Các tàu neo đậu tại eo biển Hormuz, nhìn từ bán đảo Musandam của Oman, ngày 3-6 - Ảnh: REUTERS
Theo Đài CNN, dù lưu thông qua eo biển Hormuz đã được cải thiện đáng kể, nhưng hàng trăm tàu chở dầu mắc kẹt nhiều tháng trước đó lại không thể lập tức trở lại hoạt động do bị các lớp hà, vẹm, tảo và nhiều sinh vật biển bám dày đặc dưới đáy tàu.
600 con tàu, hàng triệu USD vệ sinh
Theo CNN, khoảng 600 tàu neo đậu trong khu vực cần được làm sạch trước khi tiếp tục hành trình. Quá trình này là một phần trong chuỗi công việc phức tạp nhằm khôi phục dòng chảy dầu mỏ toàn cầu sau nhiều tháng chiến sự gây ra cú sốc nguồn cung năng lượng lớn nhất lịch sử.
Mỗi siêu tàu chở dầu dài hơn 300m, rộng khoảng 45m, tương đương diện tích đáy tàu khoảng 14.000m2. Mỗi nhóm gồm 5-6 "thợ vệ sinh đáy tàu" phải lặn đến 4-5 tiếng để cạo sạch lớp sinh vật bám bằng dao cạo cầm tay, máy phun áp lực và các thiết bị chuyên dụng.
"Công việc không phức tạp, nhưng những con tàu này quá lớn để các thợ lặn riêng lẻ có thể xử lý", ông Brian McCauley, chủ công ty chuyên vệ sinh đáy tàu McCauley Mooring and Diving tại Mỹ, cho biết.
Công việc vệ sinh đáy tàu này còn đòi hỏi các thợ thật cẩn trọng để tránh làm hỏng lớp phủ đặc biệt của tàu - vốn giúp ngăn ngừa sự tích tụ sinh vật bám khi di chuyển.
Nếu lớp phủ này bị trầy xước, tàu có thể vi phạm các quy định môi trường cũng như điều khoản trong hợp đồng bảo hiểm.
Trong bối cảnh nhu cầu tăng đột biến khi eo biển Hormuz được khai thông, chi phí mỗi lần cạo đáy tàu hiện đã bị đẩy lên mức "năm chữ số" (tức hàng chục nghìn USD) cho mỗi con tàu. Tuy nhiên các chủ tàu cũng không có lựa chọn nào khác.
Vì sao cần làm sạch tàu?
Hình ảnh minh họa một con tàu bị hà bám dưới đáy - Ảnh: Công ty bảo hiểm tàu thuyền Pantaenius
Theo các chuyên gia hàng hải, việc làm sạch này là bắt buộc vì hai lý do cốt lõi: kinh tế và pháp lý.
Hiện tượng sinh vật biển bám vào thân tàu - được gọi là "biofouling" - có thể làm giảm đáng kể hiệu suất vận hành. Các lớp hà, vẹm và tảo khiến tàu đi chậm hơn và tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn, đặc biệt khi vận chuyển trên những tuyến đường dài từ Trung Đông sang châu Á hay Úc sẽ đội chi phí lên rất lớn.
Ông Neil Roberts, phụ trách lĩnh vực hàng hải và hàng không của Hiệp hội thị trường Lloyd's, cho biết nhiên liệu chiếm khoảng 50% chi phí vận hành tàu biển, nên việc làm sạch đáy tàu là khoản chi cần thiết.
Không chỉ thân tàu, chân vịt cũng là bộ phận dễ bị sinh vật biển bám chặt và tốn nhiều công sức xử lý hơn. Trong nhiều trường hợp, chân vịt phải được tháo ra, vệ sinh rồi lắp lại. Ngoài ra, các van hút nước cũng có thể bị sinh vật nhỏ xâm nhập và gây hỏng hệ thống làm mát của tàu.
Về khía cạnh pháp lý, các quy định hàng hải yêu cầu tàu phải loại bỏ hà và sinh vật bám trước khi cập cảng nhằm ngăn chặn các loài ngoại lai xâm lấn, gây hại cho hệ sinh thái bản địa.
Do đó, dù eo biển Hormuz đã được mở lại, thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ chưa thể ngay lập tức trở lại trạng thái bình thường. Và một trong những nguyên nhân đầu tiên lại đến từ những lớp hà, vẹm và sinh vật biển sống ngay dưới đáy tàu.
Chỉ là một trong rất nhiều vấn đề
Tuy nhiên, vệ sinh đáy tàu chỉ là một trong nhiều trở ngại đối với việc nối lại hoạt động vận chuyển dầu qua eo Hormuz.
Trước đó hôm 19-6, Iran đã thông báo các công ty phải đăng ký với nước này để được phép đi qua eo biển. Đồng thời lực lượng rà phá thủy lôi vẫn đang phải rà soát khu vực này để loại bỏ nguy cơ mìn còn sót lại.
Các công ty bảo hiểm và tổ chức tài chính cũng phải chấp thuận cho tàu hoạt động trở lại, dù trong bối cảnh các thỏa thuận ngừng bắn liên tục xuất hiện những diễn biến mới.
