Đóng BHXH thấp hơn quy định bị phạt thế nào từ 10/9?

Ngoài tiền phạt tối đa 75 triệu đồng, người sử dụng lao động còn phải đóng vào Quỹ khoản tiền gốc và lãi 0,03% mỗi ngày bởi hành vi trên được xác định là trốn đóng BHXH.

Luật BHXH hiện hành quy định với lao động khu vực Nhà nước, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) là lương tháng theo chức vụ, chức danh, ngạch, bậc, cấp bậc quân hàm và các khoản phụ cấp chức vụ, thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề, hệ số chênh lệch bảo lưu lương nếu có.

Lao động làm việc theo hợp đồng trong doanh nghiệp thì tiền lương làm căn cứ đóng BHXH là tiền lương tháng gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.

Theo quy định, người sử dụng lao động đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp hơn mức trên thì được xác định là hành vi trốn đóng (Điểm c Khoản 1 Điều 39 Luật BHXH).

Người lao động tại TP HCM nộp hồ sơ, làm thủ tục liên quan trợ cấp thất nghiệp, tháng 6/2025. Ảnh: Quỳnh Trần

Nghị định 283 do Chính phủ ban hành có hiệu lực từ ngày 10/9 quy định cụ thể mức phạt áp dụng từ 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng BHXH bắt buộc nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng với người sử dụng lao động vi phạm.

Mức phạt này còn áp dụng cho hành vi không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền đã đăng ký BHXH bắt buộc sau 60 ngày kể từ ngày đóng chậm nhất theo quy định và đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ngoài tiền phạt, người sử dụng lao động buộc phải khắc phục hậu quả bằng cách đóng đủ số tiền BHXH bắt buộc đã trốn đóng và nộp số tiền bằng 0,03% mỗi ngày tính trên khoản trốn đóng và số ngày đã trốn vào Quỹ BHXH.

Theo luật sư Phạm Thanh Hữu, Công ty Luật TNHH Nguyên Luật & Cộng sự, luật quy định căn cứ đóng BHXH với lao động trong doanh nghiệp là tiền lương tháng gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.

Song đối với các khoản bổ sung không xác định được mức tiền cụ thể cùng với mức lương thỏa thuận trong hợp đồng, trả thường xuyên hoặc không thường xuyên trong mỗi kỳ trả lương gắn với quá trình làm việc, kết quả thực hiện công việc của người lao động thì không làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc.

Ví dụ, các chế độ phúc lợi sau không phải tính đóng BHXH bắt buộc: tiền thưởng theo quy định tại Điều 104 của Bộ luật Lao động 2019, tiền thưởng sáng kiến; tiền ăn giữa ca; các khoản hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, tiền nhà ở, tiền giữ trẻ, nuôi con nhỏ; hỗ trợ khi người lao động có thân nhân bị chết, người lao động có người thân kết hôn, sinh nhật của người lao động, trợ cấp cho người lao động gặp hoàn cảnh khó khăn khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác thì ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động.

Việc người sử dụng lao động đóng BHXH bắt buộc cho người lao động không theo mức lương thực tế, thường gọi là đóng không full lương sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi về các chế độ trước mắt như thai sản, trợ cấp ốm đau, trợ cấp thất nghiệp và lương hưu sau này.

Như vậy, để bảo đảm quyền lợi liên quan BHXH, lương hưu sau này thì người lao động cần yêu cầu công ty đóng BHXH bắt buộc đúng theo quy định nêu trên. Ngoài ra, việc đóng BHXH đúng quy định cho người lao động sẽ giúp công ty tránh được rủi ro pháp lý.

Ngoài ra, Nghị định 283 cũng quy định mức phạt tiền cao nhất 75 triệu đồng với người sử dụng lao động có hành vi không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia BHXH bắt buộc sau thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết hạn theo quy định. Tiền phạt cụ thể áp dụng như sau:

Bảo hiểm xã hội Việt Nam lưu ý người sử dụng lao động chủ động rà soát người thuộc diện tham gia, tiền lương làm căn cứ đóng và thời hạn đóng BHXH, thực hiện đăng ký, đóng đúng, đóng đủ, kịp thời để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, tránh phát sinh các chế tài xử lý.

Tra cứu mức phạt một số hành vi theo Nghị định 283/2026.

Hồng Chiêu