Sáng nay 23.6, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã diễn ra hội thảo khoa học có chủ đề "Công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới - Xu hướng quốc tế, cơ hội và yêu cầu đặt ra cho Việt Nam". Bên cạnh những vấn đề đặt ra cho công cuộc tham gia vào công nghệ lượng tử của Việt Nam, một nhà khoa đưa ra một góc nhìn đầy táo bạo khi gắn kết công nghệ lõi với bài toán tinh gọn hệ thống chính trị.
PGS Trần Quang Diệu chia sẻ góc nhìn táo bạo khi gắn kết công nghệ lõi với bài toán tinh gọn hệ thống chính trị
ẢNH: THANH HÀ
PGS Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm ứng dụng CNTT, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, cho rằng để đáp ứng xu thế mới, chắc chắn chúng ta phải tiếp tục hướng đến mô hình quản trị lượng tử, thay vì chỉ dừng lại mô hình quản trị số (quản trị thuật toán) như hiện nay.
Theo PGS Trần Quang Diệu, gần đây hệ thống quản trị quốc gia đã triển khai "tầm nhìn cách mạng" là xóa bỏ trung gian hành chính cấp huyện để chuyển sang chính quyền địa phương 2 cấp (tỉnh, xã). Công nghệ lượng tử và trí tuệ nhân tạo là giải pháp duy nhất bù đắp khoảng trống nhân sự khi tinh gọn bộ máy, triệt tiêu lãng phí và tối ưu hóa điều hành thông suốt từ trung ương đến cơ sở. Việc tinh gọn bộ máy đòi hỏi luồng thông tin chỉ đạo phải xuyên suốt, không độ trễ, và sự kiểm soát bằng thuật toán của mô hình lượng tử sẽ thay thế cơ chế hậu kiểm cồng kềnh.
"Ở đó chúng ta có khả năng xử lý nhanh, tối ưu hóa và cá nhân hóa các chủ trương, chính sách pháp luật của nhà nước đến tận từng người dân không? Về thuật toán thì chắc chắn là được. Xu thế quản trị thuật toán cũng đã được thể hiện rất mạnh trong giai đoạn vừa qua. Thế giới cũng đã đề xuất một phương trình lý luận mới là quản trị lượng tử để kéo khoa học tự nhiên giải quyết bài toán của khoa học xã hội. Đấy là câu chuyện quản trị quốc gia dựa trên hiệu quả, dựa trên đầu ra của chính sách quốc gia hơn là thực hiện kiểm soát đầu vào", PGS Trần Quang Diệu nói.
Lưới quản trị kiến tạo loại bỏ cơ chế xin - cho
Theo PGS Trần Quang Diệu, quản trị lượng tử sẽ cho phép triển khai các giải pháp đột phá bộ máy và kiểm soát bộ máy bằng thuật toán. Với khả năng xử lý bằng Qubit song song thay vì nhị phân, hệ thống quản trị nhà nước sẽ không cần "trạm trung chuyển" để lọc thông tin nữa. Chúng ta sẽ có lưới quản trị kiến tạo mà trung tâm là trợ lý ảo AI (công dân được hỗ trợ thủ tục tự động hóa, lấy sự hài lòng và thời gian của người dân làm thước đo chất lượng). "Lưới" này sẽ mặc định loại bỏ cơ chế xin - cho, hệ thống tự động kiểm toán, cấp phép, giám sát theo thời gian thực thay vì hậu kiểm hành chính truyền thống.
PGS Trần Quang Diệu cũng chia sẻ thêm: "Với lượng tử, trong khoa học xã hội có bài toán "vướng víu lượng tử và vướng víu xã hội" khi mỗi con người (người dân) tuân theo một mối quan hệ hành vi, mà hành vi đó khá phức tạp. Chúng ta có thể dựa trên công nghệ lượng tử, xử lý dữ liệu để thay thế phương thức ban hành chính sách từ trên xuống, thành việc sử dụng công nghệ, sử dụng dữ liệu để xây dựng chính sách đến từng chủ thể, cá nhân".
GS Trần Hồng Thái tại hội thảo
ẢNH: THANH HÀ
Đại diện các cơ quan chủ trì hội thảo, GS Trần Hồng Thái Chủ tịch Viện hàn lâm Khoa học - Công nghệ Việt Nam cho rằng để những phương trình lý luận hay mô hình quản trị lượng tử thực sự đi vào đời sống, rào cản lớn nhất cần vượt qua chính là sức ỳ của cơ chế hành chính cũ. Nhận thức lý luận và tư duy chính sách đi trước là rất cần thiết nhưng chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển thành cách làm, thành cơ chế, thành tổ chức thực hiện và thành năng lực cụ thể.
GS Trần Hồng Thái nói: "Trong điều kiện phát triển đột biến và tích hợp liên ngành hiện nay, lý luận chính trị (trong đó có triết học, khoa học xã hội nhân văn) phải đi cùng bước tiến khoa học công nghệ, có mặt thậm chí phải vượt trước để dự báo, chuẩn bị quản trị, bảo đảm an ninh chiến lược. Công nghệ lượng tử tạo ra sự đảo lộn ghê gớm, từ đó phải nhận thức và giải thích lại thế giới. Tất cả các chiến lược, chính sách của lý luận chính trị phải đồng hành".
