PhápDù bị coi là nguyên nhân gây hiệu ứng nhà kính, điều hòa ngày càng được nhiều chuyên gia đánh giá là thiết bị sống còn trong các đợt nắng nóng.
Theo khảo sát của công bố đầu tháng 6 của IPSOS, 78% người Pháp đánh giá điều hòa không thân thiện với môi trường. Năm 2021, gần 60% người được hỏi cho biết họ sẵn sàng chịu nóng chứ không lắp thiết bị này.
Quan điểm trên xuất phát từ lo ngại điều hòa tiêu tốn năng lượng, sử dụng môi chất gây hiệu ứng nhà kính và xả khí nóng ra ngoài, làm gia tăng hiện tượng đảo nhiệt đô thị. Trong Kế hoạch thích ứng với biến đổi khí hậu, Pháp xem điều hòa là giải pháp cuối cùng, chỉ dành cho nhóm người dễ bị tổn thương.
Một nhân viên bán hàng đang giới thiệu hệ thống điều hòa không khí gia đình cho một cặp vợ chồng tại cửa hàng Castorama ở Bondues, Pháp, ngày 26/5/2026. Ảnh: PASCAL BONNIERE/VOIX DU NORD/MAXPPP
Không phải mọi điều hòa đều giống nhau
Tuy nhiên, ngày càng nhiều chuyên gia cho rằng cách nhìn nhận đó đang trở nên lỗi thời.
Các dòng máy giá rẻ thường có hiệu suất thấp và tiêu thụ nhiều điện. Tuy nhiên, hệ thống điều hòa cố định hai chiều và máy bơm nhiệt hiện đại hoạt động hiệu quả hơn. Nếu thay thế hệ thống sưởi dùng dầu hoặc khí đốt, máy bơm nhiệt giúp giảm phát thải carbon cho các hộ gia đình.
Riêng tại Pháp, hơn 95% điện năng được sản xuất từ các nguồn phát thải carbon thấp. Theo số liệu mới nhất, lượng phát thải từ điều hòa dân dụng chiếm khoảng 3 triệu tấn CO2, tương đương 0,8% tổng lượng phát thải quốc gia. Mức này thấp hơn lượng phát thải từ hệ thống sưởi ấm dân dụng.
Tác động tới nhiệt độ đô thị
Một trong những chỉ trích phổ biến đối với điều hòa là khả năng làm tăng nhiệt độ đô thị.
Nghiên cứu của Viện Công nghệ Paris (IPD) năm 2020 cho thấy nếu tất cả tòa nhà được làm mát ở mức 23 độ C, nhiệt độ ngoài trời tăng từ 0 đến 0,75 độ C. Trong các đợt nắng nóng, mức tăng có thể lên tới 2,4 độ C.
Việc này gây bất lợi cho người làm việc ngoài trời hoặc người vô gia cư. Dù vậy, các nghiên cứu xác nhận điều hòa giúp giảm số ca tử vong do nắng nóng. Tại Nhật Bản, điều hòa làm nhiệt độ đô thị tăng 0,046 độ C vào mùa hè, gây ra 3% số ca tử vong, nhưng lại giúp giảm tới 36% tổng số ca tử vong trong các đợt nắng nóng.
Nhiều chuyên gia cho biết ưu tiên hàng đầu vẫn là các biện pháp thụ động như tăng cường cách nhiệt, lắp mái che, sử dụng quạt và mở rộng không gian xanh. Tuy nhiên, nghiên cứu của Cơ quan Quản lý Môi trường và Năng lượng Pháp (ADEME) chỉ ra các biện pháp này chỉ làm chậm nhu cầu sử dụng điều hòa, và sẽ không đủ để duy trì mức độ tiện nghi vào năm 2050.
Nhà khí hậu học Valérie Masson-Delmotte nhận định cơ sở hạ tầng hiện tại được thiết kế cho một hệ thống khí hậu không còn tồn tại.
Giới chuyên gia cho rằng điều hòa cần được xem là một trong nhiều công cụ thích ứng với khí hậu nóng lên, bên cạnh quy hoạch đô thị và giảm phát thải. Việc thừa nhận vai trò của điều hòa giúp xây dựng các tiêu chuẩn sử dụng hiệu quả hơn, hạn chế tác động tiêu cực trong các đợt nắng nóng.
"Chúng ta cần tìm cách dung hòa giữa nghĩa vụ cắt giảm khí nhà kính và nhu cầu làm mát trong mùa hè", bà Valérie Masson-Delmotte nói.
Nhật Minh (Theo Le Monde)
