YouTube vô tư vi phạm quy định?

Theo nghị định số 342 của Chính Phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Quảng cáo, có hiệu lực từ 15-2-2026, định dạng quảng cáo bằng chuỗi hình ảnh chuyển động hoặc video, nghị định quy định thời gian chờ tắt tối đa là 5 giây.

Thế nhưng, theo ghi nhận, xem YouTube trên các tivi thông minh (Smart TV) vẫn phải xem quảng cáo nhiều hơn 5 giây.

Phải xem quảng cáo đến 30 giây

Đang xem một video về phim kiếm hiệp trên ứng dụng YouTube cài đặt trên chiếc tivi thông minh tại nhà, anh Chiêu (TP.HCM) cho hay nhiều lần "bị ép" phải xem các quảng cáo chen ngang. Tất nhiên do dùng loại miễn phí nên anh Chiêu đành chấp nhận, nhưng điều đáng nói là nhiều quảng cáo có thời gian không cho tắt lên đến hơn 30 giây.

"Đa phần quảng cáo chen ngang đều hiện nút bấm cho bỏ qua quảng cáo sau 5 giây hoặc tự động bỏ qua, nhưng cũng không ít những quảng cáo bắt buộc phải xem kéo dài đến hơn 10 giây, 20 giây, thậm chí 30 giây. Các quảng cáo này có thể gộp nhiều quảng cáo ngắn lại với nhau", anh Chiêu nói.

Nhiều người dùng khác cũng liên tục phản ánh về việc vẫn phải chịu đựng các đoạn quảng cáo không cho phép bỏ qua kéo dài từ 15 - 30 giây khi xem YouTube trên tivi.

Ghi nhận của phóng viên Tuổi Trẻ dùng YouTube trên nhiều thiết bị khác nhau, gồm cả smartphone, máy tính bảng, máy tính để bàn và tivi thông minh, theo đó, ngoại trừ YouTube trên tivi thông minh, các quảng cáo chen ngang trong các video trên các thiết bị còn lại đều hiển thị nút bấm bỏ qua sau 5 giây.

Riêng YouTube trên tivi thông minh vẫn có rất nhiều đoạn quảng cáo kéo dài đến hơn 10 giây, 20 giây, thậm chí 30 giây mới xuất hiện nút bấm bỏ qua. Tuổi Trẻ đã liên hệ với đại diện truyền thông Google để gửi câu hỏi về tình trạng nêu trên nhưng chưa nhận được câu trả lời.

Bên cạnh đó, quy định pháp luật mới cũng yêu cầu các nền tảng dịch vụ trực tuyến phải tích hợp cơ chế báo cáo vi phạm quảng cáo thực sự trực quan và thân thiện với người dùng Việt Nam ngay trên giao diện hiển thị của từng sản phẩm tiếp thị.

Thế nhưng hiện nay, người dùng khi gặp các quảng cáo sai sự thật, quảng cáo thực phẩm chức năng thổi phồng công dụng như thuốc chữa bệnh, hoặc mỹ phẩm sử dụng hình ảnh bác sĩ giả mạo vẫn gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm công cụ báo cáo trực tiếp để gửi phản hồi tới cơ quan quản lý nhà nước. Tình trạng này đang diễn ra trên nhiều nền tảng mạng xã hội chứ không riêng gì YouTube.

Điều này cho thấy tính tuân thủ của các "ông lớn" công nghệ chưa thực sự đồng bộ hóa toàn diện hệ thống theo chiều sâu của luật pháp Việt Nam.

Khi quảng cáo cưỡng bức phản tác dụng

Chuyên gia truyền thông Dy Khoa, ThS truyền thông khoa học và thu hút công chúng, phân tích: "Một người có thể xem hết quảng cáo vì không còn lựa chọn khác. Tuy nhiên, điều họ nhớ lại sau đó đôi khi không phải là sản phẩm mà là cảm giác khó chịu. Điều này vô tình khiến hình ảnh thương hiệu bị ảnh hưởng. Quảng cáo hiệu quả không phải là quảng cáo khiến người xem không thể thoát ra mà khiến người xem sẵn sàng ở lại vì nội dung đủ hấp dẫn hoặc đủ hữu ích".

Đồng tình với quan điểm này, bà Nguyễn Thị Ánh Hồng, Giám đốc marketing hệ thống bán lẻ 24hStore, chia sẻ từ thực tế vận hành đơn vị của mình: "Quy định tắt quảng cáo sau tối đa 5 giây không làm marketing yếu đi, mà buộc marketing phải văn minh hơn. Một quảng cáo tốt cần thắng người dùng bằng nội dung, lợi ích và sự phù hợp, không phải bằng việc khóa nút tắt".

Từ góc nhìn của một doanh nghiệp làm quảng cáo, bà Ánh Hồng đề xuất hướng đi mới cho những người làm tiếp thị: "Thay vì cố kéo người xem bằng quảng cáo dài, doanh nghiệp nên đưa ưu đãi, lợi ích chính hoặc thông điệp nổi bật vào 3 - 5 giây đầu (Visual Hook)".

Giám sát chặt chẽ hơn

Hơn một năm qua, sự hỗn loạn của các hình thức quảng cáo rác, quảng cáo cưỡng bức người xem đã trở thành vấn nạn gây ức chế trên không gian số. Sự ra đời của quy định trên được kỳ vọng sẽ thiết lập lại trật tự và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng.

Theo chuyên gia Dy Khoa: "Điểm đáng chú ý không phải chỉ là giới hạn quảng cáo được tắt sau tối đa 5 giây mà quan trọng hơn là pháp luật đã khẳng định người dùng có quyền chủ động quyết định có tiếp tục xem quảng cáo hay không. Điều này phù hợp với xu hướng quản lý của nhiều quốc gia".

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng thẳng thắn chỉ ra thực tế đáng buồn là: "Không ít quảng cáo trên nhiều nền tảng số vẫn kéo dài khá lâu. Có quảng cáo có nút tắt nhưng rất nhỏ. Có trường hợp người dùng bấm vào nút tắt lại bị chuyển sang trang bán hàng hoặc một quảng cáo khác".

Thực tế hiện nay cho thấy người dùng đang bị bủa vây bởi quá nhiều định dạng quảng cáo chen ngang. Từ đó, nhiều chuyên gia trong lĩnh vực khuyến nghị cơ quan quản lý cần có cơ chế kiểm tra thực tế trên nhiều thiết bị, nhiều tài khoản và nhiều phiên bản ứng dụng khác nhau.

Khi cả cơ quan quản lý, nền tảng, doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng chủ động tham gia phản ánh và xử lý nghiêm khắc, môi trường quảng cáo trực tuyến mới có thể thực sự trở nên minh bạch và văn minh.