Lục quân Mỹ lần đầu đặt mua tên lửa PAC-2 GEM-T trong hơn 30 năm, có thể do tình trạng thiếu đạn dự trữ cho các đơn vị Patriot.
"Chúng tôi đã nhận được các hợp đồng có trị giá gần 20 tỷ USD. Trong số này có những thương vụ đặt mua tên lửa đánh chặn GEM-T cho hệ thống Patriot với tổng giá trị hơn 5 tỷ USD, dành cho khách hàng nước ngoài và đơn hàng trong nước đầu tiên sau hơn 30 năm", Christopher Calio, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành tập đoàn quốc phòng Mỹ Raytheon, cho biết hôm 23/7.
Ông Calio không cung cấp chi tiết về đơn hàng trong nước, song dường như đề cập hợp đồng mà lục quân Mỹ ký với Raytheon hồi tháng 4, có trị giá gần 442 triệu USD và được cho là nhằm phục vụ chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Tổ hợp Patriot của Mỹ khai hỏa đạn PAC-2 trong diễn tập tại Palau tháng 6/2022. Video :US Army
GEM-T là biến thể nâng cấp của tên lửa PAC-2, cũng là phiên bản duy nhất của loại đạn này còn được chế tạo đến ngày nay. Raytheon bắt đầu chế tạo biến thể PAC-2 GEM vào đầu những năm 1990, sau đó ra mắt chuẩn GEM+ với mẫu GEM-T chuyên chống tên lửa đạn đạo và GEM-C đối phó tên lửa hành trình.
So với đạn PAC-2 nguyên bản, biến thể GEM mang đầu dò mới, có khả năng đánh chặn mục tiêu nhỏ hoặc có diện tích phản xạ radar nhỏ hơn. Ngòi nổ được cải tiến để đối phó hiệu quả hơn với tên lửa đạn đạo tốc độ cao. Lục quân Mỹ từng chuyển lô đạn PAC-2 cho Raytheon để nâng cấp lên chuẩn GEM+ và đưa vào sử dụng từ năm 2002.
Theo biên tập viên Joseph Trevithick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, mỗi tên lửa PAC-2 GEM-T có giá khoảng hai triệu USD, thậm chí cao hơn nhiều.
Năng lực của tổ hợp phòng không Patriot. Đồ họa: Raytheon, RIA Novosti
Chưa rõ Mỹ đặt mua lô đạn PAC-2 GEM-T để sử dụng hay cung cấp cho đồng minh. Lục quân Mỹ vẫn sử dụng tên lửa này song song với dòng PAC-3 hiện đại hơn. Các bệ phóng Patriot hiện tại có thể nạp đồng thời cả tên lửa PAC-2 và PAC-3, nhằm tăng tính linh hoạt khi đối phó những mục tiêu khác nhau.
"Điều này cho thấy vấn đề lớn liên quan đến kho dự trữ tên lửa Patriot, vốn đã trở thành ví dụ điển hình cho lo ngại về chuỗi cung ứng vật tư quân sự nói chung", Trevithick nhận định.
Không rõ quân đội Mỹ đã khai hỏa bao nhiêu tên lửa Patriot trong xung đột với Iran. Trong báo cáo công bố hồi tháng 5, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính nước này đã tiêu thụ 1.060-1.430 quả, song không nêu rõ số lượng cụ thể của đạn PAC-2 và PAC-3.
Lục quân Mỹ gần đây đưa ra yêu cầu chế tạo tên lửa đánh chặn mới cho tổ hợp Patriot với giá không quá một triệu USD mỗi quả, bằng khoảng 20% so với đạn PAC-3 MSE. Tập đoàn Lockheed Martin hồi tuần trước cũng ra mắt phiên bản giá rẻ PAC-3 ACE có chi phí ước tính không dưới 2,5 triệu USD, với mục tiêu bắt đầu sản xuất số lượng nhỏ từ năm 2028.
Tình trạng cạn kho tên lửa do xung đột và chuỗi cung ứng không theo kịp nhu cầu đang gây ra vấn đề cho nhiều khách hàng đặt mua tổ hợp Patriot. Mỹ năm ngoái hoãn đơn hàng của Thụy Sĩ để đáp ứng nhu cầu của Ukraine, khiến giới chức Thụy Sĩ hồi tháng 4 nêu khả năng hủy bỏ hoàn toàn hợp đồng vì chậm trễ.
Tên lửa Patriot PAC-2 GEM-T. Ảnh: Raytheon
Tập đoàn Lockheed Martin hồi đầu năm nay dường như cũng cảnh báo Đức, Nhật Bản, Ba Lan, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Arab Saudi về nguy cơ không bảo đảm tiến độ bàn giao đơn hàng tên lửa PAC-3.
"Đơn hàng PAC-2 GEM-T đầu tiên của lục quân Mỹ sau hơn 30 năm cho thấy chính quyền đang tìm các nguồn cung khác để đáp ứng nhu cầu đạn Patriot. Dù thua kém nhiều so với biến thể PAC-3 MSE tối tân, PAC-2 GEM-T vẫn đóng vai trò quan trọng trong hoạt động tác chiến và là hướng đi bổ sung để tăng cường kho dự trữ", Trevithick nhận định.
Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Reuters, War Zone)
