Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng - Ảnh: PHÚC TÀI
Ngày 23-7, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) thông báo áp thuế nhập khẩu mới với 60 nền kinh tế, với lý do "không áp đặt và thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức".
Trong đó phía Mỹ thông báo áp dụng mức thuế 12,5% từ ngày 24-7 (giờ Mỹ) cho tất cả các nền kinh tế "bị điều tra" theo Mục 301. Trước đó vào ngày 29-5 vừa qua, USTR đã tuyên bố khởi động "điều tra" Việt Nam theo Mục 301 đối với một số vấn đề liên quan đến bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam.
Trả lời câu hỏi của Báo điện tử Tuổi Trẻ về vấn đề trên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng nhấn mạnh:
"Quyết định của USTR chưa phản ánh đầy đủ thực tế và những nỗ lực của Việt Nam trong phòng ngừa, giảm thiểu và xóa bỏ lao động cưỡng bức, trong đó có việc cấm nhập khẩu sản phẩm có sử dụng lao động cưỡng bức.
Việt Nam nghiêm cấm mọi hình thức lao động cưỡng bức, tuân thủ nghiêm túc các quy định của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), các điều ước quốc tế và hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam là thành viên.
Ngày 22-7-2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 292/2026/NĐ-CP, trong đó quy định cấm nhập khẩu hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế tạo toàn bộ hoặc một phần bằng hành vi cưỡng bức lao động.
Việt Nam sẽ tiếp tục trao đổi, làm việc với phía Mỹ trên tinh thần xây dựng, hợp tác; đề nghị phía Mỹ đánh giá đầy đủ các biện pháp Việt Nam đã triển khai để điều chỉnh mức thuế áp dụng đối với hàng hóa Việt Nam phù hợp với thực tế, cũng như các nỗ lực xây dựng pháp luật và thực thi của Việt Nam".
Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 của Mỹ được thiết kế nhằm giải quyết các hành vi mà Washington cho là ảnh hưởng đến thương mại của nước này.
Với cuộc điều tra theo Mục 301 của Mỹ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng đã có các tuyên bố vào ngày 1-5, 14-5 và 30-5-2026 liên quan đến vấn đề này.
Trong đó hôm 1-5, bà Phạm Thu Hằng khẳng định bảo vệ sở hữu trí tuệ là ưu tiên cao, chủ trương, chính sách xuyên suốt của Việt Nam nhằm xây dựng môi trường minh bạch và chuyển đổi mô hình tăng trưởng lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính.
Sau đó vào hôm 14-5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao nhấn mạnh Việt Nam kiên quyết xử lý nghiêm mọi hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Theo Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, các biện pháp áp thuế mới nhằm gây sức ép để các đối tác tăng cường thực thi những quy định cấm nhập khẩu hàng hóa do lao động bị cưỡng bức sản xuất.
Tuy nhiên theo giới quan sát, động thái mới nằm trong nỗ lực của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm duy trì việc áp thuế bổ sung với hàng hóa nhập khẩu vào nước này. Hồi tháng 2 rồi, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ các mức thuế Tổng thống Trump áp đặt với nhiều nước dựa trên Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA).
Ông Trump sau đó ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10% trong 150 ngày, viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Mức thuế này đã hết hạn vào cuối ngày 23-7 (giờ Mỹ), do không đủ cơ sở để được gia hạn.
Như vậy có thể hiểu mức thuế mới từ 10 - 12,5% mà USTR vừa công bố là sự thay thế mức thuế 10% vừa hết hạn.
