Lầm tưởng "thiếu gas" mỗi khi điều hòa kém lạnh khiến nhiều gia đình lãng phí tiền bạc mà bỏ qua nguyên nhân thực sự.
Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) và các nhà sản xuất, máy điều hòa dân dụng hoạt động theo cơ chế hệ thống tuần hoàn kín. Môi chất làm lạnh (gas) không tự tiêu hao hay bay hơi trong quá trình sử dụng bình thường. Các hãng sản xuất cũng không khuyến cáo nạp gas định kỳ theo số năm sử dụng.
Thực tế, nhiều máy vận hành ổn định hàng chục năm mà chưa từng phải bổ sung gas.
Khi máy thực sự thiếu môi chất lạnh, nguyên nhân thường là hệ thống bị rò rỉ ở đường ống, mối nối hoặc các linh kiện. Do đó, việc chỉ nạp thêm gas mà không xử lý điểm hở sẽ khiến gas tiếp tục thất thoát, sự cố nhanh chóng tái diễn và gây lãng phí chi phí bảo dưỡng.
EPA khuyến cáo trong một số trường hợp thợ sửa chữa kết luận "điều hòa thiếu gas" là hành vi trục lợi. Một bình môi chất lạnh có giá thành thấp, thao tác nạp diễn ra trong khoảng 10 phút, nhưng thợ có thể thu từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng. Trong khi đó, việc kiểm tra kỹ thuật để tìm ra lỗi thực sự tốn nhiều thời gian và công sức hơn.
Một thợ đang lắp ráp điều hòa tại Hà Nội. Ảnh: P.D
Thực tế, trong số các nguyên nhân khiến máy kém lạnh, thiếu môi chất lạnh chỉ là một khả năng và cần được kiểm tra bằng thiết bị chuyên dụng, thay vì suy đoán dựa trên cảm giác.
Bốn nguyên nhân phổ biến khiến điều hòa kém lạnh.
Hỏng tụ điện khởi động: Linh kiện nhỏ nằm trong cục nóng này đóng vai trò kích hoạt máy nén. Khi tụ hỏng, máy nén không thể hoạt động. Chi phí thay thế tụ điện tốn khoảng vài trăm nghìn. Tuy nhiên, không ít thợ thường báo sai thành "cháy máy nén" để thu tiền cao hơn.
Cục nóng bám bẩn: Bụi bẩn, xơ bông bám kín trên các lá nhôm tản nhiệt khiến khí nóng không thể thoát ra ngoài, làm giảm hiệu suất làm lạnh. Tình trạng này có thể khắc phục dễ dàng bằng cách dùng vòi nước áp lực cao xịt rửa định kỳ.
Tắc màng lọc dàn lạnh: Màng lọc lâu ngày không được vệ sinh sẽ bám đầy bụi, cản trở luồng gió lạnh thổi ra phòng. Cách xử lý đơn giản là tháo màng lọc, rửa sạch và lắp lại.
Thiếu gas do rò rỉ: Số máy hỏng do thực sự thiếu gas chiếm tỷ lệ rất thấp. Nếu rơi vào trường hợp này, thợ kỹ thuật bắt buộc phải tìm ra vị trí hở và vá lại trước khi tiến hành nạp gas mới.
Ngoài ra, việc cài đặt sai chế độ vận hành, nhiệt độ quá cao, cửa phòng đóng không kín, điện áp không ổn định hoặc các linh kiện như quạt, cảm biến gặp trục trặc cũng có thể khiến điều hòa không đạt công suất như mong muốn.
Người dùng nên kiểm tra gì trước khi gọi thợ?
Nếu điều hòa đột nhiên kém lạnh, người dùng có thể tự thực hiện các bước đơn giản sau:
Kiểm tra cài đặt và vệ sinh cơ bản: Đảm bảo điều hòa đã được chuyển sang chế độ làm lạnh (Cool), nhiệt độ cài đặt phù hợp và cửa phòng đã đóng kín. Tiến hành tháo rửa lưới lọc dàn lạnh nếu đã lâu chưa làm sạch, vì bụi bẩn cản luồng gió sẽ làm giảm đáng kể hiệu quả làm mát.
Kiểm tra cục nóng: Quan sát xem khu vực xung quanh dàn nóng ngoài trời có bị che kín bởi cây cối, đồ vật hoặc bụi bẩn bám dày trên bề mặt tản nhiệt hay không.
Kiểm tra đường ống và âm thanh: Bật máy 15 phút. Nếu ống đồng nhỏ lạnh hoặc đọng sương, lượng gas bình thường; chỉ nghi ngờ thiếu gas khi cả hai ống đều ấm hoặc ống to lạnh hơn. Nếu gió thổi ra nóng ran hoặc máy kêu ù ù nhưng máy nén không chạy, phần lớn do hỏng tụ điện.
Nếu phải gọi thợ, chỉ yêu cầu "kiểm tra nguyên nhân máy không mát" để tránh bị dẫn dắt.
Việc bổ sung môi chất lạnh chỉ được thực hiện sau khi xác định hệ thống thực sự bị thiếu gas. Nếu thợ kết luận máy thiếu gas, hãy yêu cầu đo áp suất công khai và đối chiếu với tiêu chuẩn của từng loại gas.
Điều hòa không giống xe máy hay ôtô cần thay dầu định kỳ. Trong điều kiện hệ thống kín còn nguyên vẹn, môi chất lạnh chỉ tuần hoàn chứ không bị tiêu hao. Vì vậy, không có khái niệm "đến hẹn phải nạp gas" sau một hoặc hai năm sử dụng.
Bảo Nhiên (Theo Aboluowang, EPA)
