Không chỉ điện, giá smartphone, phần mềm máy tính, máy chơi game và cả giá nhà tại Mỹ cũng đang tăng vì cơn sốt AI toàn cầu.
Công nghệ tiên tiến có thể thay đổi nền kinh tế bằng cách tạo ra cơ hội, việc làm, thậm chí là các ngành công nghiệp mới, đồng thời thúc đẩy mạnh năng suất và tăng trưởng. Tuy nhiên, những lợi ích dài hạn đó thường đi kèm khó khăn trong ngắn và trung hạn.
Với trí tuệ nhân tạo (AI), những tác động này gồm mất việc làm, tăng trưởng tiền lương chậm lại, khoảng cách giàu nghèo nới rộng và đặc biệt là lạm phát tăng tốc. Dữ liệu gần đây cho thấy sự quan tâm và các khoản đầu tư khổng lồ vào AI đã đẩy giá của nhiều loại hàng hóa, dịch vụ tại Mỹ lên.
"Các hộ gia đình phải chi thêm hơn 375 USD để mua cùng một lượng hàng hóa và dịch vụ như cùng kỳ năm ngoái, do tác động của AI lên lạm phát", Mark Zandi - kinh tế trưởng của Moody's Analytics cho biết trên CNN.
Giới phân tích cho biết AI hiện chỉ đóng góp một phần nhỏ vào lạm phát chung (khoảng 0,2 điểm phần trăm), và tác động giới hạn ở một số nhóm hàng. Tuy nhiên, AI cũng đang khiến lạm phát lên cao hơn, làm trầm trọng thêm nỗi lo chi phí sinh hoạt tại Mỹ. Áp lực giá được dự báo không sớm biến mất và có thể lan sang nhiều lĩnh vực khác.
Dưới đây là những lĩnh vực giới phân tích cho rằng AI đã có tác động hoặc có thể ảnh hưởng trong tương lai.
Điện
Các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ số năng lượng khổng lồ, đặc biệt là điện và nước. Số cơ sở tăng trưởng nhanh chóng có thể gây áp lực lên lưới điện và tiếp tục kéo giá điện tăng, chủ yếu do cầu vượt xa cung. Khi các nhà máy điện than ngừng hoạt động, nhu cầu điện khí hóa ngày càng tăng, thời tiết cực đoan và cơ sở hạ tầng xuống cấp, khoảng cách giữa cung và cầu càng nới rộng.
"Các trung tâm dữ liệu cần lượng điện khổng lồ, khiến nguồn điện dành cho người dân bị thu hẹp. Giá bán buôn cũng tăng lên vì các trung tâm dữ liệu sẵn sàng trả mức giá mà các nhà cung cấp đưa ra, từ đó làm tăng giá điện sinh hoạt", Pooja Sriram - nhà kinh tế học tại Barclays nhận xét.
Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ cho thấy giá điện sinh hoạt năm 2025 tăng với tốc độ nhanh gấp 2 lần trung bình các năm trước đó. Dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) cũng cho thấy trong 5 tháng đầu năm nay, giá điện còn tăng nhanh hơn năm 2025.
Chip nhớ
iPhone 17 Pro và 17 Pro Max tại lễ ra mắt ở Apple Park. Ảnh: Tuấn Hưng
Các trung tâm dữ liệu không chỉ cần điện. Việc xây dựng ồ ạt các cơ sở này cũng khiến nhu cầu chip nhớ tăng mạnh. "Vấn đề là nguồn cung chip nhớ rất hạn chế", Sriram nói.
Việc hàng nghìn tỷ USD đổ vào các linh kiện liên quan đến AI khiến các nhà cung cấp ưu dòng chip nhớ băng thông cao, tốc độ cao, biên lợi nhuận lớn phục vụ trung tâm dữ liệu. "Điều đó đồng nghĩa việc sản xuất các loại chip nhớ dùng trong hàng điện tử tiêu dùng đã bị chuyển hướng sang những dòng chip hiệu năng cao dành riêng cho trung tâm dữ liệu", Sriram cho biết.
Vì laptop, máy tính, điện thoại đều có chip nhớ, các sản phẩm này gần đây đã trở nên đắt đỏ hơn với người tiêu dùng.
Phần cứng và phần mềm máy tính
Cuối tháng 6, Apple tăng giá một số sản phẩm phổ biến thêm 20%. Trong thông báo, công ty cho biết các trung tâm dữ liệu AI đã khiến nhu cầu bộ nhớ và thiết bị lưu trữ "tăng bất thường".
Sony cũng tăng giá máy chơi game PlayStation hồi đầu năm. Microsoft tháng 6 cũng nâng giá máy chơi game cầm tay Xbox khoảng 25% vì lý do tương tự.
Máy tính và các thiết bị liên quan vốn là nhóm hàng có xu hướng giảm giá trong CPI, nhờ tiến bộ công nghệ. Ví dụ, cùng số tiền 1.500 USD, máy tính năm 2025 có thể có cấu hình mạnh hơn hẳn năm trước đó.
Tuy nhiên, trong nửa đầu năm 2026, giá máy tính và các sản phẩm liên quan lại tăng, theo dữ liệu của BLS. Việc bổ sung các tính năng AI cũng làm tăng giá sản phẩm. Ví dụ, Microsoft đã nâng giá gói Office 365 cá nhân thêm 43% hồi tháng 2, sau một thập kỷ giữ nguyên. Tính năng mới được bổ sung là Copilot - công cụ AI mới của hãng.
Chi phí xây dựng và tiền lương
Các trung tâm dữ liệu cũng đang làm tăng nhu cầu với nhiều đầu vào quan trọng của ngành xây dựng như đồng, dây điện và nhân công.
"Nếu bạn muốn tìm bằng chứng rõ ràng về tác động của AI với nền kinh tế và lạm phát, hãy xem tiền lương trong ngành xây dựng có tăng nhanh hơn phần còn lại của nền kinh tế hay không", Thierry Wizman - chiến lược gia toàn cầu về ngoại hối và lãi suất tại Macquarie Group cho biết.
Ông lý giải việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI đang tạo sức ép lên nguồn lực của nền kinh tế. Điều này phản ánh vào tiền lương, đặc biệt là tiền lương của những lao động tham gia các dự án này. Đến nay, dữ liệu tiền lương cấp quốc gia hiện cho thấy mức chênh lệch "rõ rệt" giữa ngành xây dựng và toàn bộ nền kinh tế.
"Mỹ đang gặp vấn đề về nhà ở. Nhiều người cho rằng giá nhà đã vượt quá khả năng chi trả. Rất có thể việc tiền lương trong ngành xây dựng tăng mạnh cũng đang góp phần đẩy giá nhà lên", Wizman kết luận.
Hà Thu (theo CNN, Reuters)
