Tập đoàn Thụy Điển ký với Ukraine hợp đồng trị giá hơn 2,5 tỷ USD bán 16 tiêm kích Gripen E cùng phụ tùng và thiết bị liên quan.
Tập đoàn quốc phòng Thụy Điển Saab ngày 30/6 thông báo số tiêm kích này cùng phụ tùng, vật tư và thiết bị liên quan sẽ được bàn giao cho Cơ quan Quản lý Vật tư Quốc phòng (FMV) thuộc Bộ Quốc phòng Thụy Điển vào năm 2029-2030 để chuyển cho Ukraine. Tập đoàn ước tính thương vụ này có giá trị khoảng 2,53 tỷ USD.
Trong chuyến thăm Thụy Điển hồi cuối tháng 5, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine sẽ mua 20 chiếc Gripen E. Giới chức Thụy Điển khi đó thông báo sẽ tặng 16 tiêm kích Gripen C/D đời cũ cho Ukraine để nước này tăng cường năng lực phòng không.
Ông Zelensky ngày 30/6 cho hay 16 chiếc Gripen C/D sẽ được chuyển giao cho không quân Ukraine vào đầu năm 2027 theo thỏa thuận trước đó với Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson.
Tiêm kích Gripen E của Thụy Điển. Ảnh: Saab
Bộ trưởng Quốc phòng Thụy Điển Pal Jonson nhận định thương vụ mới được công bố là "bước đầu tiên hướng tới tham vọng của Ukraine là mua tới 150 chiếc Gripen E/F trong tương lai".
JAS 39 Gripen là tiêm kích hạng nhẹ một động cơ do tập đoàn Saab của Thụy Điển phát triển và được biên chế vào không quân nước này từ năm 1996. Tổng cộng khoảng 300 chiếc đã được xuất xưởng, phục vụ trong lực lượng vũ trang của 7 nước trên thế giới.
Biến thể JAS 39E/F hiện đại nhất có giá khoảng 85 triệu USD mỗi chiếc. Chúng có kích thước lớn hơn đời cũ, mang được gần 7 tấn nhiên liệu, trang bị động cơ tua-bin phản lực F414-GE-39E do tập đoàn General Electric của Mỹ sản xuất.
JAS 39E/F có thể đạt trạng thái siêu hành trình, cho phép bay tốc độ siêu thanh mà không cần bật chế độ tăng lực. Bán kính chiến đấu của máy bay là 925-1.500 km, tùy cấu hình vũ khí và nhiệm vụ. Mỗi chiếc có 10 giá treo với tải trọng vũ khí tối đa khoảng 7,2 tấn.
Giới chuyên gia quân sự phương Tây chỉ ra rằng dòng Gripen có nhiều ưu điểm vượt trội so với tiêm kích F-16 và phù hợp với nhu cầu chiến đấu của Ukraine. Quá trình vận hành và bảo dưỡng tiêm kích Gripen không đòi hỏi lượng lớn binh sĩ được đào tạo chuyên sâu, cũng không cần nhiều hạ tầng mặt đất hỗ trợ.
Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Reuters)
