Từ chỗ hoài nghi, Tổng thống Trump dần xoay chuyển thái độ với Kiev sau những kết quả Ukraine đạt được trên chiến trường và các nỗ lực kết nối ngoại giao.
Cuộc đấu khẩu tại Nhà Trắng ngày 28/2/2025 đã khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump có ấn tượng không tốt về người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky. Trong hơn một năm qua, ông Trump nhiều lần nói với các cố vấn rằng Ukraine đang thua trong cuộc chiến với Nga.
Ông Trump cuối năm ngoái nhiều lần thúc giục Ukraine ký thỏa thuận với Nga, dù điều này đồng nghĩa Kiev sẽ phải từ bỏ một số vùng lãnh thổ ở miền đông. Tổng thống Mỹ nói rằng Ukraine "không có quân bài nào trong tay", trong khi ông Zelensky tiết lộ Washington đã thúc ép Kiev "thỏa hiệp" trước yêu sách lãnh thổ từ Moskva.
"Tôi xin nói thẳng, người Mỹ đang tìm kiếm một cú gật đầu từ chúng tôi", Tổng thống Ukraine cho biết sau cuộc gặp với các lãnh đạo châu Âu vào tháng 12/2025.
Nhưng những tuần gần đây, ông Trump lại thể hiện thái độ hoàn toàn khác với ông Zelensky. Tổng thống Mỹ tỏ ra lạc quan hơn về triển vọng của Ukraine trong chiến sự và khả năng kháng cự của nước này khi liên tiếp tiến hành các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) vào sâu trong lãnh thổ Nga, WSJ dẫn lời các nguồn thạo tin cho biết.
Tổng thống Volodymyr Zelensky (trái) và Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng hồi tháng 8/2025. Ảnh: AFP
Thay đổi này diễn ra sau nhiều cuộc gặp giữa hai lãnh đạo bên lề các hội nghị thượng đỉnh, nơi Tổng thống Ukraine luôn nỗ lực tìm cách tranh thủ cảm tình từ người đồng cấp Mỹ. Nó cũng nằm trong một chiến dịch phối hợp tổng thể của các lãnh đạo châu Âu nhằm cải thiện quan hệ Ukraine - Mỹ.
Khi chiến sự Iran nổ ra, Tổng thống Ukraine từng đề nghị hỗ trợ Mỹ đối phó với UAV Iran, nhưng ông Trump khi đó phớt lờ. Nhưng khi quân đội Mỹ hứng chịu tổn thất ngày càng lớn từ các cuộc tập kích của Iran, ông dần chú ý và đánh giá cao ngành công nghiệp UAV của Ukraine.
Theo một quan chức cấp cao chính quyền Mỹ, Tổng thống Trump vốn thích những người chiến thắng và trong mắt ông, Tổng thống Zelensky ngày càng giống người như vậy.
"Chúng tôi thực sự đã xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp. Khó tin đúng không?", ông Trump phát biểu trong cuộc gặp với ông Zelensky bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ hồi đầu tháng.
Tổng thống Trump và người đồng cấp Ukraine Zelensky tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 8/7. Ảnh: AP
Đây là bước ngoặt lớn đối với ông Zelensky, người từng tưởng như đã làm rạn nứt hoàn toàn mối quan hệ với ông Trump sau cuộc gặp căng thẳng tại Nhà Trắng. Vài ngày sau cuộc đấu khẩu "thảm họa" đó, Tổng thống Mỹ đóng băng toàn bộ viện trợ quân sự lẫn hoạt động chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine, rồi liên tục từ chối gửi thêm hỗ trợ cho nước này.
Mối quan hệ giữa lãnh đạo Mỹ - Ukraine sẽ tiếp tục bước vào một thử thách khác vào hôm nay, khi họ gặp nhau tại Nhà Trắng. Ông Zelensky tới Washington để dự tang lễ thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham và dự kiến thăm Nhà Trắng.
Liệu thiện cảm ông Trump dành cho ông Zelensky có kéo dài hay không vẫn còn là một câu hỏi để ngỏ. Giới chuyên gia lưu ý quan điểm và tâm trạng của Tổng thống Trump đôi khi thay đổi rất nhanh.
Những người 'bắc cầu'
Ông Trump nhậm chức với quan điểm không can thiệp chuyện nước ngoài và luôn hoài nghi về Ukraine. Ông từng tuyên bố sẽ dàn xếp xong xung đột chỉ trong 24 giờ, nhưng sau đó đành thừa nhận bản thân cảm thấy thất vọng khi chưa thể làm được điều này.
Theo một quan chức cấp cao chính quyền, ông Trump ban đầu cho rằng quân đội Nga sẽ đánh bại Ukraine. Nhưng theo những người nắm rõ quan điểm của ông, sau khi không thể thuyết phục Nga ngồi vào bàn đàm phán với Ukraine, Tổng thống Mỹ giờ đây đã bớt ngả về phía người đồng cấp Nga Vladimir Putin.
Quan điểm của ông Trump về cuộc xung đột cũng chịu ảnh hưởng từ một số yếu tố phi truyền thống. Ông đã tỏ ra thích thú với Oleksandr Usyk, võ sĩ quyền anh hạng nặng người Ukraine, trong cuộc gặp tại Phòng Bầu dục hồi tháng 6, trước thời điểm trước diễn ra giải đấu UFC trong khuôn viên Nhà Trắng. Theo những người nắm rõ nội dung cuộc gặp, Usyk đã nói với Tổng thống Trump rằng người Ukraine là những chiến binh kiên cường và sẽ luôn hướng tới chiến thắng.
Usyk còn tặng ông Trump một chiếc găng tay boxing có chữ ký và hai người nhanh chóng trở nên gần gũi hơn nhờ niềm yêu thích chung dành cho cố huyền thoại quyền anh Muhammad Ali, người có cùng ngày sinh với Usyk.
Bằng vốn tiếng Anh còn khá hạn chế, Usyk đã kể chuyện gia đình mình đang phải lánh nạn dưới bom đạn ở Kiev như thế nào. Có lúc, ông Trump hỏi tay đấm này người Nga và người Ukraine khác nhau ra sao. Usyk chỉ tay lên đầu rồi vào ngực mình và nói khác biệt chính là ở đó, theo các nguồn thạo tin.
Gần đây, ông Trump cũng lắng nghe chia sẻ từ nhà hoạt động cánh hữu Laura Loomer, người đã đảo ngược quan điểm chỉ trích Ukraine sau chuyến thăm Kiev tuần trước và nói chuyện với Tổng thống Zelensky.
Trong cuộc nói chuyện với bà Loomer, ông Zelensky đã trải lòng về bước ngoặt trong mối quan hệ với ông Trump khi hai người trao đổi riêng tại Vatican năm ngoái, nhân dịp dự lễ tang cố giáo hoàng Francis.
Ông Zelensky coi đó là thời khắc lịch sử giúp hai bên "thay đổi mối quan hệ chỉ trong 15-20 phút". Ông cũng cho biết đã nhấn mạnh với ông Trump về những mất mát không thể bù đắp nếu không đạt được lệnh ngừng bắn với Nga.
Loomer có hơn hai triệu người theo dõi trên mạng xã hội và từng tham gia trực tiếp vào chiến dịch tranh cử của ông Trump năm 2024. Ảnh hưởng của bà với Nhà Trắng lớn đến mức bà từng được ví như "cố vấn an ninh quốc gia" của ông Trump, dù không nắm chức vụ trong chính quyền.
Sau chuyến thăm đến Kiev và chứng kiến cuộc không kích của Nga, Loomer đã ca ngợi ông Zelensky là một "lãnh đạo thời chiến tuyệt vời" và "đồng minh thiết yếu" của Mỹ. Bà đã vài lần trò chuyện qua điện thoại với ông Trump sau chuyến đi.
Hình ảnh được cho là đám cháy bốc lên từ nhà máy lọc dầu ở Omsk, Nga, sau cuộc tập kích bằng drone của Ukraine hôm 6/7. Video: X/Tendar
Các lãnh đạo châu Âu khác, trong đó có Tổng thư ký NATO Mark Rutte và Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb, cũng thường xuyên trao đổi với ông Trump về tầm quan trọng của việc hỗ trợ Ukraine.
Tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ xem xét cấp phép cho Ukraine sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot, đồng thời bày tỏ quan tâm đến việc hợp tác sản xuất drone với Kiev.
Xuyên suốt chiến sự, Ukraine đã vươn lên thành một cường quốc về drone và UAV quân sự. Từ mức sản xuất khoảng 5.000 chiếc mỗi năm vào năm 2022, con số đã tăng lên hàng triệu chiếc vào năm 2026, theo dữ liệu từ chính phủ Ukraine. Nhờ chiến thuật UAV, Ukraine đã phần nào xoay chuyển cục diện trước Nga, bất chấp quy mô quân số và năng lực công nghiệp vượt trội của đối phương.
Theo các quan chức chính quyền, trong một số cuộc gặp riêng, ông Trump đã tỏ ra thán phục trước cách Ukraine sử dụng hiệu quả drone và UAV tầm xa trong xung đột. Ukraine cũng liên tục chống trả các cuộc tấn công bằng UAV Nga, đẩy lùi kiểu tập kích mà quân đội Mỹ cùng các đồng minh hiện phải đối mặt tại Trung Đông.
Cuối tuần qua, Ukraine đã tập kích tàu được cho là chở thiết bị quân sự từ Iran sang Nga qua biển Caspi, phô diễn khả năng mới trong việc tấn công một tuyến cung ứng then chốt của Tehran cho một trong những đối tác quân sự quan trọng nhất. Động thái này có thể càng khiến ông Trump thêm ấn tượng về năng lực chiến đấu của Ukraine, theo các nguồn tin.
Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)
