Thứ bảy, 11/7/2026, 19:14 (GMT+7)
Sau khi xóa bỏ loạt báo cáo khí hậu Mỹ trong ba thập kỷ, Tổng thống Trump bổ nhiệm một nhà khoa học hoài nghi về biến đổi khí hậu, thực thi chương trình báo cáo mới.
Ngày 10/7, theo Guardian, chính quyền Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm Matthew Wielicki phụ trách Chương trình Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu Toàn cầu của nước Mỹ. Nhà khoa học này không được đào tạo đúng chuyên ngành và vốn hoài nghi về biến đổi khí hậu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trò chuyện với các phóng viên trên chuyên cơ ngày 8/7. Ảnh: AP
Chương trình Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu Toàn cầu (USGCRP) được thành lập theo đạo luật cùng tên năm 1990, dưới thời cựu Tổng thống George H.W. Bush, nhằm điều phối các nghiên cứu khí hậu của 15 bộ, ngành và cơ quan liên bang.
Văn phòng điều phối chương trình này chịu trách nhiệm công bố báo cáo Đánh giá Khí hậu Quốc gia (NCA) mỗi bốn năm, tập trung vào ảnh hưởng của biến đổi khí hậu lên cơ sở hạ tầng, kinh tế và đời sống người dân, đóng vai trò nền tảng khoa học cho các chính sách liên quan. Tuy nhiên, ông Trump đã mạnh tay cắt giảm chương trình này sau khi nhậm chức, sa thải nhóm nhà khoa học thực hiện báo cáo kỳ tiếp theo cho năm 2027.
Với lần bổ nhiệm này, ông Wielicki sẽ phụ trách định hướng báo cáo Đánh giá Khí hậu Quốc gia kỳ tiếp theo. Ông là nhà địa hóa học, không được đào tạo bài bản đúng chuyên ngành khoa học khí hậu, từng làm việc tại Đại học Alabama. Ông là người hoài nghi về biến đổi khí hậu, cho rằng những người tin vào hiện tượng nóng lên toàn cầu đang "bị lừa".
Ông Matthew Wielicki, cựu giảng viên ngành Khoa học Địa chất tại Đại học Alabama, Mỹ. Ảnh cắt từ video của tổ chức truyền thông PragerU
Trên mạng xã hội hai ngày trước, nhà khoa học này đặt nghi vấn nếu mọi hiện tượng thời tiết cực đoan đều được quy cho biến đổi khí hậu theo cách này hay cách khác, quy kết này có thực sự mang tính khoa học, hay chỉ là thiên kiến được ngụy trang dưới vỏ bọc khoa học. Nghi vấn này nhằm phản hồi lại báo cáo nghiên cứu cho rằng khủng hoảng khí hậu là nguyên nhân gây ra đợt nắng nóng cực đoan ở châu Âu gần đây.
Từ năm 2023, ông Wielicki đã bày tỏ nghi ngờ về kết luận của loạt Báo cáo Đánh giá Khí hậu Quốc gia trước đó. Ông lập luận rằng sự gia tăng bức xạ Mặt Trời mới là nguyên nhân gây ra hiện tượng Trái Đất nóng lên, không phải do carbon dioxide (CO2).
Bình luận về việc bổ nhiệm này, phát ngôn viên Nhà Trắng cho biết chính phủ "cam kết sử dụng thông tin khoa học chính xác nhất để định hướng chính sách công".
"Trong một thời gian dài, Chương trình Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu Toàn cầu của Mỹ (USGCRP) bị lợi dụng như một công cụ cho các chương trình nghị sự chính trị thay vì khoa học chính xác", người này nói. Ông nhấn mạnh rằng chính phủ mong muốn khôi phục USGCRP và đảm bảo tổ chức này thực hiện đúng vai trò pháp lý.
Sau khi nhậm chức Tổng thống đầu năm 2025, ông Trump đã mạnh tay cắt giảm chương trình USGCRP. Tuần trước, cổng thông tin lưu trữ các báo cáo trước đó cũng bị ngừng hoạt động.
Động thái cải tổ USGCRP là một phần trong nỗ lực của chính quyền Trump nhắm vào các nghiên cứu khí hậu. Kể từ năm ngoái, Nhà Trắng đã đóng cửa các văn phòng thu thập dữ liệu và chương trình nghiên cứu lĩnh vực này. Chính phủ cũng công bố một báo cáo do năm nhà khoa học hoài nghi về khí hậu biên soạn. Trên nền tảng đó, ông Trump đã hủy kết luận khoa học "khí nhà kính gây hại cho con người" vào đầu năm nay.
Theo tin từ Politico, các nhà khoa học tham gia báo cáo phản bác mối nguy hại của khí nhà kính cũng được mời tham gia bản Đánh giá Khí hậu Quốc gia. Họ chỉ trích các phiên bản báo cáo trước đó, đồng thời đề xuất một bản báo cáo mới, nhấn mạnh các khía cạnh tích cực của biến đổi khí hậu. Họ cũng cảnh báo rằng các báo cáo gần đây nhất "có sức ảnh hưởng lớn", "thường xuyên được trích dẫn trong các vụ kiện về khí hậu". Đặc biệt, chúng được dùng làm nền tảng cho nhiều quy định pháp lý cũng như các vụ kiện tụng chống lại doanh nghiệp nhiên liệu hóa thạch.
Bà Judith Curry, trong nhóm nhà khoa học nói trên, cho rằng các báo cáo khí hậu quốc gia trước đó "gần như vô dụng", vì chúng dựa quá nhiều vào các kịch bản phát thải cực đoan.
Trong khi đó, ông Michael Kuperberg, giữ cương vị Giám đốc điều hành Chương trình USGCRP trước khi ông Trump nhậm chức Tổng thống, cho rằng không khó để tìm một nhóm nhỏ đánh giá không chính xác về nghiên cứu của họ. Ông khẳng định phiên bản báo cáo mà chính quyền Trump đang biên soạn sẽ không đại diện cho toàn bộ lĩnh vực khoa học.
"Nguy cơ thực sự là việc mất tính liêm chính của chính phủ liên bang. Khi chính phủ cố tình chọn một nhóm người lên tiếng rằng 'mặt trời sẽ không mọc vào ngày mai', họ sẽ không còn niềm tin vào các nhà khoa học tiếp theo", ông nói.
Bảo Bảo (theo The Guardian, Politico)
