa, thể thao và các công trình phục vụ cộng đồng. Những cơ sở có lợi thế về vị trí sẽ được giao các đơn vị chức năng quản lý, khai thác, cho thuê hoặc đấu giá theo quy định nhằm phát huy hiệu quả tài sản công.

Đến cuối năm 2025, UBND tỉnh Quảng Trị đã phê duyệt phương án đối với 2.172 cơ sở nhà, đất; trong đó 1.591 cơ sở tiếp tục sử dụng, 57 cơ sở được điều chuyển và 524 cơ sở chuyển giao về địa phương để quản lý, xử lý. Tuy nhiên, quá trình triển khai gặp nhiều trở ngại khi số lượng nhà, đất dôi dư rất lớn, nhiều cơ sở thiếu hồ sơ pháp lý, trong khi việc xử lý phải đồng bộ với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và các quy hoạch chuyên ngành.

Một lãnh đạo Sở Tài chính cho biết đây là đợt sắp xếp, bố trí và xử lý tài sản công có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Khối lượng nhà, đất dôi dư rất lớn nhưng nhu cầu sử dụng ở từng địa bàn khác nhau, nên việc xử lý phải chia thành nhiều giai đoạn, vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt vừa hướng đến mục tiêu ổn định lâu dài.

Dự kiến cơ sở nhà, đất (rạp phim Đông Hà) của Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị tại số 1 Hùng Vương sẽ giao cho UBND P.Đông Hà làm nhà văn hóa khu phố

Ảnh: Bá Cường

Tại cuộc họp về công tác sắp xếp trụ sở, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương yêu cầu các sở, ngành xây dựng phương án chi tiết trên cơ sở nhu cầu thực tế, đồng thời mạnh dạn chuyển đổi công năng các cơ sở nhà, đất thành trường học, cơ sở y tế, thư viện, công viên, thiết chế văn hóa, thể thao và các công trình công cộng khác. Ông Phương nhấn mạnh phải xem đây là cơ hội để chỉnh trang bộ mặt đô thị và tránh thất thoát, lãng phí tài sản công.

"GOM" CÁN BỘ VỀ TRỤ SỞ LỚN

Hiện khu vực Đông Hà (trung tâm hành chính của Quảng Trị cũ) lại đang trở thành "điểm nóng" trong xử lý quỹ nhà, đất dôi dư. Riêng 2 phường Đông Hà và Nam Đông Hà có đến 26 trụ sở dôi dư của tỉnh và các cơ quan T.Ư. Hiện trạng các công trình rất khác nhau: có trụ sở còn mới, đủ điều kiện tiếp tục sử dụng nhưng cũng có nhiều công trình xuống cấp hoặc bỏ trống trong thời gian dài. Có thể "điểm danh" một số trụ sở như: UBND P.2, Sở TT-TT, Sở Tài chính, Sở GD-ĐT (cũ), rạp phim Đông Hà…

Ông Hoàng Nam, Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Quảng Trị (thứ 5 từ trái sang) cùng đại diện các sở ngành, đơn vị liên quan kiểm tra việc xử lý các trụ sở dôi dư ở phía nam Quảng Trị

Ảnh: Thanh Lộc

Để xử lý hiệu quả, UBND tỉnh chia toàn bộ số trụ sở này thành 5 nhóm. Nhóm các công trình còn tốt, có vị trí thuận lợi sẽ chuyển sang đất thương mại - dịch vụ để đấu giá hoặc cho thuê. Các cơ sở xuống cấp sẽ điều chỉnh quy hoạch thành không gian xanh, bãi đỗ xe. Một số khu nhà liền kề sẽ hợp khối để hình thành công viên mở kết hợp bãi đỗ xe công cộng. Các khu đất xen kẽ khu dân cư sẽ chuyển sang đất ở để đấu giá tạo nguồn thu ngân sách. Những khu đất tiếp giáp trụ sở UBND phường sẽ được bàn giao cho địa phương quản lý. Trong thời gian chờ xử lý, tỉnh yêu cầu lập phương án quản lý, bảo vệ toàn bộ các trụ sở nhằm đảm bảo mỹ quan, tránh xuống cấp và thất thoát tài sản.

Một giải pháp khác cũng được tỉnh triển khai là sắp xếp lại cán bộ làm việc tại khu vực phía nam tỉnh Quảng Trị. Theo đề xuất hồi cuối tháng 4.2026, khoảng 230 cán bộ, công chức thuộc 26 cơ quan, đơn vị sẽ được bố trí làm việc tại các trụ sở lớn như UBND tỉnh Quảng Trị cũ (45 Hùng Vương) , Tỉnh ủy Quảng Trị cũ (30 Hùng Vương) cùng một số đơn vị đã có trụ sở phù hợp.

Trao đổi với Thanh Niên, ông Hoàng Nam, Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Quảng Trị, khẳng định đây không phải việc điều động cán bộ từ Đồng Hới quay trở lại Đông Hà làm việc. Theo ông, ngay sau khi hợp nhất tỉnh vẫn có một bộ phận cán bộ ở lại khu vực phía nam để trực tiếp phục vụ người dân và doanh nghiệp, nhưng lực lượng này đang phân tán tại nhiều trụ sở nhỏ. Việc bố trí lại thực chất là gom cán bộ về các trụ sở lớn nhằm nâng cao hiệu quả điều hành, đồng thời giảm chi phí điện, nước, bảo vệ và tạo điều kiện thu hồi, xử lý các trụ sở nhỏ không còn cần thiết.

Về phương án xử lý các trụ sở dôi dư, ông Hoàng Nam nhấn mạnh việc sắp xếp phải được triển khai đồng bộ, chặt chẽ, bảo đảm công khai, minh bạch và phát huy hiệu quả sử dụng tài sản công trên nguyên tắc hài hòa giữa yêu cầu phát triển kinh tế với nhu cầu về không gian công cộng của đô thị. (còn tiếp)