Những 'tọa độ lửa' mang tên các nữ anh hùng trong chiến tranh Việt Nam

Trong ba ngày từ 25 tới 27-7, chương trình trải nghiệm Huyền thoại tuổi thanh xuân có ba suất diễn miễn phí dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ trước khi tiếp tục diễn định kỳ tối thứ bảy hằng tuần tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Hà Nội.

Trước đó, vở diễn được dàn dựng tại Bangladesh, Philippines và được giới thiệu tại hơn 80 quốc gia thành viên của Hiệp hội Sân khấu Thế giới.

Huyền thoại tuổi thanh xuân trở lại

Thay vì những chiến công rực rỡ hay những điều lớn lao, Huyền thoại tuổi thanh xuân tập trung khai thác những khía cạnh con người, đời thường nhất của những "đóa hoa bất tử" - 10 cô gái ngã ba Đồng Lộc. 

Họ là những cô gái bình thường, từ 17 đến 24 tuổi, bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ với lòng yêu nước và trở thành anh hùng khi ngã xuống, để lại thông điệp "sống một đời đáng sống".

Để tạo ra không gian chân thật nhất, ê kíp đã đưa hơn 5 tấn đất từ Đồng Lộc ra Hà Nội. Các đạo cụ như vỏ bom, quả thông… xuất hiện trong vở diễn đều là những vật dụng thực tế từ chiến trường được các nhà văn, nhà báo và ban quản lý khu di tích tặng lại.

Tại sao căn phòng này sơn đen? Sao đất, xác bom… đều thật hết? Đạo diễn Lê Quý Dương nói anh muốn khi diễn viên cũng như khán giả bước vào "tọa độ lửa" này, ký ức về nhân vật, ký ức về quãng thời gian gần 60 năm trước ở Đồng Lộc dội lên một cách thật nhất, trần trụi nhất.

Huyền thoại tuổi thanh xuân đã tạo nên sức sống bền bỉ cho tác phẩm qua hàng trăm đêm diễn trong suốt 4 năm qua (2023 - 2026) tại địa điểm cố định của Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam. 

Trong lần trở lại này, đạo diễn không có ý làm mới kịch bản đó. Anh gửi niềm tin dành cho những diễn viên không chuyên, nhưng vì quá yêu 10 cô gái Đồng Lộc mà bước lên sàn diễn, kể về những yêu thương, giận hờn, những cảm xúc rất đời của họ.

Đồng hành cùng vở diễn ngay từ đầu tới nay, Hồng Ngọc (vai liệt sĩ Dương Thị Xuân) chia sẻ không thể nào qua 100 đêm diễn mà cảm xúc giống y như đêm đầu tiên, nhưng mỗi một lần lên sân khấu có một cảm xúc khác nhau, đó là cách các diễn viên thả hồn và sống cùng nhân vật.

Cẩm Thảo (vai liệt sĩ Nguyễn Thị Nhỏ) kể thêm, có những lúc không có suất diễn, trong cuộc sống đời thường, khi ngồi cà phê, hay đi đường, các diễn viên vẫn đang "trong vai", vẫn thoại với nhau những câu thoại của các cô. Nhớ đến là thoại.

Lê Quý Dương: Có cả một "tọa độ lửa" mang tên các nữ anh hùng

Huyền thoại tuổi thanh xuân cũng là tác phẩm mở đầu cho chuỗi chương trình về các "tọa độ lửa" của phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh dọc theo chiều dài đất nước, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ trong năm 2027, với mong muốn tri ân những thế hệ đi trước đã hy sinh vì Tổ quốc.

Tại sao anh lại ám ảnh với các nữ anh hùng đến vậy? Đạo diễn Lê Quý Dương nói với Tuổi Trẻ, nỗi ám ảnh này không xuất hiện ngay từ đầu mà là một quá trình chuyển biến tâm lý.

Chuyên làm kịch thử nghiệm, Lê Quý Dương đến với Huyền thoại tuổi thanh xuân từ lời mời của Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam nhân kỷ niệm 55 năm ngày hy sinh của 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc.

Tuy nhiên khi bắt tay vào nghiên cứu, đọc tư liệu và gặp gỡ các nhân chứng lịch sử, anh bắt đầu bị rung động mạnh mẽ. Tại sao dân tộc mình lại có những người con gái tuyệt vời như vậy?

Vở diễn cũng chắp thêm những mối nhân duyên mới để Lê Quý Dương ấp ủ thực hiện những vở diễn về những người anh hùng khác, trong đó có lời mời về "đất thép" Củ Chi anh hùng.

Khi về Củ Chi, đạo diễn nhận thấy ở đó cả một kho tàng "khủng" về lịch sử, tới mức anh bị "ám ảnh". Chính điều đó thôi thúc anh mong muốn hoàn thành một bộ ba tác phẩm, trong đó Củ Chi sẽ là mảnh ghép đại diện cho miền Nam, cùng với Lam Hạ (miền Bắc) và Truông Bồn (miền Trung) tạo thành một "tọa độ của những sự hy sinh" của phụ nữ Việt Nam trong cuộc chiến tranh cứu quốc vĩ đại.

Đạo diễn nói thêm, việc một đất nước mà chị em cũng phải cầm súng ra trận là một câu chuyện lớn lao và đầy ám ảnh đối với nhân loại khi những người lẽ ra được sống trong hòa bình lại phải đối mặt với họng súng và sự hy sinh.

Và nỗi kinh hoàng ấy không chỉ là chuyện của quá khứ hay của riêng một dân tộc nào mà là câu chuyện của thế giới đương đại hôm nay.

Theo Lê Quý Dương, ở đâu đó trên quả địa cầu này vẫn đang có những cô gái trẻ phải cầm súng ra chiến trường. Đó là một bi kịch mang tính nhân bản sâu sắc mà bất cứ nơi nào trên thế giới cũng phải rùng mình khi chứng kiến.