Liệu có khả năng ông Infantino mất ghế Chủ tịch FIFA?

Theo điều lệ của FIFA, ông Infantino có thể mất quyền điều hành trước khi hết nhiệm kỳ theo ba con đường chính: Bị Đại hội FIFA bãi nhiệm, bị cơ quan tư pháp của FIFA cấm hoạt động bóng đá, hoặc tự nguyện từ chức dưới sức ép. 

Ngoài ra, các liên đoàn thành viên có thể chấm dứt nhiệm kỳ của ông bằng cách bầu người khác vào tháng 3-2027.

Hội đồng FIFA không có quyền sa thải chủ tịch

Điều lệ FIFA xác định Đại hội FIFA là cơ quan quyền lực và lập pháp tối cao, còn Hội đồng FIFA chỉ giữ vai trò hoạch định chiến lược và giám sát. Hội đồng gồm 37 người, trong đó có chủ tịch, 8 phó chủ tịch và 28 thành viên khác.

Hội đồng được quyền bổ nhiệm và tự mình bãi nhiệm tổng thư ký FIFA. Tuy nhiên điều lệ không trao cho cơ quan này quyền tương tự đối với chủ tịch. 

Nguyên nhân là chủ tịch do Đại hội FIFA bầu, vì thế việc bãi nhiệm cũng thuộc thẩm quyền của Đại hội. Một phiên họp Hội đồng có thể yêu cầu giải trình, đề nghị điều tra hoặc gây sức ép từ chức, nhưng không thể trực tiếp tuyên bố ông Infantino mất chức.

Điều 28 của Điều lệ FIFA ghi rõ chương trình nghị sự của Đại hội có thể bao gồm việc “bầu hoặc bãi nhiệm chủ tịch”. Đây là cơ sở pháp lý trực tiếp để các liên đoàn thành viên đưa một đề nghị bãi nhiệm ra bỏ phiếu.

Con đường thứ nhất: Bãi nhiệm tại Đại hội FIFA

Đề nghị bãi nhiệm có thể được đưa ra tại Đại hội thường niên hoặc một Đại hội bất thường.

Đối với Đại hội thường niên, một liên đoàn thành viên muốn đưa vấn đề này vào chương trình nghị sự phải gửi đề nghị bằng văn bản, kèm phần giải thích ngắn, cho Ban tổng thư ký FIFA ít nhất hai tháng trước ngày họp. 

Nếu không được chuẩn bị trước, chương trình nghị sự vẫn có thể được sửa ngay tại Đại hội, nhưng cần ít nhất ba phần tư số liên đoàn có mặt và đủ tư cách bỏ phiếu đồng ý.

Con đường nhanh hơn là triệu tập Đại hội bất thường. Hội đồng FIFA có thể chủ động tổ chức cuộc họp này vào bất kỳ thời điểm nào. Nếu Hội đồng không chủ động, một phần năm tổng số liên đoàn thành viên có thể gửi yêu cầu bằng văn bản và nêu rõ nội dung cần đưa ra thảo luận.

FIFA hiện có 211 thành viên, nên một phần năm tương ứng ít nhất 43 liên đoàn. Khi nhận đủ yêu cầu hợp lệ, Hội đồng bắt buộc phải tổ chức Đại hội bất thường trong vòng ba tháng. 

FIFA phải thông báo địa điểm, thời gian và chương trình nghị sự trước ít nhất hai tháng. Khác với Đại hội thường niên, chương trình của Đại hội bất thường không được thay đổi sau khi công bố. Vì thế, yêu cầu ban đầu phải ghi rõ nội dung bỏ phiếu bãi nhiệm chủ tịch, thay vì chỉ đề nghị thảo luận chung về trách nhiệm lãnh đạo.

Mỗi liên đoàn thành viên có 1 phiếu. Chỉ những thành viên hiện diện, trực tiếp hoặc thông qua hình thức họp trực tuyến được FIFA công nhận, mới được bỏ phiếu. Không được ủy quyền phiếu cho một liên đoàn khác.

Điều lệ không đặt ra một ngưỡng đặc biệt dành riêng cho việc bãi nhiệm chủ tịch. Vì vậy, theo quy tắc mặc định tại Điều 30, đề nghị sẽ được thông qua nếu nhận hơn 50% số phiếu hợp lệ. 

Phiếu trắng, phiếu không hợp lệ không được tính khi xác định đa số. Nếu cả 211 thành viên đều bỏ phiếu hợp lệ, phe đề nghị bãi nhiệm cần tối thiểu 106 phiếu thuận; nếu số phiếu hợp lệ thấp hơn, ngưỡng cần thiết cũng giảm theo.

Các quyết định của Đại hội thông thường có hiệu lực sau 60 ngày. Tuy nhiên, Đại hội được quyền ấn định một thời điểm khác, bao gồm khả năng cho quyết định bãi nhiệm có hiệu lực ngay lập tức.

Con đường thứ hai: Bị Ủy ban Đạo đức đình chỉ

Ông Infantino còn có thể mất quyền điều hành mà không cần một cuộc bỏ phiếu bãi nhiệm, nếu bị Ủy ban Đạo đức độc lập của FIFA áp dụng lệnh cấm tham gia các hoạt động bóng đá.

Bất kỳ cá nhân nào cũng có thể gửi đơn khiếu nại bằng văn bản, kèm chứng cứ hiện có, tới bộ phận điều tra của Ủy ban Đạo đức. 

Tuy nhiên việc nộp đơn không đồng nghĩa cuộc điều tra đương nhiên được mở. Bộ phận điều tra phải tiến hành đánh giá sơ bộ, thu thập chứng cứ và xác định có căn cứ để tiếp tục hay không.

Nếu thấy có căn cứ, cơ quan điều tra lập báo cáo cuối cùng và chuyển toàn bộ hồ sơ sang bộ phận xét xử. 

Chủ tịch bộ phận xét xử có thể đóng hồ sơ vì thiếu chứng cứ hoặc mở thủ tục xét xử, gửi tài liệu cho người bị điều tra và cho họ quyền phản hồi, cung cấp chứng cứ, yêu cầu điều trần.

Mức phạt cao nhất có thể là cấm tham gia mọi hoạt động liên quan đến bóng đá. Lệnh cấm như vậy không được gọi là “bãi nhiệm” theo nghĩa chính trị, nhưng trên thực tế khiến chủ tịch không thể tiếp tục điều hành FIFA. 

Một cuộc điều tra hình sự hoặc bản án của tòa án quốc gia không tự động làm chủ tịch FIFA mất chức. Nhưng những tài liệu từ cơ quan công quyền có thể trở thành chứng cứ cho hồ sơ đạo đức, cơ sở để Đại hội bãi nhiệm hoặc khiến người giữ chức không còn khả năng thực hiện nhiệm vụ.

Và cuối cùng, chính là khả năng ông Infantino quyết định từ chức. Dù khả năng này không quá cao, nhưng vẫn có thể xảy ra.