Chế biến sâu là một trong những lối đi mà nông nghiệp Việt Nam cần làm, được các doanh nghiệp, nhà quản lý đề xuất thông qua tọa đàm - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Số lượng doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp chưa tương xứng
Đó là thông tin thực tế hiện nay của ngành nông nghiệp, được ông Trần Ngọc Liêm, Phó tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam kiêm Giám đốc Chi nhánh TP.HCM (VCCI - HCMC), chia sẻ tại diễn đàn "Nông nghiệp 2026 - Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam", diễn ra ở TP.HCM chiều 16-7.
Theo ông Liêm, Bộ Chính trị đã nêu rõ nhiệm vụ đến năm 2030, Việt Nam có một số doanh nghiệp nông nghiệp mạnh dẫn đầu khu vực và thế giới, dẫn dắt tham gia sâu chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên thực tế doanh nghiệp đầu tư vào ngành nông nghiệp chưa tương xứng với tiềm năng.
"Dù nông nghiệp là ngành kinh tế có vai trò trụ đỡ, nhưng cả nước hiện chỉ có trên 50.000 doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp trong tổng số gần 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, con số quá khiêm tốn", ông nhấn mạnh.
Ông Trần Ngọc Liêm, Phó tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam kiêm Giám đốc Chi nhánh TP.HCM (VCCI - HCMC) - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Năm 2025, xuất khẩu nông - lâm - thủy sản của Việt Nam đạt 70,09 tỉ USD. 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục đạt 35,88 tỉ USD, riêng rau quả đạt 3,65 tỉ USD, tăng 17,7% so với cùng kỳ.
Để nông nghiệp Việt cất cánh, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Tổng giám đốc Tập đoàn Nafoods Group - nhấn mạnh cần tập trung cùng giải quyết những bài toán nhỏ nhưng thiết thực. Phải có một nguồn giống tốt, quy trình canh tác rõ ràng, đội ngũ cán bộ kỹ thuật đồng hành sát sườn hơn với nông dân, đồng thời dự báo mùa vụ chính xác hơn và đặc biệt là một mối liên kết thị trường ổn định.
"Có 5 kiến nghị mà Nhà nước có thể làm được, là nguồn vốn giá trị cao, liên kết chuỗi giá trị, hạ tầng xuất khẩu, tiêu chuẩn hóa và dữ liệu quốc gia", ông Hùng nói.
Toàn cảnh diễn đàn "Nông nghiệp 2026 - Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam", do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Đề xuất Nhà nước đứng ra thuê đất của dân, cho doanh nghiệp mướn
Ông Ngô Xuân Chinh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp (thuộc Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp miền Nam), cũng cho biết còn nhiều khó khăn cốt lõi trong thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp.
Doanh nghiệp thiếu quỹ đất sạch, quỹ đất quy mô đủ lớn để xây dựng nhà máy hoặc vùng nguyên liệu tập trung. Trong khi đầu tư nông nghiệp xanh còn rủi ro cao, thời gian thu hồi vốn lâu nhưng cơ chế thế chấp bằng tài sản trên đất còn thiếu.
Từ đó ông Chinh đề xuất Nhà nước đứng ra thuê đất của dân với quy mô đủ lớn, rồi cho doanh nghiệp thuê dài hạn.
Ngoài ra nên miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với các dự án xây dựng cơ sở chế biến sâu và kho lạnh bảo quản.
Đặc biệt, việc khơi thông dòng vốn tín dụng xanh là vô cùng quan trọng. Cần thiết lập hạn mức tín dụng riêng cho nông nghiệp phát thải thấp với lãi suất thấp hơn 1,5% - 2% so với thương mại. Kỳ hạn vay phải được kéo dài lên đến 10 - 15 năm, để phù hợp với chu kỳ thu hồi vốn của hạ tầng chế biến sâu.
Để nông nghiệp Việt cất cánh, ông Chinh còn đề xuất Nhà nước ban hành cơ chế tài phán, xử phạt kinh tế nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm hợp đồng liên kết (cả phía doanh nghiệp và nông dân/hợp tác xã). Cần thành lập quỹ hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hội chợ quốc tế, đăng ký bảo hộ thương hiệu và chứng nhận xanh tại nước ngoài.
