Xuồng không người lái Ukraine và bom lượn Nga - vũ khí giá rẻ đang 'đọ sức'

Xung đột Ukraine đang chứng kiến bước chuyển mình chưa từng có của chiến tranh hiện đại. Trước áp lực tiêu hao khốc liệt, Matxcơva và Kiev đều đẩy mạnh các công nghệ tự hành: giá rẻ, dễ sản xuất, nhưng có thể tạo tác động chiến lược.

Bom lượn thay thế pháo binh

Theo tạp chí Forbes, Nga và Ukraine đều áp dụng học thuyết quân sự lấy hỏa lực làm trung tâm, trong đó pháo binh là lực lượng chủ lực để tiêu diệt đối phương.

Tuy nhiên sự xuất hiện dày đặc của các thiết bị bay không người lái (drone) khiến pháo binh truyền thống dễ bị phát hiện, tập kích, làm giảm hiệu quả tác chiến.

Trước thách thức đó, hai nước cần giải pháp thay thế có khả năng giội hỏa lực hạng nặng với số lượng lớn. Matxcơva đã lấp khoảng trống này bằng bom lượn, còn Kiev cũng đang có giải pháp của họ.

Bom lượn thực chất là bom thông thường, được gắn thêm cánh và hệ thống dẫn đường. Sau khi thả từ máy bay, cánh bung ra giúp quả bom bay xa hàng chục km. Nhờ định vị vệ tinh, bom đánh trúng mục tiêu với độ chính xác cao.

Vì di chuyển tốc độ cao ngay khi rời máy bay, bom lượn rất khó bị phòng không mặt đất đánh chặn. Với trọng lượng hàng trăm kg, sức công phá của nó vượt trội so với drone hay súng cối, tương đương các đợt pháo kích dồn dập.

Giống các dòng drone giá rẻ như Bayraktar, Shahed từng làm mưa làm gió trên chiến trường, bom lượn của Nga và Ukraine đều có chi phí sản xuất thấp, quy trình chế tạo đơn giản.

Nga tận dụng kho bom thời Liên Xô cũ để cải tiến thành bom lượn giá rẻ. Các dòng phổ biến như FAB-250, FAB-500, FAB-1500, FAB-3000 được thả từ tiêm kích Su-34, có thể bay tới 60-95km trước khi giội đầu nổ nặng 250-3.000kg xuống mục tiêu.

Theo chuyên gia tại Viện Nghiên cứu quân sự Hoàng gia Anh (RUSI), loại vũ khí này mang lại phần lớn tính năng của một tên lửa trị giá hàng triệu USD, nhưng chi phí chỉ bằng một phần rất nhỏ.

Ukraine gặp hạn chế do không có nguồn bom lớn như Nga. Tuy nhiên Kiev đã phát triển bom lượn nội địa qua sáng kiến Brave1. Mẫu Vyrivniuvach do DG Industry chế tạo, nặng 250kg, ra mắt tháng 5-2026.

Nga gia tăng mạnh việc sử dụng bom lượn thời gian qua. Báo cáo cho thấy nước này đã thả hơn 1.800 quả chỉ trong tuần đầu tháng 6. Tới đây, bom lượn có thể được tích hợp cảm biến từ công nghệ drone, thậm chí thêm động cơ để tăng tầm bay.

Song song đó, các biện pháp tác chiến điện tử cũng sẽ được nâng cấp nhằm gây nhiễu hoặc đánh lừa hệ thống dẫn đường.

Xuồng không người lái mở rộng chiến tuyến

Ukraine tuyên bố là quốc gia đầu tiên thành lập đơn vị chuyên trách sản xuất xuồng không người lái, với các mẫu nổi bật như Magura và Sea Baby.

Magura được thiết kế để tấn công tàu chiến Nga trên Biển Đen, bằng cách lao vào mục tiêu ở tốc độ cao rồi kích nổ.

Theo Hãng tin AP, thiết bị này dài 5,5m, tầm hoạt động khoảng 800km, thời lượng vận hành 60 giờ và mang được đầu nổ 200kg. 

Nhờ thiết kế nhỏ gọn, tín hiệu radar thấp và có thể điều khiển từ xa, Magura rất khó bị phát hiện.

Ukraine còn phát triển mẫu Sea Baby, mang tới 850kg thuốc nổ, tốc độ 90km/h, tầm hoạt động tới 1.000km.

Cả hai loại xuồng đều dùng GPS và camera truyền dữ liệu trực tiếp, cho phép điều khiển chính xác từ xa.

Ngày 3-8, Tổng cục Tình báo quốc phòng Ukraine (HUR) cho biết đã dùng xuồng Magura thế hệ mới tấn công các mục tiêu radar Nga tại Crimea, đồng thời phóng drone đánh vào mục tiêu trên bộ.

"Kể từ giờ, xuồng Magura của chúng tôi cũng trở thành mối đe dọa đối với lực lượng Nga trên bộ. Điều này về cơ bản đã đưa cuộc chiến sang một hướng mới", HUR tuyên bố.

Cơ quan này nhận định Magura đóng vai trò then chốt trong chiến dịch của Ukraine trên Biển Đen. Tính đến tháng 5-2025, đơn vị đặc nhiệm Đội 13 thuộc HUR đã dùng loại xuồng này tấn công 17 mục tiêu Nga trên biển và trên không.

Mỗi chiếc Magura hay Sea Baby có giá vài trăm nghìn USD, nhưng vẫn rẻ hơn rất nhiều so với các tàu chiến trị giá hàng trăm triệu USD mà chúng có thể phá hủy.