Mắc zona thần kinh đúng lúc bị bỏng dầu ăn hoặc kiến cắn, ông Tuấn, 78 tuổi, TP HCM tự bôi thuốc tại nhà khiến mụn nước lan rộng, bội nhiễm và đau kéo dài.
Ông Tuấn có bệnh nền cao huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu và suy thận. Tuần trước, khi nấu ăn, ông bị dầu ăn bắn vào cánh tay phải, gây bỏng nhẹ và phỏng rộp.
Cùng thời điểm, tay phải của ông xuất hiện các mụn nước do zona thần kinh. Nghĩ đây là vết bỏng dầu ăn, ông tự mua thuốc bôi tại nhà. Sau đó, các mụn nước rỉ dịch, đau rát dữ dội, kèm sốt và lan thành chùm sang cánh tay, bàn tay, ngực, lưng phải. Càng uống và bôi thuốc, tổn thương càng nặng.
Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, bác sĩ chẩn đoán ông mắc zona, các mụn nước có dấu hiệu bội nhiễm và trợt loét. Ông được điều trị bằng thuốc kháng virus đường tĩnh mạch, kháng sinh, thuốc giảm đau, chăm sóc tổn thương da và kiểm soát các bệnh nền.
Chị Bùi Thị Xô, 50 tuổi, Nghệ An, cũng từng nhầm zona với vết kiến cắn. Chị thường chăm vườn, hay bị kiến cắn gây phồng rộp vài ngày rồi tự khỏi. Tháng 6, khi vùng bụng và lưng nổi mụn nước, chị nghĩ do kiến cắn nên tự thoa thuốc, giã rau húng quế đắp lên da.
Các nốt mụn sau đó lan rộng, đau rát và khiến chị sốt hơn 39 độ C, phải nhập viện. Bác sĩ chẩn đoán mụn nước zona có dấu hiệu bội nhiễm do xử trí sai cách.
Sau hai tuần điều trị, vùng da tổn thương khô lại nhưng cơn đau vẫn kéo dài. Chị mô tả cảm giác như kiến cắn, dao đâm vào người. Uống thuốc giảm đau không đỡ, chị lên các hội nhóm tìm cách giảm đau và thử hơ ngải, đốt hương, kiêng tắm gội, không uống nước ngọt. Không cách nào có hiệu quả. Cơn đau liên tục khiến chị suy kiệt, giảm hơn 10 kg trong một tháng.
Các mụn nước zona ở cánh tay ông Tuấn trước khi điều trị (bên phải) và đã khô sau khi điều trị (bên phải). Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Theo BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm, Phó giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, zona thần kinh do virus Varicella-Zoster (VZV) gây ra. Sau khi người bệnh khỏi thủy đậu, virus không biến mất mà có thể nằm yên nhiều năm trong hạch thần kinh. Khi cơ thể suy yếu, virus tái hoạt động và gây bệnh zona.
Người lớn tuổi, người từng bị chấn thương thể chất, mắc bệnh mạn tính, ung thư hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ mắc zona cao hơn.
Zona thường gây sốt nhẹ, ớn lạnh, mệt mỏi, đau đầu, kèm các mụn nước trên da. Ở giai đoạn đầu, tổn thương có thể chỉ là nốt đỏ nhỏ, chưa có bóng nước rõ nên dễ nhầm với viêm da, vết bỏng dầu ăn, bỏng pô xe, kiến cắn hoặc muỗi chích.
Bác sĩ Cầm cho biết mụn nước zona thường mọc thành cụm, xuất hiện một bên cơ thể theo đường đi của dây thần kinh. Người bệnh có cảm giác đau rát, bỏng buốt hoặc châm chích. Đây là điểm khác với nhiều tổn thương da thông thường.
Thời gian điều trị zona hiệu quả nhất là trong 72 giờ đầu từ khi xuất hiện triệu chứng. Nếu điều trị muộn hoặc sai cách, mụn nước có thể lan rộng, rỉ dịch, bội nhiễm vi khuẩn ngoài da, gây nhiễm trùng, hoại tử và làm quá trình điều trị khó khăn hơn.
Người bệnh cũng có thể gặp các biến chứng như viêm phổi, viêm não, liệt mặt, tổn thương mắt, mất thính lực. Biến chứng thường gặp và dai dẳng là đau thần kinh sau zona, có thể kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt.
Khi có cảm giác đau rát da kèm bóng nước bất thường, người dân nên đi khám sớm. Người bệnh không tự bôi thuốc, đắp lá hoặc áp dụng mẹo dân gian vì có thể làm tổn thương da nặng hơn và tăng nguy cơ bội nhiễm.
Người phụ nữ 63 tuổi tiêm vaccine zona thần kinh tại VNVC Hoàng Văn Thụ để phòng bệnh khi trong gia đình có người mắc bệnh này bị biến chứng đau thần kinh kéo dài hơn 10 năm. Ảnh: Diệu Thuần
Zona vẫn có thể tái phát, nhất là ở người lớn tuổi, người mắc bệnh mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch. Để giảm nguy cơ, người dân cần kiểm soát tốt bệnh nền, tránh căng thẳng kéo dài, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc và duy trì lối sống lành mạnh.
Tiêm vaccine phòng zona là một biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và tái phát. Việt Nam hiện có vaccine phòng zona cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau 1-2 tháng theo chỉ định của bác sĩ.
Bác sĩ Cầm cũng lưu ý người từng mắc thủy đậu có nguy cơ phát triển zona. Ngược lại, người mắc zona có thể lây virus thủy đậu cho người chưa có miễn dịch. Vì vậy, trẻ em và người lớn chưa có miễn dịch nên tiêm vaccine thủy đậu loại đơn hoặc loại phối hợp 4 trong 1 phòng thủy đậu, sởi, quai bị, rubella để phòng bệnh.
Diệu Thuần
