Vì sao giới đầu tư chứng khoán thường 'ngóng' tin lãi suất giảm?

Khảo sát tại ngày 30-6 cho thấy mức lãi suất cao nhất dành cho tiền gửi tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng tại phần lớn ngân hàng niêm yết vào khoảng 6,25 - 6,75%/năm, nhóm ngân hàng quốc doanh lớn giữ ở mức 6,8%/năm.

Trong báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026, Chứng khoán SSI nhận định thị trường chứng khoán có thể vẫn dao động trong biên độ hẹp. Một trong những lý do là lãi suất được dự báo duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn. Vì sao lãi suất là một trong những biến số quan trọng nhà đầu tư cần theo dõi?

Cách lãi suất vận hành

Hiểu một cách đơn giản, lãi suất là chi phí sử dụng tiền. Khi gửi tiền vào ngân hàng, người gửi nhận được lãi như khoản bù đắp cho việc chưa sử dụng số tiền đó. Ngược lại, người đi vay phải trả lãi để có quyền sử dụng nguồn vốn trong một khoảng thời gian nhất định.

Lãi suất được xem là "giá của đồng tiền" và ảnh hưởng đến gần như mọi hoạt động của nền kinh tế, từ tiêu dùng, đầu tư đến sản xuất kinh doanh.

Trong những giai đoạn kinh tế tăng trưởng chậm hoặc cần thêm động lực phục hồi, ngân hàng nhà nước thường thực hiện chính sách tiền tệ nới lỏng bằng cách giảm lãi suất điều hành. Khi đó, các ngân hàng thương mại cũng có điều kiện giảm lãi suất huy động và cho vay, giúp doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn với chi phí thấp hơn.

Đó cũng là lúc thị trường thường nhắc đến khái niệm "tiền rẻ". Tiền rẻ không có nghĩa là đồng tiền mất giá, mà là chi phí vay vốn thấp hơn, tạo điều kiện để dòng tiền lưu thông mạnh hơn trong nền kinh tế.

Lãi suất tác động tới chứng khoán

Lãi suất thấp tác động đến chứng khoán thông qua hai kênh quan trọng nhất là định giá doanh nghiệp và dòng tiền đầu tư.

Tác động đầu tiên là khi lãi suất thấp giúp định giá cổ phiếu cao hơn. Trong tài chính, giá trị doanh nghiệp thường được xác định bằng phương pháp chiết khấu dòng tiền (Discounted Cash Flow - DCF), tức quy đổi các khoản lợi nhuận dự kiến trong tương lai về giá trị hiện tại.

Trong công thức này, lãi suất đóng vai trò là tỉ lệ chiết khấu. Khi lãi suất giảm, tỉ lệ này cũng giảm theo, khiến giá trị hiện tại của doanh nghiệp tăng lên. Vì vậy, cùng một doanh nghiệp nhưng trong môi trường lãi suất thấp, mức định giá thường sẽ cao hơn.

Bên cạnh đó doanh nghiệp cũng được hưởng lợi trực tiếp khi chi phí vay vốn giảm. Lãi vay thấp giúp tiết kiệm chi phí tài chính, cải thiện lợi nhuận và tạo điều kiện triển khai các dự án đầu tư mới. Khi triển vọng lợi nhuận sáng hơn, giá cổ phiếu cũng có cơ hội tăng theo.

Thứ hai, lãi suất thấp kích thích dòng tiền dịch chuyển sang chứng khoán. Khi lãi suất tiết kiệm ở mức cao, gửi ngân hàng là lựa chọn hấp dẫn vì lợi nhuận ổn định và rủi ro thấp. Ngược lại, khi lãi suất giảm, sức hấp dẫn của kênh tiết kiệm cũng giảm theo. Lúc này, một phần dòng tiền nhàn rỗi sẽ tìm đến những tài sản có khả năng sinh lời cao.

Chứng khoán SSI đánh giá lãi suất huy động có thể nhích lên và qua đó cải thiện sức hấp dẫn của kênh tiền gửi trong nửa cuối năm 2026. Dù vậy, sự chững lại của các kênh đầu tư khác, đặc biệt là bất động sản, vàng hay tiền số, có thể giúp cổ phiếu tiếp tục giữ vị thế tương đối thuận lợi trong danh mục của cả nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức.