Chuyên gia hiến kế gỡ nút thắt cho hành trình Net Zero của Việt Nam

Cùng hướng về một tương lai xanh

Tại Hội nghị thường niên lần thứ 7 của PRO Việt Nam, không ít khách mời bất ngờ khi đại diện hai đối thủ trăm năm trong ngành giải khát là Coca-Cola Việt Nam và Suntory PepsiCo Việt Nam cùng đứng trên một sân khấu, chung một slide trình bày và cùng chia sẻ các giải pháp thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Mở đầu phần thảo luận, bà Nguyễn Thị Hải Vân - Phó tổng giám đốc Suntory PepsiCo Việt Nam - cho rằng quá trình chuyển đổi sang mô hình bao bì tuần hoàn không thể chỉ đặt gánh nặng lên vai doanh nghiệp mà cần được tiếp cận theo hướng xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ.

"Quá trình chuyển đổi không thể thành công nếu chỉ có doanh nghiệp nỗ lực đơn lẻ. Chúng ta cần một hệ sinh thái hỗ trợ, từ chính sách, nguồn nhân lực cho đến đổi mới sáng tạo", bà Vân nhấn mạnh.

Lãnh đạo Suntory PepsiCo Việt Nam đề xuất xây dựng lộ trình đổi mới sáng tạo trong nước cùng mạng lưới đối tác chiến lược để thúc đẩy các giải pháp bao bì mới. Theo đó, các doanh nghiệp tiên phong cần được tạo điều kiện tiếp cận nguồn lực, hợp đồng dài hạn và các cơ chế chia sẻ rủi ro để mạnh dạn đầu tư vào công nghệ và vật liệu bền vững.

Đồng quan điểm, bà Đặng Duyên Mai - Giám đốc Đối ngoại, Truyền thông và Phát triển bền vững Coca-Cola Việt Nam và Campuchia - cho rằng Việt Nam cần sớm hoàn thiện lộ trình phát triển thị trường nhựa tái chế đạt chuẩn thực phẩm (rPET).

Theo bà Mai, việc xây dựng các tiêu chí đánh giá nhà cung cấp dựa trên yếu tố bền vững sẽ giúp quá trình chuyển đổi lan tỏa từ doanh nghiệp đầu cuối đến toàn bộ hệ sinh thái sản xuất.

Đại diện Coca-Cola cũng kiến nghị nghiên cứu cơ chế phí trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) theo hướng gắn với hiệu quả tái chế thực tế và mức độ thân thiện môi trường của bao bì.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn và mở rộng mạng lưới thu gom được xem là điều kiện quan trọng để nâng cao tỷ lệ thu hồi vật liệu tái chế, tạo nền tảng cho nền kinh tế tuần hoàn phát triển.

Bao bì xanh là lợi thế cạnh tranh

Nếu trước đây phát triển bền vững thường được xem là một khoản đầu tư tốn kém thì hiện nay nhiều doanh nghiệp đã nhìn nhận đây là cơ hội tạo khác biệt trên thị trường.

Ông Vaibhav Bhanchawat, Phó chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Mondelez Kinh Đô Việt Nam, cho biết chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp được xây dựng trên bốn trụ cột gồm bao bì, nguyên liệu, khí hậu và tác động cộng đồng.

Hiện 100% sản phẩm của Mondelez Kinh Đô đã có khả năng tái chế. Ngay từ khâu thiết kế, doanh nghiệp áp dụng tư duy tối ưu vật liệu nhằm giảm lượng nhựa sử dụng, đồng thời triển khai nhiều sáng kiến như giảm lượng mực in, tối ưu vật liệu PET, cắt giảm khay nhựa và chuyển dần sang vật liệu giấy.

Doanh nghiệp cũng đang chuyển đổi từ bao bì phức hợp sang bao bì đơn vật liệu (mono-material) nhằm nâng cao khả năng tái chế sau sử dụng.

"Chúng tôi nhìn nhận phát triển bền vững không chỉ là trách nhiệm mà còn là động lực đổi mới và cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh", ông Vaibhav Bhanchawat nhấn mạnh.

Đề xuất xây dựng "ngân hàng bài toán"

Từ góc độ nghiên cứu, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai - Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM - cho rằng Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo, nghiên cứu.

Theo bà Mai, Đại học Quốc gia TP.HCM sẽ tiếp tục đầu tư các phòng thí nghiệm trọng điểm về công nghệ vật liệu, Net Zero và các hạ tầng nghiên cứu dùng chung, hướng tới trở thành nền tảng mở cho cộng đồng doanh nghiệp.

"Chúng tôi mong muốn không chỉ nghiên cứu mà còn cùng doanh nghiệp giải quyết các bài toán thực tiễn, đưa công nghệ do người Việt Nam làm chủ vào cuộc sống", bà Mai chia sẻ.

Để thúc đẩy hợp tác đi vào chiều sâu, lãnh đạo Đại học Quốc gia TP.HCM đề xuất xây dựng một "ngân hàng bài toán" về bao bì tuần hoàn của PRO Việt Nam.

Từ các vấn đề thực tế do doanh nghiệp đặt ra, các trường đại học có thể tổ chức nhóm nghiên cứu, triển khai đề tài khoa học, luận văn, luận án và các nhiệm vụ đổi mới sáng tạo gắn trực tiếp với nhu cầu thị trường.

Ở chiều ngược lại, PRO Việt Nam có thể tham gia tư vấn chiến lược, phản biện độc lập đối với các ý tưởng nghiên cứu, giúp rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thương mại hóa sản phẩm.