TP HCMÔng Phan, 73 tuổi, tiền sử tăng huyết áp, bác sĩ phát hiện động mạch cảnh có túi phình lớn gấp đôi bình thường.
Kết quả siêu âm của ông Phan tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận túi phình dài gần 2 cm ở đoạn động mạch cảnh trong bên trái đưa máu lên não. Túi phình có đường kính 7 mm, trong khi đường kính động mạch cảnh trong bình thường khoảng 4 mm.
ThS.BS.CKI Nguyễn Đức Nghĩa, Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, cho biết tỷ lệ mắc các dạng phình động mạch khoảng 1-2%, nhưng phình động mạch cảnh chiếm chưa đến 1% trong số này. Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, cục máu đông có thể hình thành trong túi phình, chặn dòng máu lên não, dẫn đến đột quỵ do thiếu máu cục bộ. Các túi phình lớn dễ vỡ, gây mất máu.
TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, nhận định trường hợp đoạn mạch phình ngắn dưới 2 cm, chỉ cần cắt bỏ và nối hai đầu mạch. Nếu túi phình kéo dài trên 2 cm, bác sĩ sử dụng một phần mạch máu tự thân để tạo ra mạch máu mới (mảnh ghép). Bác sĩ cũng có thể loại bỏ phần bị tổn thương của động mạch cảnh, sau đó tạo một cầu nối để đưa máu lên nuôi não (phẫu thuật bắc cầu).
Êkíp cắt bỏ hoàn toàn đoạn mạch bị tổn thương, sau đó khâu tạo hình phục hồi động mạch cảnh. Theo bác sĩ Dũng, một trong những thách thức lớn là đảm bảo não luôn được cung cấp đủ máu trong suốt quá trình phẫu thuật. Êkíp theo dõi chặt chẽ chỉ số huyết động (duy trì ở mức 130-140 mmHg), đồng thời quan sát tình trạng tái tưới máu não để điều chỉnh phù hợp.
Sau phẫu thuật, ông Phan sinh hoạt bình thường, xuất viện sau 4 ngày.
TS.BS Nguyễn Anh Dũng và êkíp mổ cắt túi phình động mạch cảnh cho bệnh nhân. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Nguyên nhân phổ biến gây phình động mạch cảnh do tình trạng xơ vữa mạch máu. Mảng xơ vữa cùng với cơ chế viêm khiến thành mạch mất đi độ đàn hồi, suy yếu và tạo thành túi phình. Các yếu tố làm tăng nguy cơ suy yếu thành động mạch bao gồm tăng huyết áp, hút thuốc lá, tiền sử gia đình có người bị phình động mạch, bệnh lý loạn sản sợi cơ, bệnh mô liên kết, chấn thương động mạch.
Ông Phan mắc tăng huyết áp nhiều năm, mạch máu lại bị xơ vữa do tuổi tác. Đây là những yếu tố góp phần dẫn tới phình động mạch cảnh, theo bác sĩ Dũng.
Một số người bị phình động mạch cảnh không có triệu chứng. Số còn lại xuất hiện dấu hiệu của cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua (TIA) hoặc đột quỵ như giảm thị lực, mất thăng bằng, chóng mặt, xây xẩm, tê hoặc yếu ở mặt, tay hoặc chân, yếu hoặc liệt một bên cơ thể, đau đầu dữ dội...
Bác sĩ khuyến cáo mỗi người nên duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, tránh xa thuốc lá, kiểm soát huyết áp để giữ hệ mạch máu khỏe mạnh và giảm nguy cơ phình động mạch. Người có yếu tố nguy cơ gây bệnh cần tầm soát định kỳ mỗi 6-12 tháng để phát hiện sớm bất thường và can thiệp kịp thời.
Thu Hà
*Tên người bệnh đã được thay đổi
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp
