Tàu chở dầu cỡ Suezmax tại Mumbai (Ấn Độ) sau khi di chuyển qua eo biển Hormuz - Ảnh: REUTERS
Tehran muốn nắm quyền kiểm soát lớn ở Hormuz
Ngày 28-7, Iran đã công bố với Oman kế hoạch mở lại eo biển Hormuz, qua đó bác bỏ đề xuất chia đều tuyến hàng hải giữa hai nước mà Muscat đưa ra trước đó.
Phát biểu trên truyền hình, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi tuyên bố đề xuất của Oman không đáp ứng được các yêu cầu an ninh của Iran.
Theo phương án mà Tehran đưa ra, toàn bộ một chiều lưu thông sẽ đi trong vùng biển do Iran quản lý. Chiều còn lại sẽ do Oman quản lý một phần, nhưng một đoạn của chiều này vẫn sẽ đi qua vùng biển Iran.
Kế hoạch của Tehran cho phép nước này nắm quyền lớn hơn trong việc kiểm soát Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược, nơi vận chuyển 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng trước xung đột.
Ông Gharibabadi cảnh báo eo biển Hormuz sẽ tiếp tục đóng cửa nếu Muscat bác đề xuất này. Tehran cũng nhắc lại nước này chưa bao giờ công nhận tuyến hàng hải phía nam dọc theo bờ biển Oman.
Trước đó, các nguồn tin vùng Vịnh cho biết Oman đã nêu cơ chế quản lý mang tính khu vực và không trao quyền kiểm soát hoàn toàn cho Iran.
Cùng với đó, Oman đề xuất thu phí tự nguyện với các tàu đi qua eo biển Hormuz, giống như mô hình đang được áp dụng tại eo biển Malacca ở châu Á.
Không cho nước thứ ba rà phá thủy lôi
Iran cũng đã thông báo với Muscat về việc không còn công nhận Hệ thống phân luồng giao thông hàng hải (TSS) - tuyến đường do Tổ chức Hàng hải quốc tế thiết lập để tổ chức luồng tàu thuyền qua lại.
Tuyến đường này nằm giữa eo biển Hormuz và chủ yếu nằm trong vùng biển của Oman, do đó Iran cho rằng nó không đáp ứng được nhu cầu giám sát tàu thuyền qua lại, sau khi Tehran bị Mỹ và Israel tấn công vào cuối tháng 2.
Trên thực tế, tàu thuyền hiện không thể di chuyển trên TSS do lo ngại thủy lôi. Lộ trình đã được thay thế bằng các tuyến phía bắc và phía nam, lần lượt do Iran và Oman quản lý.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran cũng cảnh báo Tehran sẽ không cho phép bất kỳ nước thứ ba nào tham gia rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz, ngay cả khi nước đó được Oman mời.
