Phần nổi lên của con tàu cổ trên bãi biển Hội An - Ảnh: B.D.
Ngày 12-6, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An Phạm Phú Ngọc cho biết các thủ tục để khai quật, đưa con tàu cổ lên khỏi bãi biển Hội An vẫn đang được xúc tiến.
Chờ thủ tục phân bổ kinh phí khai quật tàu cổ
"Đây là di sản khảo cổ nên các quy trình được làm hết sức thận trọng, chặt chẽ, hồ sơ phải qua nhiều sở ngành, tham vấn nhiều đơn vị. Vấn đề mấu chốt hiện nay là phương án tài chính cho dự án khai quật đang trình các sở ngành nên việc khai quật vẫn chưa thể làm được" - ông Ngọc nói.
Di vật khảo cổ con tàu đắm có niên đại hàng trăm năm bất ngờ nổi lên ở biển Hội An cuối năm 2023 là thông tin đầy thú vị, được cộng đồng nghiên cứu khoa học biển, khảo cổ học rất quan tâm.
Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An cho biết con tàu xuất lộ đầu tiên vào tháng 12-2023, từ đó tới nay tàu nằm yên vị dưới lớp cát biển, sát chân sóng nhưng thỉnh thoảng lại xuất hiện do cát bồi lắng.
Lần nổi lên mới nhất mà người dân địa phương ghi lại được là cuối tháng 4, phần mép khoang tàu nổi lên với các cấu kiện, hình dáng tàu cổ khá rõ ràng.
Liên quan đến lai lịch con tàu cổ này, sau khi phát hiện di vật, các cơ quan chức năng đã tìm hiểu, xúc tiến các thủ tục và đã được UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) thống nhất chủ trương khai quật khẩn cấp vào tháng 2-2024.
Các cột gỗ chịu lực trên thân tàu - Ảnh: B.D.
Một di vật khảo cổ thú vị ở Hội An
Trong năm 2024, Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An (nay là Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An) phối hợp với Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM), Bảo tàng tỉnh Quảng Nam (nay là Bảo tàng Đà Nẵng) khảo sát chuyên sâu.
Kết quả bước đầu cho thấy tàu có kích thước lớn, cấu trúc mạnh mẽ; được làm từ loại gỗ có độ bền cao và khả năng chịu lực tốt là gỗ bằng lăng (săng lẻ), kiền kiền và gỗ thông. Tàu dùng chất xảm trét ngăn chặn sự xâm nhập của nước.
Cấu trúc tàu cho phép thực hiện những chuyến hải trình dài ngày như hoạt động thương mại trên biển hoặc hải chiến.
Dựa trên các yếu tố như vị trí phát hiện con tàu từng nằm sâu trong đất liền, sự tương đồng sâu sắc về các đặc điểm cấu trúc, kỹ thuật thi công cùng vật liệu xây dựng với các con tàu đắm truyền thống Biển Đông đã phát hiện trong vùng biển Đông Nam Á… thì có thể nhận định khả năng cao tàu có niên đại giữa cuối thế kỷ 14 đến thế kỷ 16.
Tại cuộc họp của Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa Hội An với Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng cuối năm 2025, các đơn vị thống nhất sẽ báo cáo UBND TP Đà Nẵng cùng các cơ quan chức năng, đẩy nhanh thủ tục để khai quật tàu vào tháng 4-2026.
Tuy nhiên đến nay công việc vẫn chưa thể tiến hành, cộng đồng đang rất kỳ vọng vào công việc khai quật để công bố thông tin khoa học về di vật này.
