Vì sao VietinBank vẫn 'mắc kẹt' với khoản đầu tư tại Cảng Sài Gòn sau gần 10 năm?

Vì sao VietinBank chưa thể thoái vốn?

Sau ba lần đăng ký bán vốn không thành công, Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam -VietinBank (CTG) tiếp tục đưa toàn bộ hơn 19,31 triệu cổ phiếu SGP của Công ty CP Cảng Sài Gòn ra thị trường.

Theo công bố ngày 29-6, VietinBank dự kiến bán toàn bộ số cổ phiếu trên từ ngày 6-7 đến 4-8 theo phương thức khớp lệnh. Nếu giao dịch thành công, ngân hàng sẽ không còn sở hữu 8,93% vốn tại Cảng Sài Gòn.

Đây là lần thứ tư kể từ đầu năm 2026 VietinBank đăng ký bán toàn bộ phần vốn tại doanh nghiệp cảng biển này.

Trong ba đợt giao dịch trước, kết quả gần như không thay đổi. Đợt đầu từ ngày 2-3 đến 31-3, VietinBank chỉ bán được 26.500 cổ phiếu trên tổng số hơn 19,34 triệu cổ phiếu đăng ký. Hai đợt tiếp theo, diễn ra từ ngày 13-4 đến 12-5 và từ ngày 25-5 đến 23-6, đều không phát sinh giao dịch. Sau nhiều tháng triển khai kế hoạch thoái vốn, ngân hàng vẫn nắm giữ hơn 19,31 triệu cổ phiếu SGP.

Điều đáng chú ý là việc chưa thoái được vốn không xuất phát từ kết quả kinh doanh của Cảng Sài Gòn. Quý 1-2026, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu 293,7 tỉ đồng, tăng 11,7% so với cùng kỳ năm trước; lợi nhuận sau thuế đạt 144,7 tỉ đồng, tăng 32%.

Theo giới phân tích, khó khăn nằm ở quy mô khoản đầu tư và đặc điểm của cổ phiếu SGP.

VietinBank hiện nắm giữ hơn 19,31 triệu cổ phiếu SGP, tương đương gần 9% vốn điều lệ. Trong khi đó, thanh khoản của cổ phiếu này trên UPCoM khá thấp. Kết phiên 9-7, SGP đóng cửa ở mức 22.200 đồng/cổ phiếu, còn khối lượng khớp lệnh bình quân nhiều tháng qua chỉ dao động khoảng 10.000 - 40.000 cổ phiếu mỗi phiên.

Với thanh khoản như trên, nếu tiếp tục bán qua khớp lệnh, VietinBank sẽ cần rất nhiều phiên giao dịch để thoái hết lượng cổ phiếu đang nắm giữ, đồng thời lượng cung lớn cũng có thể gây áp lực lên giá cổ phiếu.

Trong trường hợp chuyển nhượng theo phương thức thỏa thuận, bài toán cũng không đơn giản. Bên mua phải bỏ ra số vốn lớn để sở hữu 8,93% vốn điều lệ và trở thành cổ đông lớn, nhưng vẫn là cổ đông thiểu số khi Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) đang nắm 65,45% vốn và giữ quyền chi phối tại Cảng Sài Gòn.

Khoản đầu tư bắt nguồn từ xử lý nợ Vinalines

Phần vốn VietinBank đang nắm giữ tại Cảng Sài Gòn không phải một khoản đầu tư tài chính thông thường mà bắt nguồn từ quá trình tái cơ cấu Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines, nay là VIMC) hơn 10 năm trước.

Giai đoạn 2014-2015, VietinBank là một trong những chủ nợ lớn của Vinalines với dư nợ hơn 2.300 tỉ đồng; nếu tính cả công ty mẹ và các đơn vị thành viên, tổng dư nợ khoảng 5.000 tỉ đồng. 

Trong bối cảnh giá trị tài sản bảo đảm là tàu biển giảm mạnh, ngân hàng tham gia cổ phần hóa Cảng Sài Gòn theo phương thức cấn trừ nợ thành vốn góp. VPBank cũng trở thành nhà đầu tư chiến lược theo phương thức tương tự.

Chỉ khoảng một năm sau cổ phần hóa, cả VietinBank và VPBank đều đề nghị được chuyển nhượng toàn bộ số cổ phần đang nắm giữ trước thời hạn hạn chế chuyển nhượng 5 năm nhằm thực hiện chủ trương của Ngân hàng Nhà nước về thu hồi các khoản góp vốn, mua cổ phần.

Đến tháng 6-2017, HĐQT Cảng Sài Gòn chấp thuận chuyển toàn bộ số cổ phần do VPBank nắm giữ từ diện hạn chế chuyển nhượng sang tự do chuyển nhượng theo đề nghị của ngân hàng. Trong khi đó, các tài liệu công bố hiện nay chưa ghi nhận nghị quyết tương tự đối với phần vốn của VietinBank.

Đến nay, VPBank vẫn nắm 7,44% vốn điều lệ, còn VietinBank sở hữu 8,93%.

Phải đến năm 2025, VietinBank mới triển khai kế hoạch thoái toàn bộ phần vốn tại Cảng Sài Gòn. Tuy nhiên, sau ba đợt giao dịch không thành công trong năm 2026, ngân hàng tiếp tục đăng ký bán toàn bộ số cổ phiếu đang nắm giữ.

Kết quả của đợt giao dịch kéo dài đến đầu tháng 8 sẽ cho thấy liệu VietinBank có thể khép lại khoản đầu tư hình thành từ quá trình xử lý nợ Vinalines sau gần một thập kỷ hay chưa.