Một góc làng Đồng Di, nơi có 20 Bà mẹ Việt Nam anh hùng và 78 liệt sĩ - Ảnh: T.N.
Theo thông lệ, lễ giỗ chung giàu ý nghĩa này được người làng chung tay tổ chức vào đúng dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27-7 hằng năm.
Thế nhưng năm nay, để thuận tiện cho con cháu đi làm ăn xa có thể trở về tham dự trọn vẹn, người dân làng Đồng Di đã thống nhất tổ chức lễ giỗ sớm hơn một ngày, diễn ra vào sáng Chủ nhật 26-7.
Cả làng chung tay tổ chức lễ giỗ cho các liệt sĩ, Mẹ Việt Nam anh hùng
Ngay từ sáng sớm, tại khu vực nhà bia tưởng niệm làng Đồng Di - nơi đặt tấm bia đá khắc tên 20 Mẹ Việt Nam anh hùng và 78 Anh hùng liệt sĩ - đã diễn ra một lễ giỗ chung vô cùng trang nghiêm.
Sau phần cúng giỗ chính thức theo nghi thức truyền thống, đại diện chính quyền địa phương, thân nhân liệt sĩ và người dân trong vùng từ các cụ già tóc bạc phơ đến những thanh niên đã lần lượt bước vào dâng hương tưởng niệm.
Ông Đặng Quốc Sim, thành viên Hội thân nhân liệt sĩ làng Đồng Di, chia sẻ hằng năm dù được tổ chức với quy mô lớn hay nhỏ, lễ giỗ chung này vẫn luôn là hoạt động thiêng liêng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Đây là dịp quan trọng nhằm thành kính tưởng nhớ, tri ân công lao to lớn của các thế hệ cha ông, những người đã không tiếc máu xương, anh dũng hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ độc lập, tự do cho Tổ quốc.
Người dân, thân nhân liệt sĩ đến thắp hương tưởng niệm tại bia tưởng niệm anh linh các anh hùng liệt sĩ và Bà mẹ Việt Nam anh hùng tại làng Đồng Di - Ảnh: NGUYỄN DO
Có mặt thắp hương tại buổi lễ, Thiếu tá Hoàng Vĩnh Bảo, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã Phú Hồ, nhấn mạnh quê hương Đồng Di vốn là một "cái nôi cách mạng" kiên trung.
Việc duy trì thường xuyên, nề nếp các hoạt động tri ân không chỉ là trách nhiệm đền ơn đáp nghĩa mà còn là cách thiết thực nhất để giáo dục đạo lý "uống nước nhớ nguồn" cho giới trẻ, giúp họ hiểu hơn về giá trị của nền hòa bình hôm nay.
Làng anh hùng bên dòng Như Ý
Sau những phút giây trầm mặc dâng hương, bà con làng Đồng Di lại ngồi bên nhau để ôn lại trang sử hào hùng.
Lịch sử làng Đồng Di ghi nhận có 20 Mẹ Việt Nam anh hùng và 78 Anh hùng liệt sĩ. Trong đó, liệt sĩ Dương Quang Đấu là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ông Bạch Đạm (86 tuổi, người làng Đồng Di) cho biết trong những năm tháng chiến tranh ác liệt nhất, người dân địa phương đã chiến đấu vô cùng quật cường, quả cảm.
Ông Đạm nhẩm tính, trong làng lúc bấy giờ hầu như nhà nào cũng có người thân là liệt sĩ. Riêng gia đình ông Đạm có bố, anh trai và chị gái đều là liệt sĩ, còn mẹ ông là Mẹ Việt Nam anh hùng Dương Thị Dẫn.
Ông Bạch Đạm (bên trái) cùng em trai là Bạch Ngõ bên bằng truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng - Ảnh: NGUYỄN DO
Theo lời kể của ông Đạm, bố ông hy sinh năm 1966 ở phía bắc vĩ tuyến 17. Sau ngày đất nước thống nhất, gia đình ông đã đi tìm kiếm và cất bốc hài cốt của bố đưa về quê nhà. Đó cũng là tâm nguyện của mẹ ông, điều mà gia đình đã kịp thực hiện trước khi bà qua đời vào năm 1977.
Còn anh trai và chị gái ông, cùng rất nhiều liệt sĩ khác trong làng, đã anh dũng hy sinh trong chiến dịch Mậu Thân năm 1968. Thời điểm này, làng Đồng Di phải hứng chịu hỏa lực giội xuống liên tục.
"Chiến tranh đã trôi qua, sau khi xây dựng đài tưởng niệm, cứ đến dịp 27-7, thân nhân và bà con Đồng Di lại cùng hướng về đây dâng hương, chuẩn bị lễ giỗ chung trang trọng để tưởng nhớ các Anh hùng liệt sĩ và Mẹ Việt Nam anh hùng đã mãi mãi hóa thân vào đất mẹ, đồng thời nhắc nhở con cháu về một truyền thống vẻ vang của ông cha" - ông Đạm nói.
