Chủ tịch FIFA có thực sự bất khả xâm phạm?

Quyết định của UEFA đe dọa tạo ra một rạn nứt chưa từng có trong lịch sử World Cup, nơi các đội tuyển nam của châu Âu đã vô địch 13 trong tổng số 22 kỳ kể từ năm 1930, cùng với bốn trên 9 lần đăng quang ở giải nữ – trong đó đội tuyển nữ Tây Ban Nha là ĐKVĐ và sẽ bảo vệ ngôi hậu vào năm tới tại Brazil.

Cũng trong ngày 30/7, trong một bức thư dài 5 trang gửi đến 211 liên đoàn thành viên của FIFA, Infantino được cho là đã gây sức ép khi ấn định ngày 19/9 phải có câu trả lời. Nếu đồng ý thông qua kế hoạch FFE, mỗi liên đoàn sẽ nhận được ngay 20 triệu USD và tổng cộng thêm 66 triệu USD hỗ trợ khác trong vòng 12 năm tiếp theo. Đặc biệt, người đứng đầu FIFA nói rằng đề xuất này chỉ cần hơn 50% phiếu thuận từ các liên đoàn thành viên là sẽ được thông qua. Trong khi từ trước đến nay, theo báo Anh The Times, những thay đổi đối với quy chế của FIFA đòi hỏi đa số 75% ý kiến đồng thuận.

Nếu lấy con số 50% như Infantino đề cập, với việc UEFA có 55 liên đoàn thành viên – tức giữ 55 phiếu, để đề án FFE hoàn toàn bị dập tắt thì cần thêm 51 phiếu chống để quá bán.

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino (trái) và Chủ tịch UEFA Aleksander Ceferin sau khi phát biểu tại Đại hội Thường niên lần thứ 50 của UEFA ở Brussels, Bỉ ngày 12/2/2026. Ảnh: AFP

Cơ chế bỏ phiếu đối với các chính sách hoặc bầu cử ghế Chủ tịch FIFA tuân theo nguyên tắc mỗi liên đoàn một phiếu. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi LĐBĐ quốc gia – bất kể quy mô hay vị thế trong làng túc cầu – đều có giá trị phiếu bầu ngang nhau. Chính cơ chế này đã giúp Infantino dễ dàng vận động hành lang và lấy lòng các quốc gia nhỏ bằng lời hứa tăng kinh phí tài trợ cũng như mở rộng quy mô giải đấu. Giả sử ý tưởng tăng số đội tuyển tham dự World Cup 2030 lên 64 trở thành hiện thực, 30% số quốc gia thành viên FIFA sẽ có mặt tại ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh.

Hiện tại, FIFA có tổng cộng 211 liên đoàn thành viên trực thuộc. Trong đó, UEFA đông nhất với 55 thành viên, tiếp đến lần lượt là LĐBĐ châu Phi (CAF, với 54 thành viên), LĐBĐ châu Á (AFC, 46), LĐBĐ Bắc – Trung Mỹ và Caribe (CONCACAF, 35), LĐBĐ châu Đại Dương (OFC, 11) và LĐBĐ Nam Mỹ (CONMEBOL, 10). Lưu ý rằng, số lượng thành viên trực thuộc FIFA khác với số thành viên của từng liên đoàn khu vực, chẳng hạn LĐBĐ Quần đảo Bắc Mariana là thành viên của AFC nhưng chưa là thành viên chính thức của FIFA.

Song song UEFA, CONCACAF ngày 30/7 cũng đã đưa ra tuyên bố chung, khẳng định toàn bộ các thành viên của họ đã đồng thuận từ chối đề án FFE. Nghĩa là, đến nay đã có tổng cộng 90 thành viên FIFA phản bác kế hoạch của ông Infantino. Số phiếu chống cần có thêm là 16.

AFC ngày 29/7 đã ra thông cáo bày tỏ sự bất bình trước sự thiếu minh bạch và quy trình chuẩn mực của FIFA trong kế hoạch FFE, nhưng chưa nhóm họp để ra quyết định. CONMEBOL thì vẫn đang im lặng. Còn OFC đề xuất các thành viên của mình tự nghiên cứu đề án và sẽ có kết quả sau cuộc họp vào tháng 8.

Trong khi đó, CAF ra tuyên bố sẽ "xem xét và đánh giá về nguyên tắc" đề nghị từ Infantino. Báo Pháp L’Équipe tin rằng cơ quan quản lý bóng đá châu Phi phần nào đã chọn "phe", không đứng về nhóm phản đối FFE. Cơ quan này sẽ chấp thuận ngồi vào bàn đàm phán với FIFA và các nhà đầu tư. Ông Patrice Motsepe, Chủ tịch CAF vốn là đồng minh thân cận với Infantino.

Chủ tịch LĐBĐ Comoros (thuộc Đông Phi), đã nêu khái quát tâm lý chung của nhiều nhà quản lý bóng đá châu Phi khi phải gồng gánh trước những khó khăn tài chính. "Vấn đề của chúng tôi là làm sao kiếm ra tiền", ông chia sẻ trên báo L’Équipe. "Hiện tại, chúng tôi chẳng có nhà tài trợ nào. Năm ngoái, chúng tôi chỉ nhận được khoảng 115.000 đến 170.000 USD từ Comores Telecom. Làm sao chúng tôi cạnh tranh được với Morocco, Algeria hay Bờ Biển Ngà? Những quốc gia giàu có hơn có thể đào tạo trẻ, xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị. Phần lớn các quốc gia châu Âu không phải đau đầu với những nỗi lo này".

Xuất phát từ thực trạng đó, Infantino theo miêu tả của truyền thông châu Âu là đã tính toán có chiến thuật khi tài tình tạo ra một "khối cử tri" gồm những quốc gia khao khát nguồn tài chính, nhất là từ châu Phi, để bảo vệ vị thế của ông thông qua tấm "kim bài miễn tử". Chính những lời hứa hẹn "đổi đời" đó là quá hấp dẫn để các quốc gia nhỏ khó lòng từ chối. Trong khi, một tổ chức có doanh thu hơn nửa tỷ USD mỗi năm như LĐBĐ Anh (FA) mới đủ tiềm lực để giữ vững "lập trường đạo đức".

Nếu World Cup 2026 mang về doanh thu 15 tỷ USD cho FIFA xét trong chu kỳ 4 năm tổ chức một lần, thì riêng đấu trường Champions League của UEFA mỗi năm đã đạt gần 5 tỷ USD. Cán cân này phần nào lý giải vì sao UEFA và các liên đoàn thành viên của họ sẵn sàng từ chối đề xuất FFE. Đồng thời, cũng là căn nguyên vì sao FIFA cho ra đời phiên bản Club World Cup 32 đội vào mùa hè 2025 với tham vọng mở rộng quy mô lên 48 đội từ năm 2029.

Trong thông cáo báo chí về dự án FFE hôm 28/7, FIFA và Infantino cũng khéo léo lấy ví dụ về các trường hợp như đội tuyển Cape Verde hoặc Curacao ở World Cup 2026. Với những nền bóng đá này, khoản hỗ trợ ngay lập tức trị giá 20 triệu USD từ kế hoạch sẽ mang lại nguồn kinh phí phát triển bóng đá chưa từng có trong lịch sử của họ. Riêng ở kỳ World Cup vừa qua, Curacao đã thu về 10 triệu USD, trong khi Cape Verde là hơn 12 triệu USD.

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino (phải) và thủ thành đội tuyển Cape Verde là Vozinha chụp ảnh cùng nhau ở Rockefeller Center, New York, Mỹ ngày 17/7/2026. Ảnh: Reuters

Liệu Infantino có còn giữ ghế Chủ tịch FIFA?

Đầu năm nay, các LĐBĐ Nam Mỹ, châu Phi và châu Á đều từng tuyên bố sẽ ủng hộ Infantino tiếp tục tái cử thêm một nhiệm kỳ 4 năm. Từ đây đến đợt bầu cử còn 8 tháng, đồng nghĩa rằng các ứng viên khác vẫn có cơ hội để vươn lên thách thức, nhất là trong bối cảnh chia rẽ lớn như hiện tại. Tuy nhiên, hạn chót để các ứng viên chính thức nộp hồ sơ đề danh (với sự ủng hộ của ít nhất 5 liên đoàn quốc gia) là ngày 18/11.

Infantino trở thành Chủ tịch FIFA vào năm 2016 khi ông đánh bại Chủ tịch AFC Sheikh Salman al-Khalifa, với tỷ số phiếu 115-88. Tại Đại hội Thường niên của FIFA ở Vancouver (Canada) hồi tháng 4, Infantino đã nói với các liên đoàn thành viên rằng ông dự định tái ứng cử thêm một nhiệm kỳ 4 năm nữa vào tháng 3 năm sau.

Hiện tại đã có những đồn đoán về việc tìm kiếm một ai đó ra ra tranh cử chống lại Infantino. Báo Mỹ Politico cho biết các cuộc thảo luận đã bắt đầu ở châu Âu từ tháng trước, khoanh vùng Nasser Al-Khelaifi như một đối thủ nặng ký. Al-Khelaifi hiện là Chủ tịch PSG tại Pháp, đứng đầu Hiệp hội các CLB Bóng đá châu Âu (EFC) và là Chủ tịch của đế chế truyền thông khổng lồ beIN Media.

Trong thập kỷ qua, quốc gia vùng Vịnh giàu tài nguyên khí đốt Qatar đã biến mình thành trạm trung chuyển ngoại giao của thế giới, can thiệp vào một số cuộc khủng hoảng quốc tế quan trọng nhất, trong khi vẫn duy trì quan hệ song phương với cả Mỹ và Iran. Quốc gia này cũng đã đăng cai World Cup 2022 như một cột mốc đỉnh cao trong hành trình trở thành cường quốc thể thao nhờ những khoản đầu tư khổng lồ.

Với tư cách là doanh nhân có ảnh hưởng nhất của bóng đá châu Âu, ông Al-Khelaifi được các báo Anh như The Times, Telegraph và BBC Sport xem là ứng viên hứa hẹn cho chiếc ghế nóng tại FIFA. Được chống lưng bởi nguồn tài chính hùng hậu của Qatar, ông đã và đang chèo lái PSG qua giai đoạn thành công chưa từng có.

Chủ tịch PSG Nasser Al-Khelaifi ở Đại hội UEFA tại Maison de la Mutualite, Paris, Pháp ngày 8/2/2024. Ảnh: Reuters

Al-Khelaifi cũng đã can thiệp để ổn định tổ chức đại diện cho các CLB châu Âu từ tháng 4/2021 (bấy giờ còn mang tên ECA, sau đổi thành EFC với hơn 800 thành viên), lúc âm mưu ly khai của 12 đội bóng lớn nhằm thành lập Super League đe dọa trật tự bóng đá cựu lục địa.

Tuy vậy, hôm 29/7 vừa qua, phát ngôn viên của Al-Khelaifi đã lên tiếng: "Nasser hoàn toàn không có tham vọng, không có ý định và không hề hứng thú với vai trò tại FIFA. Ông ấy sẽ tiếp tục thầm lặng hỗ trợ tất cả các tổ chức bóng đá châu Âu và thế giới".

Một quan chức thuộc Liên minh châu Âu (EU) đã cho biết trên báo Politico rằng: "Thiên thời địa lợi đã hội tụ, hoàn toàn có triển vọng để Al-Khelaifi bước ra tranh cử chức Chủ tịch FIFA. Việc ông ấy có dám dấn bước không lại là chuyện khác".

Xét theo lịch sử, các đời Chủ tịch FIFA thường không có đối thủ cạnh tranh trong các kỳ bầu cử. Trong kỳ bầu cử năm 2023, Infantino từng "đơn thương độc mã" tái cử. Vị chủ tịch gần đây nhất thất bại trong một cuộc bầu cử là Sir Stanley Rous người Anh, khi ông bị hạ bệ bởi Joao Havelange người Brazil vào năm 1974.

Cựu Chủ tịch FA David Bernstein khi nhận được câu hỏi về tương lai Infantino từ BBC Sport đã trả lời rằng: "Trong một tổ chức bình thường, nếu một lãnh đạo phải lùi bước vì một sự cố có quy mô lớn như thế này, có lẽ ông ta đã bị chỉ ra cánh cửa rời đi. Nhưng FIFA không phải là một tổ chức bình thường. Nếu có đủ sự ủng hộ từ các liên đoàn thành viên, ông ấy vẫn sẽ tiếp tục tại vị".

Và đó cũng chính là thực trạng của quy chế bầu cử ghế Chủ tịch FIFA lẫn các chính sách quan trọng như FFE. UEFA và CONCACAF đã chống lại Infantino, nhưng những tổ chức này chỉ đóng vai trò trung gian kết nối. Khi bỏ phiếu, mỗi liên đoàn thành viên hay mỗi quốc gia trực thuộc FIFA sẽ đưa ra quyết định của riêng mình.

Từ đây cho đến ngày phán quyết, mọi thứ đều có thể xảy ra.

Hoàng Thông