'Công nhân dữ liệu' phía sau World Cup 2026

Hàng trăm người theo dõi mọi chuyển động tại World Cup 2026 để dán nhãn và cung cấp dữ liệu phục vụ các đội tuyển, người xem và dịch vụ giải trí.

Kỳ FIFA World Cup đang diễn ra sử dụng bóng gắn cảm biến, hệ thống theo dõi thời gian thực và một trợ lý AI cho mỗi đội. Đằng sau những đổi mới đó là lực lượng lao động dữ liệu ở nhiều khu vực như Ấn Độ, Philippines. Họ thường là cầu thủ bóng đá hoặc người có hiểu biết sâu về môn thể thao này muốn kiếm thêm thu nhập.

"Chuỗi giá trị dữ liệu có yếu tố địa lý: công việc phân tích dữ liệu giá trị cao nằm ở một số ít trung tâm giàu có, trong khi việc chú thích dữ liệu tập trung tại Đông Âu, châu Phi, Nam Á và Đông Nam Á", Rafael Grohmann, trợ lý giáo sư ngành nghiên cứu truyền thông tại Đại học Toronto, nói với Rest of World.

Nhân viên dán nhãn dữ liệu trong một công ty tại Philippines. Ảnh: ETUI

Bóng đá bắt đầu sử dụng dữ liệu từ hơn hai thập kỷ trước và hiện nay gần như mọi đội tuyển quốc gia hay câu lạc bộ lớn đều dùng dữ liệu cho tuyển mộ, huấn luyện, chiến thuật, quản lý và nhiều mục đích khác. Dữ liệu bóng đá cũng phục vụ các ngành "phái sinh" như truyền hình, trò chơi điện tử.

Grohmann, người đang lập bản đồ lực lượng lao động trong chuỗi giá trị dữ liệu bóng đá, cho biết đội ngũ dán nhãn thường sống ở những thành phố như Manila, Cairo, Chennai và Ternopil. Họ được thuê qua công ty trung gian, dành 3-4 tiếng biến video thô từ trận đấu với từng đường chuyền, cú sút thành dữ liệu có cấu trúc, có thể đưa vào phân tích.

Theo một cầu thủ tham gia chú thích dữ liệu trong một năm tại Packing Sports - đơn vị có trụ sở tại Manila của công ty phân tích Đức Impect, đây là nghề tay trái phổ biến đối với nhiều cầu thủ Philippines muốn kiếm thêm thu nhập. Anh yêu cầu ẩn danh vì không được phép nói chuyện với truyền thông.

Cầu thủ này nói anh xem các trận đấu ở giải châu Âu và gắn thẻ mọi hành động của cầu thủ. Trong các giải đấu lớn như FIFA World Cup và UEFA European Championship, "khối lượng công việc nặng hơn vì nhu cầu dữ liệu nhanh từ các đội bóng, nhà phân tích và truyền thông cao hơn".

Công nghệ bắt việt vị tại World Cup 2026 được bổ sung tính năng cảnh báo theo thời gian thực. Ảnh: FIFA

Theo Scott Powers, trợ lý giáo sư phân tích thể thao tại Đại học Rice, các nhà đầu tư Mỹ đang dành sự quan tâm lớn cho bóng đá và sở hữu nhiều câu lạc bộ ở Ngoại hạng Anh, Serie A. Điều này có khả năng thúc đẩy mở rộng ngành xử lý dữ liệu trong thể thao.

Ngân hàng Thế giới ước tính có 154-435 triệu người lao động tự do trực tuyến trên toàn thế giới, chiếm từ 4,4% đến 12,5% lực lượng lao động toàn cầu. Một phần đáng kể trong số đó đang cung cấp dữ liệu cho hệ thống trí tuệ nhân tạo. Khi có nhiều nhu cầu hơn, lực lượng dán nhãn, làm sạch và xác minh dữ liệu huấn luyện sẽ ngày càng tăng.

Người dán nhãn dữ liệu cho World Cup kiếm khoảng 70 USD mỗi trận đấu, cao hơn nhiều so với trung bình ngành, theo Metaintro. Khi Time điều tra về nhân công đằng sau ChatGPT, họ phát hiện những người chú thích dữ liệu ở Kenya làm việc cho một công ty trung gian chỉ nhận được từ 1,32 đến 2 USD mỗi giờ, trong khi khách hàng trả cho công ty khoảng 12,5 USD cho cùng một công việc.

Trong thể thao, dữ liệu cần được tạo theo thời gian thực. Kết hợp thị giác máy tính và mô hình AI, một lao động có thể ghi nhận tới 3.000 hành động trong mỗi trận bóng. "Đây là dữ liệu đòi hỏi kỹ năng chuyên môn để phân tích", Powers giải thích, cho biết đã đọc các tin tuyển dụng vị trí phân tích thể thao, khoa học hiệu suất, kỹ thuật dữ liệu từ 25 trong số 30 câu lạc bộ trong danh sách của Forbes.

Một người chú thích dữ liệu tự do ở Rio de Janeiro, chuyên gắn thẻ các trận bóng địa phương cho một công ty dữ liệu thể thao nước ngoài, nói được trả khoảng 70 USD mỗi trận chưa tính khoản phụ cấp, và tiết lộ việc cập nhật liên tục nhằm phục vụ các trang dự đoán.

"Các nền tảng dự đoán cần dữ liệu thời gian thực để điều chỉnh trong suốt trận đấu mà không phải chờ báo cáo chính thức, vốn đôi khi có thể mất vài ngày. Vì vậy tôi không thể gửi dữ liệu muộn, nếu không tôi có nguy cơ mất một phần hoặc toàn bộ tiền công", người này cho biết.

World Cup 2026 được ước tính tạo ra khoảng 9 tỷ USD, trở thành giải đấu thể thao sinh lợi nhất từ trước đến nay. "Môn bóng đá chúng ta đang xem vận hành nhờ công việc của người dán nhãn dữ liệu không kém gì nhờ các cầu thủ", Grohmann nói.

Nam Nguyễn tổng hợp