Doanh nghiệp làm dự án logistics, đô thị lấn biển, điện gió ngoài khơi được đề xuất giảm thuế, giao khu vực biển không qua đấu giá, đồng thời miễn, giảm tiền sử dụng.
Cục Biển và Hải đảo Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đề xuất bổ sung cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đặc thù vượt trội tại Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững.
Ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam tại sự kiện. Ảnh: Thủy Trương
Tại hội thảo xây dựng chính sách nói trên ngày 9/7, ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, cho biết cơ chế hỗ trợ được đề xuất gồm ưu đãi thuế, cùng các chính sách về hạ tầng, thủ tục, tài chính xanh và chia sẻ rủi ro. Dự án được hưởng ưu đãi cần áp dụng công nghệ xanh, tiên tiến, bảo vệ môi trường biển, hoặc có tính lan tỏa.
Theo đó, ba nhóm hoạt động được đề xuất hưởng cơ chế đặc thù gồm các dự án xanh (điện gió ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao, logistics); nhóm mô hình mới (khu đô thị lấn biển, khu kinh doanh, dịch vụ trên biển); nhóm hỗ trợ phát triển kinh tế biển...
Thực tế, chính sách hiện hành đã gồm ưu đãi cho doanh nghiệp, nhưng chủ yếu được thiết kế cho các dự án trên đất liền. Trong khi đó, đầu tư trên biển rủi ro cao, chi phí lớn, thời gian thu hồi vốn dài, đặc biệt chịu tác động trực tiếp của thiên tai và biến đổi khí hậu.
Do đó, các dự án trên biển được đề xuất hưởng ưu đãi tương đương ngành nghề ưu đãi đặc biệt, hoặc dự án thực hiện ở địa bàn kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Dự thảo quy định một số chính sách tài chính ưu đãi như miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, tiền sử dụng biển, tiếp cận tài chính xanh...
Thủ tục hành chính với dự án biển cũng được rút gọn, chẳng hạn giao khu vực biển không qua đấu giá, chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư. Thời hạn giao biển được đề xuất trong 70 năm, nhiều hơn 20 năm so với dự án ưu đãi trên đất liền.
Là đơn vị thực hiện dự án đô thị lấn biển tại Đà Nẵng, đại diện Sungroup cho rằng hoạt động lấn biển là mở rộng diện tích đất, nên được hưởng ưu đãi. Họ đề nghị được ưu tiên tiếp cận nguồn nguyên vật liệu, gồm cát xây dựng.
Tính nhạy cảm với thiên tai là rủi ro lớn nhất với doanh nghiệp hoạt động trên biển. Bảy năm hỗ trợ hoạt động vận tải biển, ông Bùi Khắc Bình, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Dịch vụ Kỹ thuật Nghi Sơn, nhẩm tính họ thực tế chỉ hoạt động được 7-7,5 tháng mỗi năm. Ví dụ trong năm 2025, hoạt động của họ gặp khó khi Việt Nam đón tới 15 cơn bão, 6 đợt áp thấp nhiệt đới và 8 đợt gió mùa.
"7 năm hoạt động, chúng tôi lỗ 18 tỷ đồng", ông Bình nêu. Trong khi đó, chi phí sử dụng khu vực biển lại cao hơn đất liền. Ông đề xuất được áp dụng chính sách hỗ trợ tài chính, giao biển tương đương giao đất.
Thực tế, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước quan tâm tới nuôi biển công nghệ cao, hạ tầng lấn biển, nhưng quan ngại về tính chồng lấn và ổn định của pháp lý. Cộng đồng kinh doanh kỳ vọng ưu đãi phải thực sự vượt trội và tiên liệu được.
"Một chính sách ưu đãi hấp dẫn nhưng phụ thuộc vào cơ chế xin - cho, "chạy" nhiều cửa, sẽ làm giảm động lực đầu tư của doanh nghiệp", ông Tuấn nêu. Bên cạnh đó, ưu đãi phải đi kèm với việc cắt giảm thủ tục và cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả, đồng thời xác lập quyền tài sản trên biển.
Các doanh nghiệp cũng đề nghị được cấp "sổ xanh", tức quyền sử dụng biển, tương tự "sổ đỏ" với nhà đất. Sổ xanh này sẽ xác lập quyền tài sản, được phép chuyển nhượng, thế chấp để vay vốn.
Việt Nam có 21 trên 34 tỉnh, thành có biển. Việc thiết kế chính sách ưu đãi đặc thù sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương, tiến tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, cho biết dự thảo luật này sẽ được trình Quốc hội trong tháng 10.
Thủy Trương
