Đề xuất tác động vào khí quyển làm suy yếu mưa bão, nắng nóng

Trong bài báo công bố hôm 24/6 trên tạp chí PLOS Water, Qin Huang nhà nghiên cứu ở Đại học Arizona, Mỹ, và đồng nghiệp đề xuất ngăn chặn thiệt hại tồi tệ từ các hiện tượng thời tiết cực đoan bằng "Nhu thuật Thời tiết", phương pháp nhắm tới đẩy các hệ thống thời tiết chệch khỏi quỹ đạo gây hại. Ý tưởng này được phát triển dựa trên nguyên lý của môn võ Jiu Jitsu (Nhu thuật), sử dụng ít năng lượng và đòn bẩy kỹ thuật để tận dụng và chuyển hóa chính sức mạnh to lớn của đối thủ. Theo nhóm nghiên cứu, tiến hành điều chỉnh nhỏ tận dụng độ nhạy cảm đối với xáo trộn của khí quyển có thể giúp con người tránh được những tác động nặng nề của thảm họa thời tiết.

Theo Independent, biến đổi khí hậu khiến nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, sóng nhiệt và giá rét diễn ra thường xuyên và dữ dội hơn, dẫn đến tổn thất ngày càng tăng về sinh mạng và tài sản. Chỉ riêng tại Mỹ, trong năm 2025, thời tiết cực đoan gây thiệt hại ước tính 417 tỷ USD. Trong lịch sử, nỗ lực kiểm soát thời tiết mới chỉ giới hạn ở hoạt động quy mô nhỏ, chủ yếu là gieo mây.

Gieo mây là một giải pháp địa kỹ thuật dùng để kích thích mưa rơi ở nơi đang khô hạn. I-ốt bạc hoặc muối được phun vào các đám mây, khiến hơi nước nhanh chóng tụ thành tinh thể băng. Khi tinh thể băng to dần, chúng trở nên quá lớn và rơi khỏi đám mây dưới dạng tuyết hoặc mưa tùy theo thời tiết. Kỹ thuật gieo mây đang được sử dụng ở hơn 50 quốc gia, bao gồm Mỹ và UAE, bằng cách phun hóa chất từ mặt đất, máy bay hoặc bắn bằng tên lửa, đạn pháo.

Theo Eurek Alert, nhóm nghiên cứu tiến hành thí nghiệm mô phỏng để chứng minh ý tưởng, sử dụng các mô hình tuần hoàn khí quyển và Aurora, mô hình trí tuệ nhân tạo quy mô lớn được thiết kế để dự đoán thời tiết với độ phân giải cao. Mô hình của họ cho thấy hoạt động gieo mây nhỏ, thực hiện đúng vài ngày trước khi hiện tượng thời tiết cực đoan đạt đỉnh, có thể làm đường đi của bão Sandy năm 2012 lệch khoảng 483 km và không quét qua thành phố New York, khiến nhiệt độ trong đợt lạnh năm 2021 ở Texas tăng khoảng 10 độ C và giảm 5% lượng mưa gây ngập lụt ở California năm 2022.

Dù kết quả mô phỏng cho thấy phương pháp Nhu thuật Thời tiết khả thi, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh quá trình triển khai thực tế đòi hỏi tiến bộ trong giám sát thời tiết và hiểu biết tốt hơn về cách kiểm soát hiện tượng thời tiết cực đoan. Ngoài ra, những tác động về môi trường và chính trị của phương pháp này cũng cần được nghiên cứu, giải quyết. Nếu thành công, phương pháp mới có thể hỗ trợ quản lý thiên tai và thúc đẩy tác động có lợi từ các sự kiện thời tiết vốn thường gây thiệt hại nghiêm trọng.

Theo nhóm nghiên cứu, tác động ngày càng tăng của hiện tượng thời tiết cực đoan đối với xã hội cho thấy phương pháp truyền thống như xây đê đập không đủ để giải quyết hậu quả lan rộng của chúng. Nhu thuật Thời tiết cung cấp mô hình mới sử dụng các can thiệp nhỏ được thực hiện đúng lúc và đúng chỗ để tận dụng động lực khí quyển, giúp chuyển hướng hoặc giảm bớt quy mô của sự kiện cực đoan trước khi chúng gây ra thiệt hại.