Không chỉ những gia đình có người thân là liệt sĩ chưa tìm được hài cốt, tất cả hơn 100 triệu trái tim người Việt Nam cũng đang hướng sự quan tâm, dõi theo từng dòng tin tức, mong ngóng kết quả công cuộc tìm kiếm này.
Từ bài học tri ân
Sau hơn nửa thế kỷ đất nước được hòa bình, độc lập, một chiến dịch nhân văn chưa từng có tiền lệ đang diễn ra. Mang thông điệp về lòng biết ơn của thế hệ hôm nay với cha anh ngày trước.
Tin vui từ "tiền tuyến" liên tục dội về. Mỗi bộ hài cốt, di vật vừa tìm thấy, thắp lên hy vọng thêm một liệt sĩ sắp được trở về với gia đình. Làm ấm lòng người thân của các anh và mang lại niềm vui cho cả lực lượng trực tiếp tìm kiếm. Ngày "thắng lợi" của chiến dịch này sẽ không còn xa.
Chính vì vậy, hành trình 500 ngày đêm đi tìm nơi yên nghỉ, của những liệt sĩ chưa được về nhà, sẽ là dịp không thể tốt hơn, để hâm nóng bài học về lòng biết ơn cho thế hệ trẻ.
Giáo dục truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm, là nội dung được các trường học ở TP.HCM quan tâm thực hiện
ẢNH: NGUYỄN THANH BÌNH
Chưa bao giờ trong những ngày tháng 7 - tháng đền ơn đáp nghĩa, hàng triệu nén nhang nghi ngút khói, được thắp lên không chỉ tại các nghĩa trang liệt sĩ như mọi năm, mà còn có ở những hang đá, cánh đồng, sườn núi, công viên. Khói nhang xuất hiện tại nơi hoang vu chính là tia hi vọng, báo tin tốt lành, có thêm kết quả trong công cuộc tìm kiếm.
Mỗi ngọn nến, nén nhang được thắp lên, mang ý nghĩa tri ân, tưởng nhớ người ngã xuống "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Đồng thời cũng là lời nhắc cho thế hệ hôm nay, phải luôn ghi nhớ và kế thừa xứng đáng, với sự hy sinh của những người đi trước.
Thanh thiếu niên là những chủ nhân tương lai, nắm trong tay vận mệnh của đất nước. Cùng với kiến thức khoa học kỹ thuật hiện đại, những giá trị lịch sử truyền thống, bản sắc văn hóa của dân tộc, luôn là điều cực kỳ quan trọng và vô giá. Thời đại 4.0 hoặc sẽ nâng cấp lên hơn nữa, cũng không thể thiếu những giá trị tinh thần. Nhất là khi đất nước đang bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Hai chữ tri ân ở lứa tuổi học sinh, chưa cần đòi hỏi phải làm chuyện lớn lao. Các em chăm ngoan học hành, vâng lời thầy cô, hiếu thảo với cha mẹ. Biết tuân thủ pháp luật, biết kính trên nhường dưới, ứng xử có văn hóa với bạn bè, rèn luyện, tu dưỡng trở thành người có ích cho xã hội cũng chính là tri ân.
Đến giáo dục truyền thống
Vừa qua, nhiều cơ quan, ban ngành, xã, phường, đặc khu ở TP.HCM đã tổ chức nhiều hình thức kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định, chính thức được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2.7.1976 - 2.7.2026).
Hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7), nhiều trường học cũng tiến hành những hoạt động phong phú, bổ ích. Tổ chức cho học sinh các chuyến đi Về nguồn, tham quan di tích lịch sử, ôn lại truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm hào hùng của dân tộc.
Cảm động và đáng khen hơn khi nhiều trường học, đã tập cho học sinh hát thuộc lòng bài Viết tiếp câu chuyện hòa bình, Nỗi đau giữa hòa bình. Phối hợp với các cụm rạp chiếu phim, cho các em xem miễn phí phim Mưa đỏ, Địa đạo - Mặt trời trong bóng tối. Giúp học sinh thấm thía, cảm nhận sâu sắc đạo lý uống nước nhớ nguồn và cái giá của hòa bình...
Những tiết chào cờ đầu tuần, được các trường học tận dụng tối đa để giáo dục lòng yêu nước
ẢNH: NGUYỄN THANH BÌNH
Những bài học lịch sử học sinh cũng đã được tiếp thu thường xuyên. Dẫu vậy, nhân sự kiện Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ diễn ra dự kiến đến tháng 8 năm sau. Bên cạnh đó, chỉ còn hơn một tháng nữa lại bước vào năm học mới. Nên chăng ngành giáo dục tiên phong, phát động chủ đề cho năm học 2026 - 2027, là "giáo dục truyền thống. Theo bước chân những người anh hùng".
Năm học 2025 - 2026, các trường học ở TP.HCM đã thực hiện chủ đề: "Thiếu nhi thành phố mang tên Bác vững bước tiến vào kỷ nguyên mới". Chắc chắn khẩu hiệu của năm học tiếp theo sẽ thay đổi.
Do vậy, càng phù hợp và có tính "thời sự" hơn, nếu chọn nội dung đồng hành với Chiến dịch 500 ngày đêm, như một bài học lịch sử sống động. Quá trình tìm kiếm, đưa liệt sĩ trở về, chính là những thước phim vô cùng quý báu. Thời điểm tổng kết cũng là dịp kỷ niệm tròn 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.
Dạy cho học sinh bài học về lòng yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, không gì thiết thực hơn những câu chuyện người thật việc thật. Như mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ đã hiến dâng cho Tổ quốc 12 liệt sĩ, gồm 9 con trai, 1 con rể và 2 cháu ngoại.
Hoàn cảnh của những người mẹ Việt Nam lúc bấy giờ, chỉ có thể chọn một trong hai: để con đi kháng chiến thì mất con, nhưng giữ con ở nhà thì mất nước. Các mẹ đã không hề do dự, nhanh chóng gạt đi những giọt nước mắt để chọn cách đầu tiên.
Bao trùm lên tất cả là hình tượng mẹ Tổ quốc. Đến hôm nay nhiều người mẹ biết chắc con đã hy sinh, nhưng vẫn đau đáu mong được đón con trở về. "Vết thương trên thịt da đã lành theo năm tháng/Nhưng vết thương lòng, mẹ vẫn còn nặng mang".
Cũng cần giúp học sinh hiểu rằng có những người vợ, người mẹ được đón chồng, con trở về nhưng không còn lành lặn. Có người lính một phần thân thể vĩnh viễn ở lại chiến trường, hoặc những mảnh đạn chưa lấy ra được thỉnh thoảng tái phát cơn đau vật vã. Có người mang di chứng chất độc da cam/dioxin, gây hậu quả lâu dài và khủng khiếp.
Chủ đề giáo dục truyền thống có thể linh hoạt mở rộng hơn, đặc biệt với các địa phương trước kia là "tọa độ lửa" như Điện Biên, Quảng Trị... Những nơi có các di tích lịch sử cấp quốc gia, tận dụng lợi thế tại chỗ để làm cho bài học thêm sâu sắc hơn.
