Hà NộiÔng Tùng, 78 tuổi, đau ngực dữ dội, bác sĩ xác định tái phát nhồi máu cơ tim sau hai năm đặt stent.
ThS.BS Nguyễn Tuấn Long, Khoa Tim mạch, cho biết bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp không ST chênh lên (NSTEMI), kết quả chụp mạch vành ghi nhận đoạn động mạch vành phải (RCA3) hẹp tới 95%. Người bệnh được đặt stent cấp cứu để tái thông dòng máu nuôi cơ tim.
Ông Tùng có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn giai đoạn 3B và bệnh động mạch chi dưới. Tháng 4/2024, ông bị nhồi máu cơ tim, đã đặt stent động mạch vành phải và động mạch mũ tại một bệnh viện. Sau can thiệp, người bệnh tuân thủ điều trị bằng thuốc, tái khám định kỳ.
Trước khi xảy ra biến cố, ông Tùng kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch. Huyết áp duy trì dưới 130/80 mmHg, đường huyết ổn định, cholesterol LDL (cholesterol xấu) ở mức 1,16 mmol/L. Ông không hút thuốc, chỉ số khối cơ thể (BMI) bình thường và tuân thủ điều trị đầy đủ.
Theo bác sĩ Long, người bệnh từng nhồi máu cơ tim và đặt stent vẫn có nguy cơ tái phát do xơ vữa động mạch là bệnh mạn tính, có thể tiếp tục tiến triển theo thời gian. Tuy nhiên, huyết áp, đường huyết, mỡ máu của ông Tùng đều được kiểm soát tốt, nên nguy cơ tái phát đáng lẽ đã giảm đáng kể.
Kết quả chụp mạch vành cho thấy các stent đặt trước đó vẫn thông tốt, không ghi nhận tái hẹp đáng kể. Trong khi đó, thân chung động mạch vành trái và đoạn xa động mạch vành phải xuất hiện tổn thương xơ vữa mới hoặc các mảng xơ vữa cũ tiến triển nhanh. Do đó, bác sĩ nghi ngờ người bệnh tái phát nhồi máu cơ tim do "nguy cơ tim mạch tồn dư".
Đánh giá chuyên sâu cho thấy dù cholesterol LDL đã đạt mục tiêu điều trị, nồng độ lipoprotein(a) - Lp(a) của người bệnh vẫn tăng cao, lên tới 176 nmol/L. Theo bác sĩ Long, Lp(a) là một loại lipoprotein có tính di truyền, được xem là yếu tố nguy cơ độc lập của bệnh tim mạch vì thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa và cục máu đông.
Không giống cholesterol LDL chịu ảnh hưởng nhiều từ chế độ ăn, luyện tập và thuốc điều trị, nồng độ Lp (a) chủ yếu do yếu tố di truyền quyết định và tương đối ổn định trong suốt cuộc đời. Vì vậy, nhiều người vẫn có Lp(a) cao dù sinh hoạt lành mạnh và kiểm soát tốt chỉ số mỡ máu thông thường.
Êkíp can thiệp cấp cứu nhồi máu cơ tim cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Do người bệnh mắc đái tháo đường, bệnh thận mạn giai đoạn 3B và xơ vữa nhiều giường mạch, bác sĩ cân nhắc kỹ việc sử dụng thuốc chống huyết khối để cân bằng giữa hiệu quả phòng ngừa nhồi máu cơ tim và nguy cơ chảy máu.
Ông Tùng cần tái khám sau 4-6 tuần để đánh giá lại hiệu quả kiểm soát mỡ máu, bao gồm LDL và ApoB - chỉ số phản ánh tổng số hạt lipoprotein gây xơ vữa. Đồng thời, bác sĩ theo dõi các yếu tố nguy cơ tim mạch tồn dư khác để điều chỉnh phác đồ khi cần.
Theo bác sĩ Long, hiện chưa có biện pháp thay đổi nồng độ Lp(a) bằng chế độ ăn hay luyện tập. Do đó, ở những người có Lp(a) tăng cao, mục tiêu điều trị là kiểm soát chặt chẽ hơn yếu tố nguy cơ tim mạch khác, đặc biệt đưa LDL-C về mức khuyến cáo, đồng thời điều trị tích cực bệnh lý đi kèm. Theo các khuyến cáo tim mạch quốc tế, người trưởng thành nên xét nghiệm Lp(a) ít nhất một lần, đặc biệt nếu mắc bệnh tim mạch do xơ vữa, có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm hoặc nghi ngờ rối loạn mỡ máu di truyền.
Đặt stent điều trị nhồi máu cơ tim chỉ giải quyết đoạn mạch bị hẹp hoặc tắc tại thời điểm can thiệp. Quá trình xơ vữa vẫn tiếp tục tiến triển gây hẹp tắc đoạn mạch ở vị trí khác nếu không kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch lâu dài. Vì vậy, người bệnh cần tái khám đúng hẹn, duy trì thuốc theo chỉ định, kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu, cân nặng, chế độ ăn và vận động. Tùy mức độ nguy cơ, đặc điểm của từng người bệnh, bác sĩ sẽ đánh giá thêm yếu tố nguy cơ tim mạch tồn dư để cá thể hóa điều trị.
Ly Nguyễn
*Tên người bệnh đã được thay đổi.
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp
