Khung cảnh tan hoang tại phía nam Beirut sau trận không kích ngày 14-6 của Israel - Ảnh: AFP
Theo Hãng tin Reuters, ngày 14-6, Israel tuyên bố vừa không kích vùng ngoại ô phía nam thủ đô Beirut của Lebanon, khẳng định đây là đòn trả đũa các cuộc tấn công trước đó của lực lượng Hezbollah.
Vụ việc nổ ra đúng lúc thế giới kỳ vọng Mỹ và Iran sắp ký kết một văn kiện nền tảng, mở đường chấm dứt cuộc xung đột quân sự đã kéo dài nhiều tháng ảnh hưởng không nhỏ lên triển vọng hòa bình.
Israel bảo lưu quyền hành động ở Lebanon
Theo Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, quân đội nước này đã "tiến hành không kích nhằm vào các mục tiêu thuộc tổ chức Hezbollah" ở khu Dahiyeh, ngoại ô phía nam Beirut. Quân đội Israel cũng khẳng định đã "tấn công chính xác" một cơ sở hạ tầng của Hezbollah tại đây.
Đây là lần thứ hai chỉ trong một tuần Israel tập kích khu vực được cho là "thành trì" của Hezbollah ở nam Beirut. Theo Hãng thông tấn quốc gia Lebanon (NNA), đòn đánh trúng một căn hộ tại khu Ghobeiry.
Tel Aviv khẳng định đòn tấn công nhằm đáp trả vụ ba máy bay không người lái (drone) nghi do Hezbollah phóng rơi xuống miền bắc Israel cùng ngày, dù không gây thương vong.
Cuộc không kích của Israel khiến không ít bên lo ngại có thể de dọa đến tiến trình hòa bình Trung Đông.
Trong nhiều tuần qua, Iran đã nhiều lần khẳng định bất kỳ thỏa thuận nào với Washington cũng phải có điều khoản ngừng bắn tại Lebanon. Tehran cũng đã nhiều lần cảnh báo sẽ tấn công Israel nếu thủ đô Lebanon bị tập kích.
Đích thân Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán của nước này, đã lên tiếng chỉ trích cuộc tấn công của Israel ngày 14-6 cho thấy Mỹ thiếu quyết tâm hoặc khả năng để thực hiện những cam kết mình đưa ra.
Phát biểu trên X, ông Ghalibaf cho rằng hai bên sẽ không thể tiếp tục đi trên hướng đi hiện tại nếu các cam kết không được thực hiện đầy đủ.
Theo AP, nếu tình hình leo thang và Iran tấn công Israel, mọi triển vọng hòa bình sẽ xem như công cốc vì có khả năng Mỹ sẽ cùng Israel đáp trả.
Dù Iran chọn chưa phản hồi bằng hành động lúc này, cuộc không kích của Israel vẫn cho thấy sự mong manh của thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran.
Suốt những tháng qua, Mỹ không cho Israel tham gia vào quá trình hòa bình với Iran. Bản thân Tel Aviv cũng đã công khai sẽ không tham gia vào bất kỳ thỏa thuận nào giữa Washington và Tehran, đồng thời bảo lưu quyền tự do hành động ở Lebanon.
Mỹ lạc quan, Iran thận trọng
Tổng thống Mỹ Donald Trump (bên trái) và Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei - Ảnh: REUTERS
Trước mắt, trên bàn đàm phán các bên vẫn đẩy nhanh nỗ lực hoàn tất thỏa thuận khung. Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif - nước giữ vai trò trung gian - tỏ ra lạc quan rằng văn kiện có thể được ký ngay trong ngày 14-6.
Theo ông Sharif, Islamabad đang chuẩn bị cho một lễ ký điện tử, tiếp đó là các cuộc đàm phán cấp kỹ thuật trong tuần tới.
Tuy nhiên phía Iran tỏ ra dè dặt hơn về thời điểm. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei được truyền thông nhà nước dẫn lời nói việc ký kết "sẽ không phải ngày mai (14-6)" mà có thể diễn ra "trong những ngày tới".
Về nội dung, một quan chức cấp cao Iran tiết lộ với Hãng tin Reuters rằng dự thảo bản ghi nhớ xoay quanh ba nhóm vấn đề chính.
Trước hết, ở eo biển Hormuz, Iran sẽ lập tức mở lại tuyến hàng hải cho mọi tàu thương mại, đổi lại Mỹ dỡ phong tỏa hải quân với các cảng của Iran. Quá trình dỡ phong tỏa của Mỹ sẽ bắt đầu ngay sau khi ký và hoàn tất trong vòng 30 ngày.
Về tài chính, Mỹ cam kết không áp lệnh trừng phạt mới cho đến khi đạt thỏa thuận cuối cùng. Sau đó toàn bộ lệnh trừng phạt của Mỹ và Liên hợp quốc nhắm vào Iran sẽ được gỡ theo lộ trình thỏa thuận.
Washington cũng tạm miễn trừng phạt dầu mỏ một thời gian để Iran bán dầu, đồng thời giải phóng 25 tỉ USD tài sản đang bị đóng băng của Tehran.
Cuối cùng, về hạt nhân, Iran cam kết không sản xuất hay sở hữu vũ khí hạt nhân và giữ nguyên hiện trạng chương trình - tức không làm giàu uranium thêm, không mở rộng cơ sở - trong thời gian chờ thỏa thuận cuối cùng.
Mỹ chấp thuận cho Iran pha loãng kho uranium làm giàu cao ngay trên lãnh thổ nước này, còn các vấn đề hạt nhân còn lại sẽ được đàm phán trong vòng 60 ngày sau khi ký.
Hiện Mỹ chưa phản hồi về những điều khoản bị rò rỉ này.
