Bộ Nội vụ khẳng định không sắp xếp đồng loạt 705 xã, phường chưa đạt tiêu chuẩn về dân số, diện tích mà sẽ xem xét đặc điểm từng địa bàn, trong đó có các yếu tố đặc thù.
Tại hội nghị ngành nội vụ sáng 9/7, ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ), cho biết cả nước hiện có 705 xã, phường chưa đạt tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên hoặc quy mô dân số theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trong số này, 17 đơn vị chưa đạt cả hai tiêu chuẩn về diện tích và dân số, 529 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn diện tích và 159 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn dân số.
Tuy nhiên, nhiều xã, phường thuộc khu vực biên giới, vùng sâu, có địa hình phức tạp hoặc mang yếu tố đặc thù về lịch sử, truyền thống, văn hóa. Những đơn vị này có thể không tiếp tục được sắp xếp như các giai đoạn trước.
Với các xã, phường quy mô nhỏ, chưa đạt tiêu chuẩn về dân số hoặc diện tích và không thuộc trường hợp đặc thù, địa phương cần chủ động nghiên cứu phương án điều chỉnh để tăng quy mô. Các tỉnh, thành cũng có thể đề xuất xây dựng đơn vị hành chính cấp xã với quy mô lớn hơn tiêu chuẩn hiện hành.
Bộ Nội vụ sẽ báo cáo Đảng ủy Chính phủ để trình Trung ương xem xét chủ trương tiếp tục sắp xếp xã, phường. Sau khi Trung ương có kết luận, Chính phủ và Bộ Nội vụ sẽ hướng dẫn cụ thể các địa phương.
Ông Tuấn khẳng định đây không phải đợt sắp xếp đồng loạt 705 xã, phường chưa đạt chuẩn, mà từng trường hợp sẽ được xem xét căn cứ điều kiện, đặc điểm cụ thể của địa bàn. "Đây là vấn đề lớn, ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ hệ thống chính trị ở địa phương, nhất là cấp xã. Vì vậy, Trung ương sẽ cân nhắc kỹ lưỡng trước khi có kết luận", ông nói.
Đầu tháng 7, tại hội nghị sơ kết một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm định hướng tiếp tục sắp xếp một số đơn vị hành chính cấp xã có quy mô nhỏ, chưa bảo đảm tiêu chuẩn.
Theo Nghị quyết 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xã miền núi phải có ít nhất 5.000 dân và diện tích 100 km2; xã hải đảo 2.500 dân và 15 km2; các xã còn lại 16.000 dân và 30 km2. Phường phải có ít nhất 21.000 dân và diện tích 5,5 km2.
Ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Chính quyền địa phương, phát biểu tại hội nghị sáng 9/7. Ảnh: Tống Giáp
Cùng với việc nghiên cứu sắp xếp các xã, phường chưa đạt tiêu chuẩn, Trung ương và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng định hướng nghiên cứu xây dựng các xã, phường hạt nhân, trọng điểm nhằm tạo cực tăng trưởng mới cho các tỉnh, thành phố. Bộ Nội vụ đề nghị địa phương chủ động nghiên cứu thực tiễn để sẵn sàng triển khai khi cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương.
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cả nước giảm số đơn vị hành chính cấp xã từ 10.035 xuống 3.321 xã, phường, đặc khu. Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cả nước đã đạt những kết quả quan trọng, "song vẫn phát sinh nhiều vướng mắc".
Ông Tuấn cho biết Trung ương đã nhận diện những vướng mắc này và dự kiến xem xét tại hội nghị lần thứ ba sắp tới. Kết luận mới của Trung ương sẽ nhằm giải quyết căn cơ, toàn diện các vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Vũ Tuân
