Thu nhập cải thiện trong năm qua nhưng áp lực chi tiêu và chi phí đi vay ngày một lớn khiến nhiều người cảm thấy mức sống chưa tăng.
Các thống kê gần đây ghi nhận thu nhập của người Việt cải thiện. Khảo sát mức sống dân cư năm 2025 do Cục Thống kê công bố đầu tháng 7, cho biết thu nhập bình quân mỗi tháng của người dân năm qua đạt 6 triệu đồng (theo giá hiện hành), cao hơn 10,9% so với 2024. Tại thành thị, thu nhập bình quân đầu người một tháng gần 7,4 triệu đồng, tăng 6,7% và cao gấp 1,42 lần khu vực nông thôn.
Nếu xét riêng người lao động, thống kê của Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) cũng cho thấy thu nhập bình quân của nhóm này đạt 9 triệu đồng mỗi tháng, tăng 717.000 đồng so với cùng kỳ 2025.
Báo cáo Chỉ số Năng lực tài chính (Financial Resilience Index) 2026 của Tập đoàn tài chính Sun Life cho biết 22% người Việt Nam được khảo sát cảm thấy rất an toàn về tài chính, gần gấp đôi mức trung bình 6 thị trường tiến hành nghiên cứu (Hong Kong, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Việt Nam).
Tuy nhiên, thu nhập tiến bộ không đồng nghĩa mọi nhóm đều thấy mức sống cải thiện.
Minh Hưng (29 tuổi) cho biết thu nhập nhân viên văn phòng của anh nửa đầu năm tăng 15%, chủ yếu nhờ nhận thêm việc ngoài. Tiền kiếm thêm chỉ vừa vặn bù vào chi phí du lịch cao hơn trước, dù anh còn độc thân.
"Cày thêm việc để nâng thu nhập nhưng hiện tôi cũng chỉ giữ được ổn định mức sống, duy trì được đam mê xê dịch chứ không xông xênh hơn", anh kết luận.
Tương tự, chị Thanh Hiền (30 tuổi), tại phường Gia Định (TP HCM), cho biết thu nhập gia đình nửa đầu năm tăng 20-30%, nhờ kinh doanh online ổn định hơn. Tuy nhiên, chị cảm nhận "mức sống nhìn chung không thay đổi nhiều".
Báo cáo Sun Life chỉ ra đến 84% người Việt cho biết lạm phát khiến việc trang trải chi phí hàng tháng trở nên khó khăn hơn, đưa chi phí sinh hoạt trở thành yếu tố tác động lớn nhất đến sức khỏe tài chính hộ gia đình.
"Giá thực phẩm, điện nước đến các tiền học thêm cho con cũng lên theo, nên gia đình vẫn phải cân đối chi tiêu kỹ hơn trước", chị Hiền, người có 2 con nhỏ, cho biết.
Các khoản chi như thực phẩm, điện nước và nhiên liệu ảnh hưởng đến gần 96% người tiêu dùng, trong khi chi phí y tế tiếp tục là gánh nặng đáng kể. "Phần cơm văn phòng 35.000 đồng đã lên 40.000 đồng từ đợt giá xăng biến động", Hưng kể.
CPI bình quân nửa đầu năm tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước. Sáu tháng qua, chỉ số giá tăng mạnh nhất là nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng (6,72%); giao thông (5,23%) và hàng ăn và dịch vụ ăn uống (4,79%).
Chuyên gia cho rằng, áp lực lạm phát chỉ là một phần nguyên nhân.Nhiều người cảm thấy chất lượng sống không cải thiện do họ đang chịu "áp lực kép", gồm chi tiêu tăng và chi phí trả nợ cùng tăng. Thống kê từ Mirae Asset Việt Nam (MAS), cho biết nợ xấu hình thành mới trong quý I của các ngân hàng niêm yết ước 53.400 tỷ đồng, tăng 23,2% so với quý IV/2025.
Nợ xấu phát sinh mới nhiều hơn khi mặt bằng lãi suất cho vay tăng. Theo bà Tạ Ngọc Phương Thảo, Giám đốc Quốc gia nền tảng dữ liệu và phân tích tài chính Investing tại Việt Nam, đây là chỉ dấu cho thấy gánh nặng nợ vay cũng tăng trong bối cảnh thu nhập người Việt cải thiện.
"Nhìn chung tăng trưởng thu nhập của người tiêu dùng đang bị vắt kiệt bởi lạm phát hàng thiết yếu và chi phí nợ vay. Đó có thể là lý do khiến một số lao động cảm thấy mức sống chưa cải thiện rõ rệt", bà nhận định. Đến nay, có gần 10 ngân hàng cho vay với lãi suất thực tế trên 10,5% một năm, tùy khách hàng, mức độ rủi ro, năng lực tài chính và tài sản đảm bảo.
Trước áp lực chi phí, một số người giảm khả năng dành dụm và rút bớt "quỹ dự phòng". Khảo sát của Sun Life cho hay 33% người tiêu dùng được hỏi có ý định rút tiền tiết kiệm để chi tiêu, thuộc nhóm cao nhất các thị trường nghiên cứu. Ngoài ra, 23% cắt giảm hoặc bỏ qua các khoản chi thiết yếu, 12% tạm dừng góp quỹ hưu trí hoặc các khoản tiết kiệm cho nghỉ hưu.
Áp lực chi tiêu hàng ngày khiến nhiều người khó hoạch định những mục tiêu tài chính dài hạn. Báo cáo "Sức khỏe Tài chính và Niềm tin Đầu tư của người Việt năm 2026" của Chứng khoán Thiên Việt (TVS) cho biết hai mục tiêu dài hạn chính của các gia đình Việt là chăm sóc sức khỏe và giáo dục con cái, lần lượt ở mức 48% và 47%. Tuy nhiên, chỉ 27% nhà đầu tư được hỏi đã có kế hoạch tài chính dài hạn rõ ràng cho bản thân và gia đình. Trong khi đó, 73% còn lại vẫn chưa bắt đầu, xác định mục tiêu hoặc có lộ trình cụ thể.
Người dân mua sắm ở siêu thị Mega Market An Phú (TTP HCM) trưa 7/2. Ảnh: Thanh Tùng
Ở góc độ cơ quan quản lý, đầu tháng 7, sau cuộc họp tổng kết 6 tháng của Ban chỉ đạo điều hành giá, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã yêu cầu các Bộ, cơ quan, địa phương kiểm soát tốt mặt bằng giá những tháng cuối năm. Đồng thời, ông yêu cầu tăng dự báo, cảnh báo sớm các yếu tố gây áp lực lạm phát.
Còn với những gia đình như chị Hiền, chị chọn cách tiếp tục tiết kiệm khoản chi không cần thiết, đồng thời cố gắng phát triển việc kinh doanh online. "Mục tiêu là vừa đảm bảo chi tiêu hằng ngày vừa có một khoản tiết kiệm dự phòng", chị nói.
Viễn Thông
