Phẫu thuật kéo xương chân bị cấm ở Trung Quốc, nhưng nhiều đường dây ngầm vẫn hoạt động dẫn tới các ca biến chứng đau đớn suốt đời.
Phóng sự điều tra của Jiemian News hôm 1/7 cho thấy thế giới ngầm về phẫu thuật kéo xương chân đang hoạt động ở khắp Trung Quốc và nước ngoài, với các mắt xích là bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình, môi giới, thậm chí là người từng phẫu thuật kéo chân và dùng chính câu chuyện của mình để thu hút khách hàng.
Môi giới có thể đút túi khoản tiền hoa hồng từ 15.000 đến 80.000 nhân dân tệ (khoảng 2.100 đến 11.700 USD) cho mỗi ca giới thiệu thành công, tùy thuộc cấp bậc môi giới và cơ sở phẫu thuật.
Phẫu thuật kéo dài chân bao gồm các thủ thuật cắt đôi xương đùi hoặc xương chày, sau đó gắn một khung kim loại để kéo các đoạn xương tách giãn ra với tốc độ từ 0,5 đến 1 mm mỗi ngày, đồng thời kích thích sự phát triển của xương mới.
Bệnh nhân có thể lựa chọn giữa hai phương pháp: cố định ngoài bằng cách sử dụng lồng kim loại có thể điều chỉnh dài ngắn, gắn vào bên ngoài chân và cố định vào xương bằng các đinh ghim; hoặc đóng đinh nội tủy - phương pháp sử dụng thanh kim loại luồn vào trong xương và đẩy xương dài ra từ bên trong.
Phương pháp cố định ngoài có tỷ lệ biến chứng 15-20%, trong khi phương pháp đóng đinh nội tủy có tỷ lệ nhiễm trùng thấp hơn và để lại sẹo ít hơn. Tại Trung Quốc, chi phí thường dao động từ khoảng 100.000 nhân dân tệ đối với phương pháp cố định ngoài cho đến 400.000 nhân dân tệ đối với phương pháp đóng đinh nội tủy.
Các bệnh nhân kéo dài xương chân bên trong một cơ sở phục hồi ở Trung Quốc. Ảnh: Jiemian News
Phẫu thuật kéo chân vì mục đích thẩm mỹ là hợp pháp tại các quốc gia như Mỹ, Đức và Hàn Quốc, nhưng tại Trung Quốc, hoạt động này bị cấm từ năm 2006. Chính quyền Trung Quốc chỉ cho phép thực hiện phẫu thuật kéo dài chân đối với bệnh nhân có chỉ định y khoa như bị dị tật bẩm sinh, chấn thương, khối u hoặc nhiễm trùng gây biến dạng chi.
Hai đường dây lớn ở Trung Quốc hoạt động tại Côn Minh, thủ phủ tỉnh Vân Nam và Nam Kinh, thủ phủ tỉnh Giang Tô.
Tại Nam Kinh, Li Zhong, một môi giới có tiếng, báo giá chi phí phẫu thuật 120.000 tệ kèm 36.000 tệ chi phí hồi phục chức năng trong ba tháng tại một căn hộ đi thuê. Li từ chối tiết lộ danh tính bác sĩ phẫu thuật hoặc địa điểm phẫu thuật, với lý do cần bảo mật để bảo vệ bác sĩ khỏi hậu quả do phẫu thuật chui.
Tuy nhiên, ông ta tiết lộ rằng địa điểm phẫu thuật là tại "cơ sở y tế riêng của bác sĩ" và khẳng định cơ sở y tế này có đầy đủ giấy phép hợp pháp.
"Phòng mổ do chính bác sĩ giám sát và được xây dựng theo tiêu chuẩn của bệnh viện hạng 3A", Li nói.
Theo giới thiệu của Li, có 2-3 bác sĩ hợp tác lâu dài với ông ta, đều là bác sĩ khoa chấn thương và khoa thần kinh. Ông ta khẳng định bác sĩ thuộc hai khoa này có tay nghề cao hơn trong việc phẫu thuật kéo dài chân, và số ca hợp tác với ông ta đã hơn 200 ca.
Qin Sihe, giám đốc danh dự của Bệnh viện Phục hồi Chức năng thuộc Trung tâm nghiên cứu ứng dụng hỗ trợ phục hồi chức năng quốc gia Trung Quốc, là người đã du nhập loại hình phẫu thuật kéo dài chân vào nước này. Ông làm việc trong ngành chỉnh hình ngoại khoa từ năm 1978 và đã thực hiện hơn 37.700 ca phẫu thuật dị tật và khuyết tật chi. Bác sĩ Qin bác bỏ tuyên bố của Li. Ông cho hay bác sĩ giỏi về phẫu thuật kéo dài chân ở Trung Quốc bắt buộc phải xuất thân từ khoa chỉnh hình và cần nhiều năm kinh nghiệm lâm sàng.
Bác sĩ Qin cho hay năm nào cũng có nạn nhân của phẫu thuật kéo dài chân tìm đến ông để điều trị. Theo ông, kỹ thuật này đã được ứng dụng và phát triển trên quốc tế hơn 40 năm, đã tương đối chín muồi, "việc tăng chiều cao ở mức độ vừa phải thì không phải vấn đề lớn". Nhưng điều vẫn cần phải cảnh giác chính là các biến chứng của nó.
"Người phẫu thuật cần hiểu sâu sắc về cơ chế tái sinh và kéo dài chi, cũng như khả năng kiểm soát động toàn bộ quá trình sau phẫu thuật. Điều khó nhất không phải là phẫu thuật, mà là phòng ngừa và điều trị biến chứng sau phẫu thuật", bác sĩ Qin nói.
Liu Ming, bác sĩ Khoa Chấn thương Chỉnh hình Bệnh viện Nhân dân số 4 Thượng Hải, cho biết phẫu thuật kéo dài chi được sử dụng rộng rãi trong lâm sàng nhưng vẫn xảy ra nhiều biến chứng. Những biến chứng này bao gồm tổn thương mạch máu và thần kinh; co cứng cơ và cứng khớp; trật khớp hoặc bán trật khớp; và khả năng liền xương kém, cùng nhiều biến chứng khác.
Bài đăng của Li khoe tiến độ kéo dài chân của các bệnh nhân, với ảnh bên phải là chân của Wu. Ảnh: Jiemian News
Theo Xia Hetao, Viện trưởng Viện nghiên cứu Kỹ thuật Cố định ngoài Xương Bắc Kinh, một số cơ sở y tế không đủ điều kiện và năng lực kỹ thuật vẫn thực hiện phẫu thuật kéo dài hai chi dưới, gây ra một số biến chứng nghiêm trọng.
"Nói một cách khách quan, đây không phải là khuyết điểm nội tại của kỹ thuật kéo dài chi, mà phần nhiều là do người ứng dụng thiếu quy chuẩn kỹ thuật, thao tác sai, cũng như thiếu phương tiện kiểm soát chất lượng và mù quáng thực hiện khi chưa đủ kinh nghiệm lâm sàng", ông Xia cảnh báo.
Bác sĩ Qin cho hay có thể cải thiện biến chứng qua phẫu thuật lần hai, nhưng mức độ cải thiện còn tùy thuộc tình trạng thực tế của bệnh nhân. Nếu không thể cải thiện, bệnh nhân "có thể bị rối loạn chức năng suốt đời, thậm chí tàn phế".
Wu Shuang, người có ảnh hưởng trên mạng ở Trung Quốc, đã thực hiện phẫu thuật kéo dài chân ở Lào hồi đầu năm do tự ti về chiều cao 154 cm. Cô cho hay phòng mổ rất bừa bãi, nhân viên y tế không đeo khẩu trang. Cô bị biến chứng hậu phẫu, phải chịu đựng tình trạng nhiễm trùng và những cơn đau "như kim châm hay dao cắt qua mô thịt và xương".
Ban đầu, Wu được lên lịch phẫu thuật tại Vân Nam, nơi hồ sơ y tế của cô được làm giả để thể hiện rằng cô bị tật chân vòng kiềng nhằm hợp thức hóa ca phẫu thuật. Tuy nhiên, vì ca phẫu thuật này đã bị các tay môi giới đối thủ trình báo với cơ quan chức năng, Wu buộc phải sang Lào để thực hiện.
Môi giới thường hoạt động thông qua các hội nhóm trên ứng dụng nhắn tin WeChat, trả lời các câu hỏi và chia sẻ video để thu hút khách hàng mới. Một nghịch lý là không ít môi giới chính là những nạn nhân bị biến chứng do kéo chân, không thể đi làm trở lại. Để mưu sinh, họ chấp nhận trở thành "kẻ săn mồi", lôi kéo khách hàng thực hiện thủ thuật.
Những người được Jiemian News phỏng vấn đều cho biết họ cảm thấy bị các tay môi giới "dụ dỗ" vào con đường phẫu thuật. Một trong số này là Feng Jiqiu.
5 năm trước, Feng Jiqiu cao 155 cm, nặng 44 kg. Cô luôn yêu thích cái đẹp, nhưng vì chiều cao khiêm tốn nên cảm thấy "mặc gì cũng trông như quần áo trẻ con". Cô thích áo khoác dáng dài và hy vọng có thể tạo dựng phong cách "trưởng thành và tinh tế", trở thành người mẫu thời trang livestream.
"Tôi chỉ nghĩ đến việc mình sẽ trông đẹp như thế nào trong những bộ quần áo đó sau khi kéo dài chân", Feng nói.
Cô được thêm vào nhóm WeChat có hơn 100 người. Việc liên tục nhìn thấy tin nhắn về các ca phẫu thuật thành công cùng các khoản tiền đặt cọc nhộn nhịp trong nhóm đã tạo cho cô cảm giác an toàn giả tạo.
Sau ca phẫu thuật được thực hiện ở Thổ Nhĩ Kỳ, Feng vẫn phải chịu đựng tình trạng viêm tủy xương mạn tính. Cô cao thêm 11 cm nhưng đánh đổi bằng việc bắp chân chi chít hơn chục vết sẹo, mỗi vết dài 1-2 cm, khiến cô sợ không dám mặc quần ngắn hay váy ra đường.
"Bắp chân tôi trở nên quá to, quá xấu, tỷ lệ cơ thể cũng không cân đối. Dáng đi và tư thế của tôi cũng không tốt. Bây giờ tôi cảm thấy mình như một bệnh nhân vì những vết sẹo và vì tỷ lệ cơ thể không cân đối đó", Feng nói.
Feng cũng bị chứng bàn chân lật vào trong và đầu gối vẹo ra ngoài (chân hình chữ X). "Xương bị gãy ở giữa cẳng chân khiến tôi đau khi đi lại hoặc mang vác đồ nặng", cô nói, cho hay bây giờ rất sợ ra ngoài. "Ngay cả việc ra ngoài đổ rác cũng khiến tôi mệt mỏi, luôn có cảm giác như chân bị trói bằng bao cát".
Viêm tủy xương, một biến chứng của phẫu thuật kéo dài chi, là tình trạng viêm mủ ở tủy xương, xương vỏ và màng xương do nhiễm trùng bởi các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn và nấm, hoặc do các yếu tố như chấn thương và phẫu thuật. Trong trường hợp nặng, nó có thể dẫn đến tàn tật.
Căn phòng mà Wu sử dụng để phục hồi sau ca phẫu thuật. Ảnh: Jiemian News
Wang Kui, chuyên gia làm việc tại Viện Tâm lý học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, nhận định tiêu chuẩn về vẻ đẹp phi thực tế có thể dẫn đến tâm lý tự trách bản thân và đổ lỗi vô lý, khi người ta quy kết thất bại của mình là do ngoại hình và tin rằng việc thay đổi diện mạo sẽ giải quyết được vấn đề.
Nhìn lại quá khứ, Wu thừa nhận cô không hiểu nổi quyết định năm xưa.
"Tại sao một người hoàn toàn khỏe mạnh lại bỏ ra một số tiền khổng lồ để người ta bẻ gãy chân mình cơ chứ?", cô nói.
Hồng Hạnh (Theo Jiemian News, Sixth Tone)
