Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: AP
Bản ghi nhớ (MOU) về thỏa thuận sơ bộ chấm dứt chiến tranh giữa Mỹ - Iran vừa qua đánh dấu bước khởi đầu nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần bốn tháng, đồng thời giúp khai thông trở lại eo biển Hormuz chiến lược.
Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận sơ bộ với Iran là chiến thắng sau nhiều tháng giao tranh và giúp giá xăng tại Mỹ hạ nhiệt, nhiều cuộc khảo sát cho thấy phần lớn người Mỹ vẫn hoài nghi liệu Washington có thực sự ở vị thế tốt hơn sau cuộc chiến hay không, theo tạp chí Time.
Cuộc chiến "không đáng"
Theo cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos thực hiện từ ngày 18 đến 22-6 với 1.262 người trưởng thành tại Mỹ, chỉ vỏn vẹn 24% cho rằng cuộc chiến với Iran là xứng đáng, nhưng có đến 50% đánh giá cuộc chiến không đáng và số còn lại không chắc chắn.
Đáng chú ý, chỉ 23% người tin rằng vị thế chiến lược của Mỹ đối với Iran đã được nâng cao sau cuộc chiến, trong khi 35% nhận định Washington đang ở thế yếu hơn.
Khảo sát khác của CBS/YouGov với 2.519 người Mỹ cũng cho kết quả tương tự: có 57% nhận định cuộc chiến tạo ra nhiều vấn đề hơn là giải pháp; còn 69% cho rằng cái giá phải trả cho cuộc xung đột này là quá đắt so với những tổn thất phải gánh chịu.
MOU vấp nhiều hoài nghi
Dù Nhà Trắng ca ngợi thỏa thuận sơ bộ là một thắng lợi lớn, giới lập pháp Mỹ đang xem xét kỹ bản MOU do lo ngại Washington đã nhượng bộ quá mức đối với Tehran.
Các điều khoản gây tranh cãi bao gồm việc giải phóng hàng tỉ USD tài sản bị phong tỏa của Iran, gỡ bỏ lệnh trừng phạt dầu mỏ và cam kết thành lập một quỹ tái thiết trị giá 300 tỉ USD để đầu tư vào quốc gia vùng Vịnh này.
Bên cạnh đó, việc bản MOU thiếu các điều khoản rõ ràng về quyền quản lý eo biển Hormuz làm dấy lên lo ngại các cuộc đàm phán tiếp theo có thể đẩy Mỹ vào thế phải nhượng bộ thêm.
Sự hoài nghi này cũng được phản ánh trong kết quả khảo sát của CBS/YouGov. Chỉ 22% người Mỹ tin đây là thỏa thuận có lợi hơn cho Washington, trong khi 37% cho rằng Iran mới là bên hưởng lợi nhiều hơn và 41% nhận định hai bên được lợi tương đương.
Dù vậy, 78% người được hỏi đồng ý rằng Mỹ nên chấm dứt cuộc chiến ngay lúc này. Tuy nhiên, chỉ 34% tin chính quyền ông Trump ký MOU vì đã đạt được các mục tiêu đề ra, còn 66% cho rằng Nhà Trắng chủ yếu muốn sớm kết thúc xung đột.
"Rất khó để coi đây là một chiến thắng của ông Trump, khi gần như tất cả nhượng bộ hoặc thay đổi so với chính sách trước chiến tranh đều đến từ phía Mỹ", ông William Figueroa - trợ lý giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Groningen (Hà Lan) - nhận định.
Reuters/Ipsos cũng cho thấy có tới 63% người Mỹ không tin bản MOU sẽ mang lại nền hòa bình lâu dài giữa Washington và Tehran.
Hoài nghi về mục tiêu chiến tranh
Ảnh vệ tinh cho thấy cơ sở hạt nhân Natanz gần Natanz, tỉnh Isfahan, miền trung Iran vào ngày 7-3-2026 - Ảnh: AFP/Vantor
Mục tiêu chiến tranh hàng đầu được Washington theo đuổi là vô hiệu hóa hoàn toàn mối đe dọa hạt nhân từ Iran. Tuy nhiên, dữ liệu từ CBS/YouGov chỉ ra có đến 69% người Mỹ không tin chính quyền ông Trump đã chặn đứng được vĩnh viễn chương trình hạt nhân của Tehran.
Không chỉ mục tiêu hạt nhân, người Mỹ cũng đánh giá thấp hiệu quả của các mục tiêu chiến lược khác: 68% cho rằng Mỹ chưa ngăn được Iran đe dọa các nước láng giềng; 79% không tin chiến tranh khiến chính quyền Iran trở nên thân Mỹ hơn; và 74% không tin cuộc chiến giúp người dân Iran có được sự an toàn và tự do như ông Trump từng hứa hẹn.
Về hiệu quả tổng thể, chỉ 37% đánh giá chiến dịch quân sự của Mỹ thành công, trong khi 38% cho rằng thất bại. Khi xét đến lợi ích chiến lược và kinh tế, số người đánh giá thất bại còn nhiều hơn, lần lượt là 45% và 47%.
Những kết quả này cho thấy công chúng Mỹ không chỉ nghi ngờ hiệu quả của chiến dịch quân sự, mà còn đặt câu hỏi liệu những lợi ích đạt được có tương xứng với chi phí kinh tế, ngoại giao và chính trị Washington đã bỏ ra hay không.
Triển vọng chính trị đáng lo ngại
Hệ quả từ cuộc chiến và áp lực chi phí sinh hoạt tăng cao cũng đã đẩy tỉ lệ ủng hộ chung dành cho Tổng thống Trump xuống mức thấp nhất kể từ đầu nhiệm kỳ hai.
Khảo sát của Reuters/Ipsos ghi nhận mức độ tín nhiệm dành cho ông đã tụt từ 47% (hồi tháng 1-2025) xuống còn 34% ở thời điểm hiện tại. Riêng về vấn đề chi phí sinh hoạt, chỉ có 22% người Mỹ hài lòng với cách điều hành của ông Trump.
Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tiếp tục là mối quan tâm hàng đầu của cử tri trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, mức tín nhiệm thấp này được đánh giá là một thách thức đáng lo ngại đối với Đảng Cộng hòa trong nỗ lực duy trì lợi thế chính trị.
