Thị trường lao động Mỹ có dấu hiệu cải thiện, nhưng gần hai triệu người vẫn không tìm được việc trong ít nhất nửa năm, khi tốc độ tuyển dụng trì trệ.
Norig Karakashian, 38 tuổi, kế toán ở bang California, nghỉ việc sau khi ly hôn. Anh sau đó chuyển về sống cùng cha mẹ để tiết kiệm chi phí, trong khi tìm công việc mới.
Trong một năm rưỡi qua, Karakashian đã trải qua nhiều cuộc gọi phỏng vấn nhưng không được nhận, dù từng làm tại nhiều công ty và có mạng lưới quan hệ rộng trong ngành kiểm toán tài chính.
Anh là một trong 1,9 triệu người Mỹ thất nghiệp từ 27 tuần trở lên, hay còn gọi là nhóm thất nghiệp dài hạn, theo số liệu do Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố hồi tháng 7. Nhóm này chiếm 27,3% tổng số người thất nghiệp ở Mỹ, tăng 4 điểm phần trăm trong một năm và dao động gần mức cao nhất kể từ cuối năm 2021.
Đây là nghịch lý trong bức tranh việc làm Mỹ. Trong khi nền kinh tế đã tạo thêm việc làm suốt 4 tháng và tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4,2%, mức thấp nhất trong một năm, cơ hội trở lại thị trường lao động của những người đã mất việc trong thời gian dài vẫn rất hạn chế.
Những người như Karakashian vẫn được tính là thất nghiệp do đang chủ động tìm việc, khác với những người đã ngừng tìm kiếm và bị loại khỏi lực lượng lao động. Mốc 6 tháng cũng thường là thời điểm nhiều người hết trợ cấp thất nghiệp hoặc tiền hỗ trợ thôi việc, khiến áp lực tài chính tăng mạnh.
Nhà hàng tại New York treo biển tuyển dụng vào tháng 12/2025. Ảnh: AFP
Các chuyên gia mô tả thị trường lao động Mỹ hiện nay ở trạng thái "người mới khó vào, người cũ chẳng đi". Doanh nghiệp không cắt giảm nhân sự ồ ạt, nhưng cũng thận trọng trong tuyển mới. Tỷ lệ tuyển dụng gần như không thay đổi trong hai năm và chỉ đạt 3,3% vào tháng 5.
Preston Mui, chuyên gia kinh tế cấp cao tại tổ chức nghiên cứu Employ America, cho rằng số người mới thất nghiệp không tăng đột biến do làn sóng sa thải vẫn được kiểm soát. Vấn đề là hoạt động tuyển dụng đã giảm rõ rệt, khiến những người mất việc khó tìm được cơ hội mới.
Tình trạng này tác động mạnh nhất đến nhóm trong độ tuổi lao động vàng, từ 25 đến 54. Trong đó, nhóm 25-35 tuổi vừa chiếm số lượng lớn nhất, vừa có tỷ lệ thất nghiệp kéo dài cao nhất.
Nhân viên văn phòng là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Hơn một phần ba người thất nghiệp trong lĩnh vực dịch vụ chuyên môn đã không có việc suốt ít nhất 6 tháng, nhiều người làm trong cơ quan chính phủ, tài chính và công nghệ thông tin cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự.
Ở tuổi 38, Karakashian ban đầu tự tin rằng kinh nghiệm và mạng lưới quan hệ trong lĩnh vực kế toán sẽ giúp anh sớm tìm được công việc mới. Nhưng sau thời gian dài thất bại, anh đang cân nhắc chuyển sang làm thợ khóa hoặc sửa đồng hồ.
Laura Ullrich, giám đốc nghiên cứu kinh tế tại trang tuyển dụng Indeed, cho rằng người lao động một khi mất việc sẽ rất khó quay lại, đặc biệt trong những lĩnh vực văn phòng gần như không tăng trưởng. Tình trạng này khó thay đổi nếu tốc độ tuyển dụng không phục hồi.
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) càng làm tăng cảm giác bất an. Khi công bố các đợt sa thải lớn, một số doanh nghiệp thường lấy lý do là đầu tư vào AI, nhưng tác động thực tế của công nghệ này đến thị trường lao động vẫn chưa rõ.
Một vấn đề khác là kỹ năng của ứng viên không còn phù hợp hoàn toàn với yêu cầu mới. Doanh nghiệp trước đây có thể tuyển dựa trên bằng cấp rồi đào tạo thêm, nhưng hiện ngày càng đòi hỏi ứng viên chứng minh khả năng làm việc ngay, trong đó có kỹ năng sử dụng AI.
Forbes cho rằng thất nghiệp dài hạn không chỉ là vấn đề thiếu việc làm, mà còn là khoảng trống trong quá trình chuyển đổi nghề nghiệp. Mỹ chưa có hệ thống đủ hiệu quả để giúp người lao động cập nhật kỹ năng và kết nối lại với doanh nghiệp sau khi mất việc.
Bức tranh thực tế còn đáng lo hơn con số thất nghiệp 4,2%. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động tháng 6 giảm xuống 61,5%, mức thấp nhất trong 50 năm nếu loại trừ giai đoạn Covid-19.
Lực lượng lao động giảm 720.000 người chỉ trong tháng 6, trong khi số người được xếp ngoài lực lượng lao động tăng 832.000. Điều này cho thấy tỷ lệ thất nghiệp giảm một phần do nhiều người ngừng tìm việc, chứ không hoàn toàn vì họ đã kiếm được việc mới.
Người lao động đến hội chợ việc làm HIRE360 tại Inglewood, bang California, ngày 28/4. Ảnh: AFP
Dan Roth, cựu nhân viên tuyển dụng của Amazon, mất việc từ tháng 1/2023 nhưng đến nay vẫn chưa tìm được vị trí phù hợp. Người đàn ông 41 tuổi từng thử làm tư vấn và tham gia công việc tình nguyện để duy trì kỹ năng. Vợ anh hiện là nguồn thu nhập chính của gia đình.
"Công việc mới phải có thu nhập cao hơn chi phí chăm sóc con cái, nếu không việc đi làm trở lại là vô nghĩa. Thị trường lao động lúc này, đặc biệt đối với nghề của tôi, dường như bế tắc", Roth nói.
Hà Linh (Theo WSJ, CNBC, Forbes)
