Vận hành chính quyền 2 cấp: Cần cơ chế tương xứng cho cán bộ trẻ làm công tác lâu năm

Chiều 12-6, Học viện Cán bộ TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học "Vận hành chính quyền địa phương 2 cấp - Từ thực tiễn TP.HCM".

Nhiều điểm nghẽn thể chế trong vận hành

Phát biểu tại hội thảo, TS Trần Thị Thu Hương (Học viện Cán bộ TP.HCM) nhìn nhận trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, TP.HCM gặp phải 7 điểm nghẽn thể chế cốt lõi.

Trong đó có điểm nghẽn giữa luật, nghị định và thông tư hướng dẫn. Một số thủ tục hành chính được phân cấp cho địa phương nhưng chưa được hướng dẫn thực hiện, như quy định về thẩm quyền, cách tính thời gian, thời hạn thực hiện, thành phần hồ sơ, biểu mẫu, thời điểm nộp phí, lệ phí...

Bên cạnh đó, xuất hiện nhiều vấn đề liên xã đặc thù về quy hoạch, sử dụng đất, an ninh trật tự, phòng chống cháy nổ, các dịch vụ công nhưng không có cơ quan điều phối chính thức.

Bà Phạm Phương Thảo - nguyên Phó bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM - cũng chỉ rõ thực trạng nhiều công chức sau sáp nhập chịu áp lực công việc nhiều hơn ít nhất 2 lần, đòi hỏi sự chuyên sâu và nhanh chóng hơn.

Theo bà Thảo, nhiều công việc vẫn phải làm ban đêm, cả thứ Bảy, Chủ nhật và đội ngũ cán bộ phường, xã chấp nhận dấn thân, thậm chí "không dám bệnh, không dám sinh con, không dám học thêm". 

Nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM cũng chỉ rõ cơ chế chính sách cho đội ngũ này chưa tương xứng, đặc biệt đội ngũ cán bộ trẻ làm công tác lâu năm. 

"Đây là lực lượng rất tài giỏi, đầy triển vọng, nhưng ai sẽ phát hiện để đưa họ lên?", bà chất vấn.

Bên cạnh đó, việc phân cấp, phân quyền chưa triệt để, chưa tạo được sự chủ động cho cấp cơ sở, vẫn còn tình trạng xin - cho, cào bằng, chưa thể hiện tính đặc thù địa phương. Cơ sở vật chất sau sáp nhập chưa phù hợp, còn chắp vá, nhiều trụ sở dôi dư chưa có phương án xử lý kịp thời, gây lãng phí.

Nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân

Ông Trần Quốc Khánh - Phó giám đốc Sở Nội vụ TP.HCM - thông tin đến nay TP.HCM đã sắp xếp, kiện toàn còn 16 cơ quan chuyên môn, thiết lập đồng bộ mô hình 3 phòng chuyên môn và 1 trung tâm phục vụ hành chính công tại 167/168 đơn vị. Từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố đã tiếp nhận gần 1,3 triệu hồ sơ, đúng hạn hơn 99,5%, mức độ hài lòng người dân đạt trên 96%.

Theo ông Khánh, trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có tư duy đổi mới, kỹ năng số, tinh thần trách nhiệm và đạo đức công vụ là yêu cầu cấp thiết.

Bà Trương Thị Hiền - nguyên Giám đốc Học viện Cán bộ, Chủ tịch Hội Nữ trí thức TP.HCM - dẫn kinh nghiệm của Nhật Bản thành công khi gắn phân quyền với sự tham gia cộng đồng, hay của Singapore xây dựng bộ máy tinh gọn dựa trên đội ngũ cán bộ công vụ chuyên nghiệp.

Bà Hiền cho rằng để TP.HCM vận hành hiệu quả mô hình chính quyền 2 cấp, cần tập trung hoàn thiện phân cấp, phân quyền theo nguyên tắc 5 rõ, giao nhiệm vụ phải đi liền giao thẩm quyền. Đồng thời đẩy mạnh chính quyền số thực chất, ưu tiên kết nối đồng bộ (dữ liệu dân cư, đất đai, dịch vụ công thiết yếu) nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân.

Tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Tập trung nâng cao chất lượng cán bộ, công chức cơ sở, tập trung trang bị kỹ năng thực tiễn, kỹ năng số, kỹ năng phục vụ, năng lực giải quyết các vấn đề phát sinh ở thực tiễn.

Phát biểu kết luận hội thảo, PGS.TS Nguyễn Văn Y - Giám đốc Học viện Cán bộ TP.HCM - đánh giá hội thảo hôm nay là cơ sở quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, tham mưu, đề xuất các giải pháp giúp TP.HCM vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp thông suốt, đồng bộ, hiệu quả.

Góp phần xây dựng TP.HCM trong kỷ nguyên phát triển mới trở thành một đô thị đặc biệt, tiên phong mở đường về mô hình phát triển, thể chế và phương thức quản trị hiện đại, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.