Nông nghiệp Việt Nam vươn toàn cầu: Đừng chờ lớn mới đầu tư, hãy đầu tư để trở nên lớn

Là doanh nhân hơn 15 năm trong lĩnh vực nông nghiệp và chế biến thực phẩm, tôi nhận ra rất rõ một điều: Việt Nam không thiếu nông sản tốt, không thiếu người nông dân cần cù, càng không thiếu những doanh nhân dám làm.

Điều chúng ta còn thiếu là những doanh nghiệp nông nghiệp đủ lớn, đủ chuyên nghiệp, đủ nguồn lực và đủ kiên trì để cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Nghị quyết 68 trợ lực để "làm lớn ngay từ đầu"

Nông nghiệp Việt Nam đã quá lâu bị giới hạn bởi tư duy sản xuất nhỏ, manh mún và thiếu liên kết. Muốn cạnh tranh toàn cầu, doanh nghiệp không thể tiếp tục xây nhà máy nhỏ, công nghệ vừa đủ, rồi chờ thị trường lớn mới nâng cấp.

Do đó, chúng tôi lựa chọn cách tiếp cận ngược lại: đầu tư ngay từ đầu theo tiêu chuẩn của những thị trường khó tính nhất. Chúng tôi hướng đến việc xây dựng các nhà máy chế biến thực phẩm quy mô lớn, đạt tiêu chuẩn quốc tế, được đầu tư mạnh vào công nghệ, máy móc, tự động hóa, bảo quản, chế biến sâu và quản trị dữ liệu.

Phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chúng tôi xác định công nghệ phải được ứng dụng xuyên suốt chuỗi giá trị, từ vùng nguyên liệu đến nhà máy.

Một quả thanh long không chỉ được bán tươi. Nó có thể trở thành nước ép, sản phẩm sấy, puree, nguyên liệu thực phẩm hoặc nguyên liệu mỹ phẩm. Tương tự, các loại nông sản khác như dừa, nha đam đều có thể được chế biến nhằm gia tăng giá trị thay vì được bán dưới dạng nguyên liệu.

Giá trị nông nghiệp không nằm ở sản lượng mà ở năng lực chế biến, xây dựng thương hiệu và tiếp cận người tiêu dùng cuối cùng.

Để làm được điều đó, công nghệ phải đi cùng với nguồn nhân lực chất lượng cao. Do đó, chúng tôi nhìn nhận cần phải đầu tư vào đào tạo kỹ sư, chuyên gia, nhà quản lý, đội ngũ nghiên cứu phát triển (R&D) và lực lượng kinh doanh quốc tế để phát triển nông nghiệp.

Song song với đầu tư công nghệ, chúng tôi cũng nhìn nhận rằng phải chú trọng phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ thống quản trị minh bạch, hướng tới mục tiêu niêm yết trên thị trường chứng khoán như một chuẩn mực về chất lượng quản trị, tính minh bạch và sự trưởng thành của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp cần làm giàu cùng nông dân

Không thể có doanh nghiệp nông nghiệp mạnh nếu người nông dân vẫn nghèo. Chúng tôi không xem nông dân là người bán nguyên liệu, càng không xem họ là bên yếu thế để ép giá mà xem nông dân là đối tác chiến lược và là nền tảng của chuỗi giá trị mà doanh nghiệp theo đuổi.

Doanh nghiệp sẽ phối hợp với nông dân xây dựng các vùng nguyên liệu lớn, chất lượng cao và ổn định. Người nông dân được hỗ trợ về giống, vốn, kỹ thuật, cơ giới hóa, quy trình canh tác, thu hoạch, sơ chế và bảo quản; đồng thời cùng doanh nghiệp tuân thủ tiêu chuẩn bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Quan trọng hơn, chúng tôi hướng đến cơ chế bao tiêu đầu ra minh bạch, cùng chia sẻ thành quả khi thị trường thuận lợi và đồng hành vượt khó khi thị trường biến động. Tầm nhìn của doanh nghiệp là để "mỗi nông dân là một triệu phú trên cánh đồng", có tài sản, thu nhập ổn định và một sự nghiệp đáng tự hào trên chính mảnh đất của mình.

Bởi khi nông dân có thu nhập tốt, vùng nguyên liệu mới phát triển bền vững; vùng nguyên liệu bền vững sẽ tạo nền tảng cho nhà máy vận hành ổn định; và từ đó doanh nghiệp mới có thể xây dựng những thương hiệu nông sản đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Đó là vòng tròn thịnh vượng mà tất cả các bên đều cùng hưởng lợi.

Xây thương hiệu toàn cầu từ Việt Nam

Việt Nam đã xuất khẩu rất nhiều nông sản, nhưng phần lớn vẫn đi dưới tên của nhà nhập khẩu hoặc thương hiệu nước ngoài. Chúng ta bán nguyên liệu, còn người khác bán câu chuyện, bao bì, trải nghiệm và giá trị gia tăng. Đó là điều mà những người làm nông nghiệp thế hệ mới phải đau đáu suy nghĩ, rằng không chỉ xuất khẩu nông sản mà hướng đến xuất khẩu thương hiệu Việt.

Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp có thể làm việc với nhà phân phối và nhà nhập khẩu. Về dài hạn, chúng tôi đặt mục tiêu chủ động xây dựng mạng lưới hiện diện tại các thị trường trọng điểm thông qua văn phòng đại diện, chi nhánh, kho hàng và hệ thống phân phối.

Thành công của một thương hiệu quốc gia không chỉ đến từ sản phẩm mà còn từ chất lượng, nguồn gốc và câu chuyện phía sau. Người New Zealand không chỉ bán cherry hay kiwi mà họ bán uy tín của vùng trồng.

Người Pháp không chỉ bán rượu vang mà họ còn mang đến lịch sử, văn hóa và phong cách sống. Việt Nam cũng phải làm được điều tương tự với cà phê, sầu riêng, thanh long, dừa, chanh dây, bưởi, nha đam và nhiều sản phẩm khác.

Một thương hiệu toàn cầu không được xây dựng bằng một chiến dịch quảng cáo ngắn hạn. Nó được xây bằng nhiều năm giữ đúng lời hứa về chất lượng, nguồn gốc, an toàn và trách nhiệm. Mục tiêu của doanh nghiệp là khi người tiêu dùng thế giới nghĩ đến nông sản nhiệt đới chất lượng cao, họ sẽ nghĩ đến Việt Nam.