Trung Quốc vượt Mỹ, sở hữu siêu máy tính nhanh nhất

Hệ thống LineShine dùng chip tự phát triển trở thành siêu máy tính nhanh nhất thế giới, thể hiện khả năng tự chủ bán dẫn của Trung Quốc.

Trong bảng xếp hạng TOP500 công bố ngày 23/6, LineShine, đặt tại Trung tâm siêu máy tính quốc gia Thâm Quyến, đứng thứ nhất, vượt El Capitan của Mỹ, đánh dấu lần đầu Trung Quốc quay lại vị trí dẫn đầu kể từ năm 2023.

TechCrunch đánh giá, sự trở lại lần này không giống cách đây ba năm khi LineShine sử dụng hoàn toàn bộ xử lý trung tâm (CPU) do Trung Quốc tự phát triển thay cho linh kiện nước ngoài. Hệ thống cũng không phụ thuộc vào bộ xử lý đồ họa (GPU) như phần lớn siêu máy tính AI hiện nay.

Theo thông tin công bố trên website TOP500, LineShine trang bị hơn 2,4 triệu lõi xử lý Armv9, đạt hiệu năng 2,19 exaflop, tức có thể thực hiện hơn hai tỷ tỷ phép tính mỗi giây. LineShine không chứa bất kỳ chip AI tiên tiến nào, là hệ thống đầu tiên vượt ngưỡng 2 exaflop chỉ bằng CPU, đồng thời là siêu máy tính thứ năm vượt ngưỡng exascale (có khả năng thực hiện từ một tỷ tỷ phép tính mỗi giây trở lên).

Siêu máy tính LineShine. Ảnh: China Media Group

Trung Quốc lần đầu chiếm vị trí thứ nhất trong TOP500 vào năm 2010, nhưng liên tục bị Mỹ và Nhật Bản vượt qua. Năm 2023, nước này có thêm một siêu máy tính đầu bảng, nhưng sau đó ngừng gửi thông tin hệ thống của mình do bị Mỹ kiểm soát xuất khẩu liên quan đến bán dẫn. Giới chuyên gia đánh giá, động thái mới với LineShine cho thấy Trung Quốc đang muốn phô diễn khả năng tự chủ công nghệ.

"Tôi không ngạc nhiên khi đó là hệ thống số một. Điều tôi ngạc nhiên là họ đã đệ trình nó và muốn được công nhận", Addison Snell, CEO công ty chuyên về siêu máy tính Intersect360 Research, nói với Reuters. "Trung Quốc đang hy vọng thuyết phục thế giới, rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu là vô ích".

5 siêu máy tính vượt qua ngưỡng Exascale:

TOP500 là bảng xếp hạng 500 siêu máy tính mạnh nhất thế giới, ra đời từ năm 1993, được công bố hai lần mỗi năm vào tháng 6 và tháng 11. Danh sách được cộng đồng tính toán hiệu năng cao (High Performance Computing - HPC) sử dụng như thước đo để đánh giá năng lực xử lý của các siêu máy tính trên toàn cầu.

Tuy nhiên, TOP500 không đồng nghĩa với những cỗ máy mạnh nhất cho trí tuệ nhân tạo. Danh sách chủ yếu liệt kê siêu máy tính truyền thống vốn được thiết kế để giải quyết các bài toán khoa học cực kỳ phức tạp, đòi hỏi độ chính xác cao ở từng bước như mô phỏng sự tương tác giữa các nguyên tử, chủ yếu thuộc về các phòng thí nghiệm quốc gia và trường đại học. Trong khi đó, siêu máy tính AI như "nhà máy xử lý dữ liệu" khi được tối ưu hóa để thực hiện hàng tỷ phép nhân ma trận cùng lúc - loại công việc cốt lõi khi huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), tạo ảnh hay video bằng AI. Thực tế, LineShine xếp thứ tư trong một số bài kiểm tra chuẩn được thiết kế cho mô phỏng công việc AI.

Những năm qua, các công ty như Microsoft, Amazon, Alphabet, SpaceX chạy đua xây dựng siêu máy tính, nhưng chủ yếu tập trung cho lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Họ cũng không gửi hệ thống của mình lên dự án TOP500. Một nghiên cứu được công bố năm ngoái, do một nhóm chuyên gia về chính sách AI Mỹ gồm Konstantin Pilz, James Sanders, Robi Rahman và Lennart Heim thực hiện, cho thấy nếu Colossus của xAI và SpaceX nộp đơn, hệ thống này còn mạnh hơn El Capitan - hiện được chính phủ Mỹ sử dụng cho phát triển và duy trì kho vũ khí hạt nhân.

"Nếu các nhà cung cấp điện toán đám mây quy mô lớn công bố hiệu năng siêu máy tính của họ, có lẽ những hệ thống 'nhanh nhất thế giới' hiện có không thể lọt vào top 5", Jimmy Goodrich, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Xung đột và Hợp tác Toàn cầu thuộc Đại học California (Mỹ), nhận xét.

Bảo Lâm tổng hợp