Các bác sĩ Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương thăm khám cho bệnh nhân - Ảnh: BVCC
Phát hiện vi khuẩn đường ruột gây viêm màng não
Bệnh nhân T.Q.L. (72 tuổi, quê Ninh Bình) khởi phát bệnh khoảng hai ngày trước khi nhập viện với triệu chứng đau đầu, ý thức chậm dần. Tại bệnh viện tuyến tỉnh, kết quả chọc dịch não tủy ghi nhận sự gia tăng tế bào và protein trong dịch não tủy, hướng tới chẩn đoán viêm màng não mủ.
Mặc dù được điều trị tích cực, tình trạng bệnh nhân chuyển biến xấu rất nhanh. Người bệnh rơi vào sốc nhiễm khuẩn nặng, tụt huyết áp, phải đặt nội khí quản, thở máy và sử dụng thuốc vận mạch liều cao.
Sau hai ngày, bệnh nhân được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực bệnh viện trong tình trạng nguy kịch.
Bác sĩ Nguyễn Đức Hiếu, Trung tâm Hồi sức tích cực bệnh viện, cho biết ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ tiến hành chọc lại dịch não tủy để định danh tác nhân gây bệnh và làm kháng sinh đồ.
Kết quả xác định vi khuẩn E.coli là nguyên nhân gây viêm màng não. Dựa trên kháng sinh đồ, người bệnh được điều trị bằng kháng sinh phù hợp. Điều khiến các bác sĩ đặc biệt lưu ý là E.coli vốn là vi khuẩn thường trú ở đường tiêu hóa nhưng lại xuất hiện trong dịch não tủy.
"Trên cơ địa bệnh nhân cao tuổi lại có nền xơ gan, việc vi khuẩn đường ruột xuất hiện ở vị trí bất thường như dịch não tủy là dấu hiệu cảnh báo đặc biệt. Các bác sĩ phải đặt câu hỏi: Điều gì đã 'mở đường' cho vi khuẩn vượt qua hàng rào bảo vệ của cơ thể và gây nhiễm trùng nặng như vậy?", bác sĩ Hiếu chia sẻ.
Từ nghi vấn này, các bác sĩ tiếp tục mở rộng xét nghiệm, kết quả cho thấy bệnh nhân dương tính với giun lươn. Bên cạnh điều trị viêm màng não do E.coli và hồi sức tích cực, người bệnh được điều trị đồng thời nhiễm giun lươn.
Cẩn trọng với ký sinh trùng
Theo bác sĩ Hiếu, giun lươn không trực tiếp gây ra viêm màng não mủ. Tuy nhiên, y văn đã ghi nhận ở những trường hợp tăng nhiễm hoặc nhiễm giun lươn lan tỏa, ấu trùng giun khi xuyên qua thành ruột vào máu có thể mang theo các vi khuẩn gram âm đường ruột, điển hình là E.coli. Từ đó, vi khuẩn có thể gây nhiễm khuẩn huyết, thậm chí viêm màng não.
Đáng nói, giun lươn là loại ký sinh trùng có khả năng tự tái nhiễm và duy trì chu kỳ sống trong cơ thể người nhiều năm mà hầu như không gây triệu chứng rõ rệt.
Khi sức đề kháng suy giảm, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền như xơ gan, ký sinh trùng có thể tăng sinh mạnh, làm gia tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng nhiễm khuẩn nặng.
"Nói một cách dễ hiểu, tác nhân trực tiếp gây viêm màng não ở bệnh nhân này là E.coli, không phải giun lươn. Tuy nhiên, việc phát hiện đồng thời nhiễm giun lươn là dữ kiện quan trọng, giúp giải thích vì sao vi khuẩn vốn chỉ sống trong đường ruột lại có thể xuất hiện trong dịch não tủy.
Điều này cũng giúp bác sĩ xây dựng chiến lược điều trị toàn diện hơn cho người bệnh", bác sĩ Hiếu nhấn mạnh.
Sau gần 12 ngày điều trị, người bệnh đã có nhiều chuyển biến tích cực.
Theo bác sĩ Hiếu, nhiễm giun lươn không phải lúc nào cũng chỉ biểu hiện bằng các triệu chứng đường tiêu hóa.
Bệnh có thể tồn tại âm thầm trong thời gian dài và ở một số trường hợp, đặc biệt là người suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền, có thể dẫn đến tăng nhiễm, kéo theo các biến chứng nhiễm khuẩn nguy hiểm do vi khuẩn đường ruột.
