Sự bất an với AI

MỹPhản đối xây dựng trung tâm dữ liệu, la ó, thậm chí có hành động quá khích đang là cách nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, phản ứng với làn sóng AI.

Giữa tháng 5, Eric Schmidt, cựu CEO Google, phát biểu trước khoảng 10.000 sinh viên trong lễ tốt nghiệp tại Đại học Arizona. Nhưng khi nhắc đến AI, những tiếng la ó vang lên. Bài phát biểu đôi khi bị ngắt quãng bởi tiếng ồn.

Vào tháng 4, một thanh niên 20 tuổi bị cáo buộc ném bom xăng vào nhà CEO OpenAI Sam Altman và đe dọa làm điều tương tự tại trụ sở chính của công ty ở San Francisco. Vài ngày trước đó, một người bắn 13 phát súng cửa trước nhà Ron Gibson, ủy viên hội đồng thành phố Indianapolis, sau khi ông phê duyệt một dự án trung tâm dữ liệu.

"Tôi chưa bao giờ nghĩ mình sẽ gặp chuyện này", Gibson nói với WSJ, thêm rằng đã tìm thấy một mẩu giấy ghi "không được xây dựng trung tâm dữ liệu" dưới thảm cửa nhà mình. Hai ngày sau, ông tiếp tục nhận một mẩu giấy khác với lời lẽ tục tĩu.

Cư dân hạt Lebanon giơ biển hiệu phản đối trung tâm dữ liệu được đề xuất xây dựng tại thị trấn South Annville, bang Pennsylvania. Ảnh: Lebtown

Tổng hợp các cuộc thăm dò dư luận từ đầu năm đến nay, WSJ cho biết đa số người tham gia bày tỏ mối lo ngại về AI. Họ bất bình trước sự tăng vọt giá năng lượng do sự lan rộng của trung tâm dữ liệu. Người lao động lo tình trạng mất việc làm trên diện rộng. Phụ huynh lo lắng AI làm suy yếu giáo dục và gây hại đến sức khỏe tâm thần của trẻ em.

"Tôi không nghĩ những gì mình đang chứng kiến lại leo thang nhanh đến vậy", Gregory Ferenstein, một nhà nghiên cứu về AI, nhận xét.

So với những công nghệ khác trước đây, làm sóng phản đối AI được đánh giá liên quan đến chính trị nhiều hơn. Vào tháng 4, cử tri ở Festus, Missouri, đã bãi nhiệm bốn thành viên hội đồng thành phố một tuần sau khi họ phê duyệt dự án trung tâm dữ liệu trị giá 6 tỷ USD. Hàng chục cộng đồng ở các bang từ Maine đến Arizona đang cố gắng yêu cầu cấm xây các trung tâm dữ liệu mới. Khoảng 360.000 người được cho đang tham gia hội nhóm trên Facebook phản đối loạt cơ sở này, gấp khoảng bốn lần so với tháng 12/2025.

"Chúng tôi không muốn bất kỳ trung tâm dữ liệu nào, đặc biệt là ở Michigan", Ndubisi Okoye, một giám đốc sáng tạo và họa sĩ vẽ tranh tường sống tại Detroit, viết trên X. "Đừng bao giờ mang thứ đó đến đây!".

"Mọi người cảm thấy như họ đang bị bao vây", Thượng nghị sĩ Josh Hawley nhận xét.

Dylan Patel, CEO công ty tư vấn cơ sở hạ tầng AI SemiAnalysis, dự đoán sẽ có các cuộc biểu tình quy mô lớn chống lại OpenAI và Anthropic trong vài tháng tới. "Mọi người ghét AI", ông nói trên một podcast phát sóng đầu tháng này.

Thực tế, đã có thành công nhất định trong việc ngăn chặn xây mới trung tâm dữ liệu. Theo tổ chức Data Center Watch, sự phản đối của người dân địa phương đã ngăn và làm trì hoãn ít nhất 48 dự án trị giá khoảng 156 tỷ USD năm ngoái. Số liệu từ Heatmap, kênh truyền thông về khí hậu và nhà cung cấp dữ liệu, chỉ ra 20 dự án bị hủy bỏ trong quý đầu năm do phản ứng dữ dội của người dân địa phương đối với kế hoạch xây trung tâm dữ liệu, trong khi hàng chục dự án khác đối mặt với những trở ngại tương tự, hoặc những vướng mắc về cấp phép và thiếu thiết bị.

Việc sa thải tràn lan với lý do AI cũng khiến nhiều người lo sợ bản thân bị loại bỏ. Theo Reuters, những lo ngại này càng được thể hiện rõ những tháng gần đây. Ngân hàng Standard Chartered giữa tuần trước thông báo cắt giảm 7.000 việc làm và thay thế "nguồn nhân lực có giá trị thấp " bằng AI; Meta sa thải 10% lao động từ ngày 20/5 để phân bổ nguồn lực cho các sức mạnh tính toán trí tuệ nhân tạo; hay Amazon giảm khoảng 30.000 vị trí việc làm trong bối cảnh tập trung thúc đẩy hiệu suất với AI là trọng tâm.

Công ty tư vấn tái bố trí nhân sự Challenger, Gray & Christmas đánh giá trong giai đoạn từ năm 2023 đến tháng 3/2026, các công ty đã đổ lỗi cho AI về gần 100.000 vụ sa thải. David Sacks, từng giữ chức cố vấn về AI và mật mã của Nhà Trắng, cho rằng AI chỉ đóng góp một phần nhỏ vào tổng số vụ sa thải và có thể bị các giám đốc điều hành phóng đại.

"Nỗi sợ về AI xuất phát từ những người bi quan lan truyền những kịch bản tồi tệ nhất", Sacks viết trên X.

Một báo cáo công bố tháng 4 của Gallup cho thấy, số người thuộc Gen Z lo lắng hoặc tức giận về AI đang tăng lên, trong khi số người bày tỏ hy vọng hoặc hào hứng về AI giảm mạnh so với những năm trước. Gần một nửa cho rằng rủi ro của AI lớn hơn lợi ích, trong khi chỉ 15% nghĩ công nghệ này mang lại lợi ích ròng. Hầu hết nhận ra cần phải am hiểu AI hơn, nhưng vẫn đánh giá công nghệ này cản trở sự sáng tạo.

"Những cảm xúc tiêu cực đã gia tăng trong năm qua", đại diện nhóm nghiên cứu nói. "Lực lượng lao động trẻ đang coi AI là rủi ro hơn là lợi ích".

Theo Business Insider, thực tế, không chỉ cựu CEO Google Eric Schmidt mới bị sinh viên la ó khi phát biểu tại trường học. Ngày 8/5, tại Đại học Trung Florida, Gloria Caulfield, CEO công ty bất động sản, cũng bị phản đối tương tự khi phát biểu tốt nghiệp về trí tuệ nhân tạo. Vài ngày sau, Scott Borchetta, CEO của Big Machine Records, vấp phải phản ứng tiêu cực tại Đại học Middle Tennessee State trong lúc thảo luận về tác động của trí tuệ nhân tạo đối với âm nhạc và truyền thông.

"Sự trỗi dậy của AI là cuộc cách mạng công nghiệp tiếp theo", bà Caulfield nói, sau đó những tiếng la hét vang lên khiến bà bất ngờ. "Chuyện gì xảy ra vậy? Được rồi, tôi đã chạm đến điểm mấu chốt. Chỉ vài năm trước thôi, trí tuệ nhân tạo chưa phải yếu tố ảnh hưởng đến cuộc sống của chúng ta".

Bất chấp phản đối, Eric Schmidt vẫn trình bày hết bài phát biểu của mình. Theo ông, tác động của AI sẽ "lớn hơn, nhanh hơn và có ý nghĩa hơn" bất cứ điều gì trước đây. "Nó sẽ ảnh hưởng đến mọi ngành nghề, mọi lớp học, mọi bệnh viện, mọi phòng thí nghiệm, mọi người và mọi mối quan hệ mà bạn có", ông nói giữa những tiếng ồn ào.

Schmidt cho rằng nỗi sợ hãi của thế hệ trẻ trước AI là "hợp lý". Nhưng cũng giống như các giám đốc điều hành hàng đầu hiện nay, ông mô tả sự thay đổi và gián đoạn mà AI mang lại là điều không thể tránh khỏi, do đó mọi người cần thích nghi.

CEO Google Sundar Pichai cùng quan điểm. Theo ông, thách thức với AI có thật, nhưng cơ hội vẫn có cho mọi người, đặc biệt là sinh viên. "Tôi vô cùng lạc quan về thế hệ lao động tiếp theo", ông nói trong podcast công nghệ Hard Fork cuối tuần trước. "Những sinh viên tốt nghiệp mới sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự tiến bộ và giải quyết những tác động của AI".

Đầu tháng này, tại lễ tốt nghiệp của Đại học Carnegie Mellon, Jensen Huang, CEO Nvidia, cũng lập luận AI sẽ đem lại lợi ích cho nhân loại, gồm cả những người mới bắt đầu sự nghiệp. "Giờ là lúc các bạn hiện thực hóa ước mơ của mình", ông nói trước các sinh viên. "Đây là lúc không thể hoàn hảo hơn".

Bảo Lâm tổng hợp