Viện KSND tối cao đang lấy ý kiến dự thảo hồ sơ chính sách dự án bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Một trong những nội dung quan trọng là đề xuất bổ sung cơ chế "tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự".
Tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự được hiểu là tạm thời chưa truy cứu trong một thời gian để tạo điều kiện cho người thực hiện tội phạm khắc phục hậu quả, chứ không phải xóa bỏ trách nhiệm hình sự. Mục đích nhằm tăng hiệu quả thu hồi tài sản, "cứu" các dự án còn có thể khắc phục; đồng thời tháo gỡ tâm lý sợ sai, sợ bị hình sự hóa trong thực thi nhiệm vụ.
Viện KSND tối cao đề xuất bổ sung cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự
ẢNH: PHÚC BÌNH
Tại dự thảo, Viện KSND tối cao đề xuất theo hướng cơ quan, người tiến hành tố tụng xem xét tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, bị can, bị cáo nếu họ có đơn và thuộc trường hợp theo quy định tại bộ luật Hình sự.
Người được tạm hoãn phải có văn bản cam kết về phương án, tiến độ khắc phục hậu quả; các tài liệu chứng minh khả năng thực hiện theo phương án, tiến độ đã cam kết.
Cùng đó là có mặt theo giấy triệu tập; không bỏ trốn, không tiếp tục phạm tội; không mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật; không tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ việc, vụ án, tẩu tán tài sản liên quan…
Nếu có đủ căn cứ tạm hoãn, cơ quan tiến hành tố tụng trong từng giai đoạn (cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án) ra quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết nguồn tin về tội phạm, tạm đình chỉ điều tra vụ án, tạm đình chỉ vụ án hoặc hoãn phiên tòa.
Thời hạn tạm hoãn do cơ quan tiến hành tố tụng quyết định phù hợp với từng vụ việc, vụ án, căn cứ vào hậu quả xảy ra và điều kiện, phương án, khả năng khắc phục… Song, tối đa không quá 2 năm, trường hợp cần thiết có thể gia hạn 1 lần không quá 1 năm.
Trong thời hạn trên, nếu người được tạm hoãn đã khắc phục toàn bộ hậu quả thì cơ quan tiến hành tố tụng ra ngay quyết định không khởi tố vụ án, đình chỉ điều tra vụ án, đình chỉ điều tra đối với bị can, đình chỉ vụ án, đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo hoặc ra ngay bản án miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt.
Nếu chỉ khắc phục được một phần hậu quả hoặc vi phạm nghĩa vụ cam kết thì cơ quan có thẩm quyền ra quyết định phục hồi việc giải quyết nguồn tin về tội phạm, phục hồi điều tra, phục hồi vụ án hoặc mở lại phiên tòa để tiếp tục giải quyết theo quy định.
Trước đó, tại dự thảo bộ luật Hình sự, Bộ Công an cũng đã đề xuất cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, nhằm thống nhất với nội dung tại dự thảo chính sách bộ luật Tố tụng hình sự.
Theo đề xuất, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự không áp dụng đại trà mà chỉ dành cho nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế (chương XVIII bộ luật Hình sự).
Người được tạm hoãn phải đáp ứng đồng thời 3 điều kiện. Một là, gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Hai là, không tham nhũng. Ba là, các dự án phải có khả năng, phương án và điều kiện khắc phục, mang lại hiệu quả.
