Tồn kho dầu của Iran khó giảm nhanh, khi khách hàng truyền thống là Trung Quốc thay đổi chiến lược, còn các nước khác cũng đang tăng bơm dầu.
Bộ Tài chính Mỹ hôm 22/6 công bố miễn trừ toàn diện các lệnh trừng phạt đã áp dụng lâu nay với hoạt động mua bán dầu của Iran. Theo đó, Iran được phép sản xuất, bán và vận chuyển dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và hóa dầu đến ngày 21/8, trong thời gian hai bên tiếp tục đàm phán.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng Iran nhiều khả năng vẫn đối mặt với các thách thức trong việc giải phóng lượng dầu tồn kho. Lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ hồi tháng 4 đã bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu, khiến dầu thô tích trữ trong kho chứa của họ ngày một đầy hơn.
Trung Quốc - nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới - đến nay vẫn không tỏ ra quá hào hứng với việc mua thêm dầu Iran, dù họ là khách hàng truyền thống của sản phẩm này. "Trung Quốc không tỏ ra muốn mua dầu của nước nào", Fereidun Fesharaki - Chủ tịch FGE NexantECA nhận định trên CNBC.
Nhiều năm qua, các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc luôn là khách mua chính của dầu Iran. Giai đoạn 2020-2023, Tehran tăng sản xuất thêm 1 triệu thùng một ngày, do nhu cầu từ Bắc Kinh lên cao.
Bộ Tài chính Mỹ sau đó áp lệnh trừng phạt với một số hãng lọc dầu tư nhân Trung Quốc vì hoạt động này. Bắc Kinh tuyên bố không công nhận các lệnh trừng phạt đơn phương với đối tác thương mại của mình. Dù vậy, lượng dầu thô Iran mà họ mua vào cũng giảm dần.
Tàu thuyền neo đậu trên eo biển Hormuz ngoài khơi thành phố Bandar Abbas, Iran, ngày 17/6. Ảnh: AP
Nhập khẩu dầu của Trung Quốc tiếp tục đi xuống từ khi chiến sự Trung Đông nổ ra cuối tháng 2, kéo nhu cầu nhiên liệu toàn cầu giảm theo. Hồi tháng 5, lượng dầu nhập khẩu của nước này giảm 29% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống 7,82 triệu thùng một ngày - thấp nhất kể từ tháng 2/2018, theo Wind Information.
Sang tháng 6, Bloomberg cho biết lượng dầu Trung Quốc nhập từ Iran giảm một nửa so với tháng trước đó, còn 654.000 thùng một ngày.
Theo một báo cáo của Viện Chính sách phát triển và An ninh (ISDP), xung đột tại Trung Đông "khiến Trung Quốc tập trung vào chiến lược và tiếp thêm động lực cho nỗ lực chuyển đổi xanh của họ". Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường tái khẳng định nước này cần mở rộng các nguồn năng lượng phi hóa thạch, xây dựng hệ thống năng lượng mới, đồng thời khuyến khích đổi mới và đẩy nhanh cải cách.
Trong khi đó, nguồn cung dầu toàn cầu tăng lên sau khi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và Đồng minh (OPEC+) liên tiếp nâng hạn ngạch sản lượng thời gian qua. "Đợt tăng này nằm trong kế hoạch của họ, nhằm đảo ngược các đợt cắt giảm sản lượng được thực hiện vài năm trước. OPEC+ đã nâng hạn ngạch tổng cộng 940.000 thùng một ngày kể từ khi chiến sự bùng phát", báo cáo của ngân hàng United Overseas Bank cho biết.
"Làn sóng tăng nguồn cung là có thật", Tiago Lacerda - chuyên gia phân tích thị trường tại sàn giao dịch trực tuyến Axi cho biết trên CNBC. Lượng dầu lênh đênh trên biển đang tăng mạnh, khi Iran xuất khẩu hơn 40 triệu thùng kể từ khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa cảng biển. Xuất khẩu dầu của Nga trước đó cũng tăng vọt lên mức cao kỷ lục.
Tuy nhiên, nguy cơ gián đoạn dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz vẫn chưa thể hoàn toàn loại trừ. Điều này có thể khiến bài toán đảm bảo nguồn cung năng lượng thêm phức tạp.
Chủ tịch FGE NexantECA cho biết Iran đã tuyên bố việc đi lại "tự do" qua eo biển Hormuz chỉ kéo dài trong 60 ngày, trước khi họ áp dụng cơ chế thu phí theo nhiều mức.
Hà Thu (theo CNBC, Reuters)
