Ký ức miền Tây sông nước từ Trăng phương Nam của Cao Thị Được

Trong triển lãm Trăng phương Nam đang trưng bày gần 60 tác phẩm đến 9-8 tại Phương Mai Gallery (6 Trần Phú, phường Chợ Quán, TP.HCM), Cao Thị Được mời người xem cùng trở về miền ký ức đẹp đẽ, nơi niềm vui và tình yêu nghệ thuật luôn hiện diện ngay giữa những nhọc nhằn.

Đây cũng là lần đầu nữ họa sĩ dành riêng một triển lãm cho mạch đề tài miền Tây Nam Bộ, vùng đất đã nuôi lớn tuổi thơ, ký ức và cảm hứng sáng tác của bà suốt hơn nửa thế kỷ.

Khi ký ức được kể bằng màu

Trong không gian ấm cúng của gallery, những học trò cũ, đồng nghiệp, bạn bè và người yêu hội họa cứ nối nhau tìm đến nữ họa sĩ tóc bạc. Những tiếng cười, vòng tay ôm, những câu chuyện tiếp nối không dứt… khiến triển lãm trở thành cuộc hội ngộ của những người thương.

Có lẽ bởi tranh Cao Thị Được cũng được vẽ từ chính những điều thân thương như thế.

Ngày nhỏ, những đêm trăng sáng, ba cô thường trải chiếu giữa sân, vừa gảy đờn kìm vừa kể chuyện cho đàn con nghe. Cô bé Cao Thị Được hay nằm gối đầu lên đùi cha rồi ngủ quên lúc nào không biết, trong mơ thấy vầng trăng đáp xuống sân rủ mình dạo bước lên chơi.

Từ đó hình ảnh vầng trăng cứ lặng lẽ xuất hiện trong nhiều tác phẩm của Cao Thị Được. Trăng có khi treo cao trên trời, có khi soi xuống dòng sông, có khi chỉ là một quầng sáng thấp thoáng sau những mái nhà.

Ánh trăng đó không đơn thuần là một chi tiết tạo hình, mà dần trở thành sợi dây kết nối hiện tại với tuổi thơ, nối tâm tưởng người họa sĩ với những ký ức phương Nam vẫn luôn đau đáu.

Điều khiến tranh Cao Thị Được chạm đến người xem không nằm ở những chuyện lớn lao. Cô chỉ lặng lẽ vẽ những điều mình từng sống và thương nhớ.

Cô vẽ ba mẹ, vẽ sông quê hiền hòa, hàng bần mộc mạc, những cơn mưa khiến lũ trẻ háo hức xách nôm đi bắt cá, những cô gái Nam Bộ dịu dàng, những mùa nước nổi trắng đồng, và tiếng ca cải lương, đờn ca tài tử vẫn văng vẳng trên sông nước...

Đó đều là những khoảnh khắc rất thân thuộc của miền quê Nam Bộ, nhưng dưới nét cọ của Cao Thị Được, chúng trở thành những ký ức đẹp đẽ được gìn giữ bằng hội họa.

Nhìn tranh Cao Thị Được, người xem dễ ấn tượng với những gam màu đối chọi mạnh mẽ đầy cá tính, những mảng hình giàu nhịp điệu, biểu cảm. Nhưng đằng sau sự rực rỡ phóng khoáng ấy là những câu chuyện rất thực, rất đời, và một hành trình theo đuổi nghệ thuật không ít gập ghềnh của cô gái quê nghèo năm xưa.

Đó không phải những kỷ niệm được tô hồng, mà là ký ức của một người đã đi qua đủ thăng trầm để càng thêm trân trọng những điều bình dị.

Cao Thị Được không cố xóa đi nhọc nhằn thực tế. Cô chỉ lặng lẽ phủ lên chúng một ánh trăng, để cái đẹp luôn có thể nâng con người lên cao hơn những biến động của đời sống.

Lời tri ân với quê hương và những người ơn

Trăng phương Nam không chỉ là cuộc hội tụ những bức tranh trải dài từ năm 1994 đến nay. Với Cao Thị Được, đây còn là dịp tri ân những người ơn.

Đó là ba mẹ đã giúp cô nuôi dưỡng đam mê từ những ngày thiếu thốn. Nữ họa sĩ vẫn nhớ như in người mẹ tảo tần chắt chiu mua cho con gái hộp màu đầu tiên, nhớ dáng ba đội gạo chạy ra bến xe cho con tiếp tục đi học. Những ân tình ấy theo bà suốt cuộc đời và trở thành nguồn cảm hứng cho không ít tác phẩm về gia đình, về cải lương, về văn hóa phương Nam.

Bà cũng dành lòng biết ơn cho những người anh, người thầy đã nhận ra năng khiếu hội họa của cô gái Bến Tre ngày nào, đã động viên bà theo con đường mỹ thuật và nhắc bà phải làm triển lãm để lắng nghe công chúng, không ngừng hoàn thiện chính mình.

Ở tuổi ngoài 60, sau nhiều biến cố riêng, nữ họa sĩ càng thấm thía điều giản dị về lẽ sống vô thường: muốn làm điều gì hãy làm, muốn gặp ai thì gặp ngay, đừng chờ đợi.

Bởi vậy bên cạnh triển lãm, cô còn tổ chức các buổi workshop, trò chuyện nghệ thuật để gặp gỡ học trò, bạn bè, và cũng là một cách sẻ chia niềm vui được sống cùng nghệ thuật.

Hôm khai mạc, có người đến xem tranh rồi ở lại rất lâu để tâm tình. Có lẽ vì Trăng phương Nam không chỉ soi sáng ký ức của riêng họa sĩ, mà còn khiến mỗi người nhớ đến một góc bình yên đã nuôi lớn đời mình: là gia đình, quê hương, là những người thương và những điều tử tế vẫn luôn hiện diện.