Chuyến bay đặc biệt tới Venezuela: Cuộc chạy đua chưa từng có với thời gian

Ít ai biết rằng để hoàn thành nhiệm vụ đặc biệt ấy, hàng trăm cán bộ, nhân viên của Vietnam Airlines cùng các đơn vị của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an… đã trải qua gần hai ngày chạy đua với thời gian, xử lý khối lượng công việc khổng lồ trong điều kiện chưa từng có tiền lệ để máy bay cất cánh sang Venezuela sớm nhất.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Lại Thị Thu Trang - Trưởng phòng Kế hoạch đường bay, Ban Kế hoạch và Phát triển của Vietnam Airlines - kể lại hành trình đặc biệt ấy, từ cuộc điện thoại nhận nhiệm vụ khi đang nghỉ phép đến cảm giác vỡ òa khi chiếc Airbus A350 đầu tiên hạ cánh an toàn xuống sân bay ở thủ đô Venezuela.

"Đây là cứu người, phải làm thật gấp"

*Ngày 28-6, báo chí đưa tin đoàn công tác của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an xuất quân sang Venezuela hỗ trợ khắc phục hậu quả động đất. Khi đó chưa có thông tin chính thức về giờ cất cánh, nhưng đến 0h45 ngày 29-6, chiếc Airbus A350 đầu tiên của Vietnam Airlines đã rời sân bay Nội Bài. Bà và các cộng sự đã chuẩn bị chuyến bay thế nào?

- Ngày 27-6, tôi đang nghỉ phép, đưa con đi du lịch ở Huế, vừa từ sân bay về khách sạn nhận phòng thì lãnh đạo hãng gọi điện yêu cầu liên hệ khẩn với Bộ Quốc phòng để phối hợp tổ chức chuyến bay chở đoàn cứu hộ, cứu nạn sang Venezuela.

Qua đầu mối được giới thiệu, tôi gọi điện ngay cho thiếu tướng Phạm Văn Tỵ - Phó cục trưởng Cục Cứu hộ - Cứu nạn (Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam), đồng thời là trưởng đoàn cứu hộ của Việt Nam sang Venezuela.

Ngay trong cuộc trao đổi đầu tiên, anh nói một câu mà đến giờ tôi vẫn nhớ rất rõ: "Bây giờ rất khẩn. Bay ngay rất khó, nhưng đây là cứu người nên phải làm thật gấp. Em trao đổi với lãnh đạo hãng xem có cách nào bay sớm nhất không".

Lúc ấy, phía Bộ Quốc phòng mới chỉ có những thông tin ban đầu. Anh cho biết dự kiến có hơn 80 người cùng khoảng 90 tấn hàng hóa, thiết bị. Tôi nói rằng tải trọng thương mại của Airbus A350 chỉ hơn 40 tấn, nếu 90 tấn hàng thì phải cần tới ba chuyến bay. 

Anh chỉ nói ngắn gọn: "Phía Vietnam Airlines cứ tính phương án chở được nhiều hàng cứu trợ nhất có thể". Qua câu nói đó, chúng tôi hiểu đây là nhiệm vụ đặc biệt, không thể làm theo tư duy khai thác thông thường.

Hơn 100 con người lập tức vào guồng

* Đường bay đến Venezuela rất dài, Vietnam Airlines lại chưa từng khai thác, hãng đã bắt đầu chuẩn bị như thế nào?

- Ngay sau cuộc điện thoại đầu tiên, lãnh đạo hãng lập tức thành lập nhóm điều hành trực tuyến. Còn các bộ phận trực tiếp chuẩn bị chuyến bay như chúng tôi cũng tạo một nhóm trên Viber. Mọi việc bắt đầu từ khoảng 10h sáng 28-6. Không có bất cứ kế hoạch chuẩn bị nào từ trước.

Do Venezuela ở rất xa nên máy bay Airbus A350 không thể bay thẳng nếu chở đầy hành khách, trang thiết bị và hàng hóa. 

Trung tâm Điều hành khai thác của Vietnam Airlines phải ngay lập tức tính toán toàn bộ phương án bay, tìm hiểu sân bay dừng kỹ thuật, sân bay dự bị đủ khả năng tiếp nhận máy bay thân rộng A350 và cung cấp nhiên liệu, đồng thời rà soát các điều kiện khai thác trên toàn bộ hành trình để có đường bay tối ưu nhất.

Phía Bộ Quốc phòng cũng đề nghị cố gắng đưa máy bay hạ cánh tại sân bay gần khu vực chịu ảnh hưởng của động đất nhất để lực lượng cứu hộ có thể triển khai ngay khi hạ cánh.

Các bộ phận kỹ thuật, điều hành bay, hàng hoá, an ninh, an toàn, dịch vụ,... cũng đồng loạt vào việc. Tất cả đều triển khai song song chứ không thể chờ xong việc này mới làm việc khác.

Bài toán khó nhất là chọn đường bay

*Từ Việt Nam có thể bay qua Mỹ hoặc châu Âu để đến Venezuela. Trong điều kiện gấp gáp, Vietnam Airlines đã tính toán lựa chọn phương án nào?

- Nếu bay qua Mỹ và dừng kỹ thuật tại Anchorage (Alaska) hoặc San Francisco thì hành trình sẽ ngắn hơn, nhưng khả năng xin phép hạ cánh có thể mất nhiều thời gian hơn.

Sau khi cân nhắc, chúng tôi quyết định chọn đường bay qua châu Âu, dừng kỹ thuật tại sân bay Charles de Gaulle ở Paris. Đây là sân bay Vietnam Airlines đã khai thác nhiều năm nên có đầy đủ đầu mối hỗ trợ kỹ thuật, dịch vụ mặt đất cũng như kinh nghiệm phối hợp khai thác.

Tuy nhiên thách thức lớn nhất là hành trình này phải bay qua không phận của 29 quốc gia. Vietnam Airlines phải xin cấp phép bay qua không phận của từng nước cho chuyến bay đột xuất này. Đó là một quá trình rất mất thời gian trong khi phía Bộ Quốc phòng mong muốn đoàn cứu hộ lên đường càng sớm càng tốt.

*Vậy chuyến bay vẫn phải chờ đủ giấy phép mới cất cánh?

- Để đưa đoàn công tác và hàng hóa cứu trợ sang Venezuela càng sớm càng tốt. Vietnam Airlines và Bộ Quốc phòng thống nhất phương án: máy bay cất cánh ngay khi đủ giấy phép bay đến điểm dừng kỹ thuật đầu tiên (tại Paris), còn các giấy phép từ Pháp đến Venezuela sẽ tiếp tục được xin trong lúc máy bay đang trên hành trình đến Paris.

Đến khoảng 17h30 ngày 28-6, các đơn vị nhận được thông tin phải thực hiện chuyến bay ngay trong đêm. Tuy nhiên, trước khi chuyến bay cất cánh vẫn phải chờ giấy phép bay đến điểm dừng kỹ thuật là sân bay Charles de Gaulle.

Cho đến thời điểm máy bay cất cánh, giấy phép cuối cùng cho chặng đầu tiên mới được cấp. Chỉ ít phút sau, chiếc Airbus A350 chở 124 cán bộ, chiến sĩ cùng 25 tấn trang thiết bị, hàng hóa rời sân bay Nội Bài.

Nhưng lúc đó, nhiều người của Vietnam Airlines vẫn tiếp tục thức trắng đêm, liên tục làm việc với các cơ quan chức năng của nhiều quốc gia để xin những giấy phép bay còn lại. Đó thực sự là một chuyến bay "vừa bay, vừa chờ giấy phép".

Vietnam Airlines chọn những người giỏi nhất cho chuyến bay đặc biệt

*Bình thường một chuyến bay không thường lệ như thế này cần chuẩn bị bao lâu? Với chuyến bay mang nhiệm vụ nhân đạo, các thủ tục có được rút gọn không?

- Thực ra rất khó đưa ra một mốc thời gian cụ thể, bởi mỗi chuyến bay có đặc thù khác nhau. Khi Vietnam Airlines mở một đường bay quốc tế mới đến những sân bay đã có kinh nghiệm khai thác thì cũng phải chuẩn bị khoảng hai tháng. Với những đường bay dài, hoàn toàn mới, có thể chuẩn bị đến nửa năm vì phải hoàn tất rất nhiều thủ tục và đánh giá điều kiện khai thác.

Tháng 4-2025, khi Vietnam Airlines thực hiện chuyến bay đón lực lượng cứu hộ từ Myanmar sau trận động đất, chúng tôi cũng mất khoảng hai ngày chuẩn bị. Trong khi đó, Myanmar gần Việt Nam hơn rất nhiều, số lượng giấy phép bay phải xin cũng ít hơn và hãng đã từng khai thác đường bay này. Với chuyến bay sang Venezuela rất xa, qua nhiều nước, mọi việc đều thực hiện chưa đến một ngày.

Tuy nhiên, dù là chuyến bay thực hiện nhiệm vụ đặc biệt vẫn không có thủ tục nào được phép bỏ qua. Điểm khác biệt duy nhất là tất cả các công việc đều được triển khai song song thay vì theo trình tự thông thường để rút ngắn thời gian.

*Với một hành trình dài gần nửa vòng trái đất, điểm đến chưa từng được khai thác, hãng lựa chọn tổ bay thực hiện chuyến bay như thế nào?

- Đây cũng là điều khiến cả Vietnam Airlines và Bộ Quốc phòng đều rất quan tâm. Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ đặc biệt nên phải bố trí những con người có nhiều kinh nghiệm nhất, cả ở tổ bay lẫn các bộ phận hỗ trợ phía sau.

Chuyến bay đầu tiên được giao cho ông Tô Ngọc Giang - Phó Tổng giám đốc Vietnam Airlines, đồng thời là một trong những phi công đầu tiên của Việt Nam lái Airbus A350 - làm cơ trưởng. Các phi công khác trong tổ bay cũng đều được lựa chọn rất kỹ để bảo đảm tuyệt đối an toàn cho hành trình kéo dài gần 24 giờ.

Ngoài tổ lái, nhân viên, hãng còn cử ba kỹ sư mang theo thiết bị dự phòng trên chuyến bay để có thể xử lý ngay nếu phát sinh sự cố kỹ thuật.

Để thực hiện hai chuyến bay, Vietnam Airlines đã huy động nhân lực của khoảng 20 phòng, ban chuyên môn. Chỉ riêng nhóm điều hành trên ứng dụng Viber của tôi đã có khoảng hơn 100 thành viên tham gia phối hợp công việc liên tục suốt nhiều giờ. Mọi người hiểu nhau, hiểu yêu cầu nhiệm vụ nên dù trong ngày nghỉ cuối tuần vẫn phối hợp rất nhịp nhàng.

*Trong quá trình triển khai nhiệm vụ, sự phối hợp giữa Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Vietnam Airlines được thực hiện ra sao?

- Sau chuyến bay đón lực lượng cứu hộ Việt Nam từ Myanmar về năm ngoái và các chuyến bay làm nhiệm vụ tương tự ở những năm trước, chúng tôi đã có thêm nhiều kinh nghiệm. Khi đó, Vietnam Airlines và các đơn vị của hai bộ cùng trực tiếp liên hệ, trao đổi nên đôi lúc phát sinh những đầu mối trùng lặp.

Điều khiến chúng tôi rất xúc động là ngay trước giờ máy bay cất cánh, thiếu tướng Phạm Văn Tỵ đã gửi lời cảm ơn tới toàn thể cán bộ, nhân viên Vietnam Airlines vì sự nỗ lực trong suốt quá trình chuẩn bị chuyến bay. Đó là một sự ghi nhận rất ý nghĩa đối với tất cả những người tham gia nhiệm vụ.

Tận dụng từng khoảng trống để mang thêm hàng cứu trợ

*Chuyến bay đầu tiên đưa 124 cán bộ, chiến sĩ cùng khoảng 25 tấn trang thiết bị, hàng hóa sang Venezuela được chuẩn bị rất gấp. Vậy chuyến bay thứ hai có thuận lợi hơn không?

- Sau kinh nghiệm từ chuyến bay đầu tiên, việc chuẩn bị chuyến bay thứ hai cất cánh lúc 23h30 đêm 29-6 thuận lợi hơn khá nhiều. Các quốc gia đã cấp phép cho chuyến bay thứ nhất hiểu đây là nhiệm vụ nhân đạo nên việc xin giấy phép bay diễn ra nhanh hơn.

Nhưng áp lực của chuyến bay thứ hai lại nằm ở một yêu cầu khác: phải chở được nhiều hàng cứu trợ nhất có thể.

Các anh bên Bộ Quốc phòng cũng nhiều lần chia sẻ rằng người dân Venezuela đang rất cần lương thực, thuốc men và thiết bị cứu hộ. Nếu mang thêm được một kiện hàng thì người dân ở vùng thiên tai sẽ có thêm cơ hội được hỗ trợ. Chính suy nghĩ ấy khiến tất cả các bộ phận đều cố gắng tính toán từng phương án chất xếp.

*Lần này Vietnam Airlines lại sử dụng kinh nghiệm chở hàng trên khoang hành khách như trong đại dịch COVID-19?

- Thông thường, Airbus A350 có thể chở khoảng 35 tấn hàng trong khoang bụng, tổng tải trọng thương mại phụ thuộc vào trọng lượng và kích thước của hàng hóa.

Để chở được nhiều hàng, chúng tôi quyết định bọc ghế ngồi cẩn thận rồi chất hàng lên cả khoang hành khách như trong đại dịch COVID-19.

Danh mục hàng hóa do Bộ Quốc phòng chuẩn bị rất chi tiết nên việc tính toán vị trí xếp hàng được thực hiện theo nhiều phương án khác nhau. Những thùng lương khô loại 6kg được tận dụng để xếp vào hộc hành lý xách tay, dưới gầm ghế và trên các hàng ghế hành khách. Mọi khoảng trống trên máy bay đều được tính toán để mang thêm hàng cứu trợ.

Ban đầu, bộ phận khai thác dự kiến có thể xếp khoảng 35 tấn trong khoang hàng và khoảng 8 tấn trên khoang hành khách nhưng thực tế đã xếp được gần 10 tấn hàng trên khoang này. Tổng cộng, chuyến bay đã mang được 46,8 tấn hàng hóa sang Venezuela.

Kết quả ấy khiến tất cả mọi người đều rất vui. Bởi vì mang thêm được một thùng lương khô, một hộp sữa hay một kiện thiết bị y tế cũng đồng nghĩa người dân vùng thiên tai có thêm sự hỗ trợ trong lúc khó khăn nhất.