Một tô phở hay bún ăn sáng tại khu vực trung tâm có giá sàn đã hơn 60.000 đồng - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Nói tăng giá do giá xăng dầu thì dễ hơn
Nhận định với Báo điện tử Tuổi Trẻ về tình huống hàng quán khó xuống giá, ông Taku Tanaka (CEO nền tảng Kamereo) cho rằng cần nhìn nhận thẳng thắn một thực tế: giá nhiên liệu chưa bao giờ là yếu tố quyết định giá của một tô phở hay một đĩa cơm.
Theo ông, vì người tiêu dùng hay chú ý đến giá xăng dầu được cập nhật thường xuyên, nên giá nhiên liệu thường được người bán "viện dẫn" là lý do tăng giá Đây là lời giải thích đơn giản và dễ được chấp nhận. "Với cả hai phía, giá nhiên liệu thực chất chỉ là yếu tố gây phân tán sự chú ý, chứ không phải nguyên nhân cốt lõi", ông nói thêm.
Ông Tanaka phân tích một phần ăn tại hàng quán sẽ có cơ cấu chi phí gồm nguyên liệu chiếm khoảng 35 - 45%, nhân công 20 - 30%, tiền thuê mặt bằng 10 - 20%, phần còn lại là điện nước, bao bì và lợi nhuận của chủ quán, trong khi chi phí nhiên liệu chỉ tác động gián tiếp qua khâu vận chuyển.
"Nếu tính toán cụ thể, phần chi phí nhiên liệu trong một suất ăn giá 35.000 đồng chỉ vào khoảng 500 - 1.500 đồng. Vì vậy, biến động giá nhiên liệu gần như không làm thay đổi đáng kể giá bán", ông Tanaka giải thích.
Theo ông Tanaka, việc hàng quán chưa giảm giá nên được phân tích dưới góc độ "chi phí đầu vào chưa giảm", khi giá thịt, gạo, rau củ, dầu ăn, chi phí nhân công và tiền thuê mặt bằng phần lớn vẫn giữ nguyên hoặc tiếp tục tăng. Bên cạnh đó, tỉ giá hối đoái cũng là một trong các yếu tố khiến chi phí âm thầm tăng vì liên quan đến giá cả của một số nguyên liệu nhập khẩu.
Người tiêu dùng muốn giá cả "kiềm" lại
Hiểu chuyện hàng quán phải tăng giá, nhưng ông Trần Văn Đình (phường Sài Gòn) phải ca thán khi tình trạng "giá tăng không giảm" gần đây trở nên đáng kể hơn, "núp" trong bối cảnh giá xăng, dầu biến động.
Sinh sống tại một phường ở khu vực trung tâm TP.HCM, ông Đình nêu thực tế một bữa ăn sáng với món phở hay bún quen thuộc đã có giá trên 60.000 đồng/phần, chưa kể mức giá trên 80.000 đồng bữa sáng hiện nay cũng không hiếm.
Chi phí ăn ngoài hàng hiện là một khoản cần cân nhắc kỹ của nhiều gia đình - Ảnh: QUANG ĐỊNH
"Thật lòng mà nói, bây giờ gia đình đông con đi ăn bữa sáng chỉn chu cũng là áp lực không nhỏ", ông Đình đánh giá.
Cùng quan điểm, bà Trịnh Thị Thủy (phường Bình Thạnh) cho rằng việc giá hàng quán tăng rồi giữ nguyên đã trở thành "chuyện quen". Theo bà, người bán thường viện dẫn chi phí mặt bằng, nguyên vật liệu hay nhân công tăng để giải thích cho việc giữ giá, nhưng người tiêu dùng khó kiểm chứng mức tăng thực tế của các khoản chi này.
"Thực tế tăng giá 'đến hẹn lại lên' này sau vài lần sẽ hình thành một mặt bằng giá mới cao hơn giá cũ rất nhiều, khiến người tiêu dùng chịu rất nhiều áp lực", bà Thủy nêu, đồng thời đề xuất cần có sự tham gia bình ổn giá của các cơ quan ban ngành qua việc khảo sát thực tế để có các giải pháp kiềm giá hiệu quả.
Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ, ông Ngô Bình, giám đốc một doanh nghiệp chuyên cung cấp thực phẩm ở TP.HCM, cho biết tình trạng "tát nước theo mưa" là có, nên cũng góp phần nào vào thực tế giá cả biến động khi giá xăng dầu chỉ cần nhích tăng nhẹ.
Tuy nhiên, theo ông Bình, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cũng đang ở trong một thực tế khách quan về việc phải chịu thêm những chi phí trước đó không có hoặc không nhiều, như chi phí tuân thủ quy định, sổ sách kế toán, dịch vụ hỗ trợ kê khai và tính thuế.
Không ai muốn là người đầu tiên giảm giá
Trong một khía cạnh khác, chủ các hàng quán cũng có tâm lý ngại giảm giá sau khi tăng, ông Tanaka nhận định đây là hiện tượng "rockets and feathers" (giá tăng như tên lửa nhưng giảm chậm như lông vũ rơi) theo cách gọi của các nhà kinh tế.
Theo ông Tanaka, chủ quán đồng loạt điều chỉnh tăng giá dẫn lý do giá nhiên liệu tăng, nhưng hầu như sẽ không ai muốn mình trở thành người đầu tiên "giảm giá".
"Việc giảm giá khiến khách hàng cảm giác chủ quán lần trước đã lấy giá quá mắc, rồi ai cũng muốn mua ở mức giá giảm, khiến chủ quán áp lực buộc phải duy trì mức giá thấp nếu chi phí sau này tăng trở lại", ông Tanaka nói thêm.
Bên cạnh đó, xu hướng "tăng nhanh, giảm chậm" này cũng đang duy trì trong ngành vận tải, khi nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì các khoản phụ phí nhiên liệu đã áp dụng trong giai đoạn giá xăng tăng.
TP.HCM không khan nguồn cung hàng hóa
Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ gần đây, đại diện Sở Công Thương TP.HCM, khẳng định hiện nay nguồn cung nguyên vật liệu, thực phẩm thiết yếu tại TP.HCM khá dồi dào, không có tình trạng thiếu hụt hoặc đứt gãy chuỗi cung ứng để dẫn tới trường hợp "khan hàng đội giá", thậm chí nguồn cung một số mặt hàng như trứng, gạo… có thời điểm còn dư thừa, ghi nhận giá xuống thấp.
Đối với nguồn cung và giá cả mặt hàng trong chương trình bình ổn thị trường, hiện cơ quan quản lý Nhà nước giám sát chặt chẽ, thường xuyên làm việc với các đơn vị cung cấp để đảm bảo bình ổn giá theo tiêu chí đưa ra.
