Nút giao cao tốc Bến Lức - Long Thành với quốc lộ 51 đang trong quá trình hoàn thiện - Ảnh: THUẬN VĂN
Nghị quyết số 16 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 đặt mục tiêu xây dựng địa phương trở thành đô thị sân bay, trung tâm công nghiệp công nghệ cao và cửa ngõ chiến lược của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Theo các chuyên gia, để đáp ứng vai trò mới, các tuyến cao tốc qua TP Đồng Nai cần sớm được mở rộng lên tối thiểu 8 làn để đáp ứng nhu cầu phát triển trong thời gian tới.
Nhiều tuyến cao tốc nối TP Đồng Nai được dự báo sớm quá tải
Đến thời điểm Nghị quyết 16 được ban hành, mạng lưới cao tốc kết nối TP Đồng Nai cũng đã cơ bản hoàn thành theo bộ khung quy hoạch.
Cụ thể, cao tốc Bắc - Nam phía Đông, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu đã đưa vào khai thác. Cao tốc Bến Lức - Long Thành sẽ thông xe toàn tuyến vào tháng 9-2026.
Trong khi đó, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành từ 4 lên 8-10 làn xe dự kiến hoàn thành cuối năm 2026; riêng cầu Long Thành mới sẽ xong trong quý 1-2027. Cao tốc Hồ Tràm nối sân bay Long Thành rộng 6 làn xe đã được khởi công, còn đường vành đai 4 TP.HCM (giai đoạn 1) có quy mô 4 làn dự kiến khởi công vào cuối năm nay.
Tuy nhiên nhìn tổng quan có thể thấy, phần lớn các tuyến hiện mới được đầu tư theo quy mô 4 làn xe. Trong bối cảnh sân bay Long Thành sắp đưa vào khai thác, tốc độ đô thị hóa, phát triển công nghiệp, logistics và nhu cầu vận tải dự báo tăng rất nhanh, khiến nhiều tuyến có nguy cơ quá tải chỉ sau một thời gian khai thác.
Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu vừa đưa vào khai thác tạm giảm tải cho quốc lộ 51. Hiện giới hạn tốc độ và loại xe nhưng lưu lượng đã rất đông - Ảnh: H.MI
Theo UBND TP Đồng Nai, hiện các tuyến cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây và Dầu Giây - Long Thành đang khai thác với quy mô 4 làn xe, trong khi cao tốc Bến Lức - Long Thành cũng được đầu tư theo quy mô tương tự.
Dù nhiều đoạn mới đưa vào sử dụng, lượng xe đã tăng nhanh, thường xuyên xảy ra ùn ứ vào các dịp cuối tuần, lễ, Tết và tại các khu vực nút giao, trạm thu phí.
Việc mở rộng ba tuyến cao tốc sẽ góp phần giảm chi phí vận tải, rút ngắn thời gian lưu thông, tăng cường kết nối liên vùng, đồng thời phát huy hiệu quả của hàng loạt dự án hạ tầng đang được đầu tư.
"Đây là điều kiện quan trọng để hỗ trợ phát triển công nghiệp, logistics, dịch vụ, đô thị và các khu vực sản xuất dọc hành lang tuyến; khai thác hiệu quả sân bay quốc tế Long Thành, tăng cường kết nối các khu công nghiệp, cảng biển với sân bay", UBND TP Đồng Nai nhận định trong báo cáo gửi Bộ Xây dựng về góp ý dự án mở rộng cao tốc Bắc - Nam phía Đông.
Tương tự, đường vành đai 3 TP.HCM được quy hoạch dài khoảng 92km (bao gồm một đoạn cao tốc Bến Lức - Long Thành dài khoảng 38,5km). Đây là con đường có ý nghĩa đặc biệt đối với sự phát triển của vùng Đông Nam Bộ và cũng là hành lang kết nối với sân bay Long Thành.
Giai đoạn 1, tuyến được hình thành từ nhiều dự án độc lập, nhưng mới chỉ có đoạn cao tốc Bến Lức - Long Thành được đầu tư theo tiêu chuẩn cao tốc 4 làn xe hoàn chỉnh (có đường song hành liên tục). Còn 76,34km được thi công từ năm 2023 theo quy mô 4 làn xe (làn dừng khẩn cấp đầu tư không liên tục).
Còn đoạn Tân Vạn - Bình Chuẩn dài khoảng 15,3km (thuộc đường Mỹ Phước - Tân Vạn) đang khai thác 6 làn xe, song có nhiều giao cắt, lưu lượng xe lớn, thường xuyên xảy ra ùn tắc.
Đoạn vành đai 3 TP.HCM đang thi công ở khu vực phường Long Bình, TP.HCM - Ảnh: HÀ MI
Theo UBND TP.HCM, quy mô đầu tư hiện nay chưa đồng bộ, chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn đường bộ cao tốc. Trong bối cảnh địa giới hành chính được mở rộng, tốc độ đô thị hóa và nhu cầu vận tải tiếp tục tăng mạnh, việc đầu tư hoàn chỉnh vành đai 3 TP.HCM lên quy mô 8 làn xe cùng làn dừng khẩn cấp liên tục là cần thiết để đáp ứng nhu cầu phát triển sau năm 2030.
Mở rộng cao tốc, bổ sung đường tốc độ nhanh
Cao tốc TP.HCM - Long Thành đang được mở rộng từ 4 lên 8-10 làn xe - Ảnh: THUẬN VĂN
TS Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM - cho rằng Đồng Nai đang giữ vai trò cửa ngõ hạ tầng của vùng Đông Nam Bộ và cả nước. Được sự quan tâm của Trung ương và cùng hợp lực của các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ, hệ thống cao tốc kết nối qua TP Đồng Nai đang được đầu tư cơ bản đồng bộ.
Tuy nhiên theo ông Thuận, trong bối cảnh phát triển mới, đặc biệt khi sân bay Long Thành đi vào khai thác, nhiều tuyến cao tốc quy mô 4 làn xe được dự báo sẽ nhanh chóng quá tải. Vì vậy việc sớm đầu tư hoàn chỉnh các tuyến cao tốc tối thiểu 8 làn xe là cấp thiết để đáp ứng nhu cầu phát triển lâu dài.
Một số dự án cầu đường kết nối TP.HCM - Đồng Nai đã được hai địa phương thống nhất khẩn trương thực hiện để tăng kết nối cho 2 sân bay - Đồ họa: TUẤN ANH
"Để hạ tầng đảm bảo yêu cầu phát triển, chúng ta cần chuyển từ tư duy "đủ dùng" sang "đi trước một bước", tránh việc cao tốc quá tải mới bắt đầu triển khai mở rộng.
Với những đô thị như TP.HCM, Hà Nội và TP Đồng Nai, tôi cho rằng cao tốc tối thiểu phải có 8 làn xe. Đó cũng là quy mô cao tốc phổ biến tại nhiều đô thị lớn trên thế giới", ông Thuận nói.
Theo ông Thuận, việc mở rộng cao tốc phải được thực hiện đồng bộ để tránh tình trạng tuyến chính được mở rộng nhưng các đường dẫn và nút giao vẫn trở thành "điểm nghẽn", làm giảm hiệu quả khai thác.
Ngoài cao tốc, TP Đồng Nai cũng cần nâng cấp các quốc lộ và các trục đường chính thành các tuyến tốc độ nhanh, ít dừng đèn đỏ, hạn chế tối đa giao cắt cùng mức bằng cầu vượt, hầm chui hoặc đường trên cao.
Hệ thống này sẽ bổ trợ cho mạng lưới cao tốc, tăng khả năng kết nối giữa sân bay Long Thành, các khu công nghiệp, trung tâm logistics, cảng biển và các đô thị.
Nghị quyết 16 của Bộ Chính trị đặt ra nhiều mục tiêu để phát triển TP Đồng Nai, trong đó đến năm 2035 phải trở thành đô thị sân bay và có hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại, kết nối với TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ - Ảnh: H.M.
